Vùng sản xuất nông sản trọng điểm

Tỉnh Vĩnh Long có diện tích tự nhiên hơn 6.296 km², hình thành vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn với các ngành hàng chủ lực gồm lúa gạo, dừa, cây ăn trái, rau màu, chăn nuôi và thủy sản.

Năm 2025, tổng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh đạt hơn 102.000 tỷ đồng, tăng 3,28% so với năm trước. Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, đóng góp hơn 32% GRDP toàn tỉnh.

Không chỉ tạo ra nguồn cung nông sản dồi dào cho thị trường trong nước, Vĩnh Long còn là địa phương có nhiều sản phẩm xuất khẩu chủ lực được thị trường quốc tế đánh giá cao, đặc biệt là dừa, trái cây tươi, thủy sản và các sản phẩm chế biến từ nông nghiệp.

Những năm gần đây, hoạt động xuất khẩu nông sản của Vĩnh Long có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng. Việc mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng mã số vùng trồng và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế đã giúp nông sản địa phương từng bước khẳng định vị thế trên thị trường thế giới.

Đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 935 mã số vùng trồng với diện tích trên 33.400 ha; trong đó có 735 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu với diện tích gần 27.000 ha. Bên cạnh đó, tỉnh có 70 cơ sở đóng gói và chế biến đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand và Trung Quốc.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Vĩnh Long hiện nay gồm dừa và các sản phẩm từ dừa, sầu riêng, chôm chôm, bưởi da xanh, xoài, nhãn, cam, thủy sản và nhiều sản phẩm chế biến sâu. Trong đó, ngành dừa được xem là “ngôi sao” của xuất khẩu nông sản địa phương khi liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao và đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Song song với việc phát triển thị trường xuất khẩu, tỉnh cũng chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất. Nhiều mô hình canh tác hiện đại được triển khai như hệ thống tưới tự động, nhật ký điện tử, tem truy xuất nguồn gốc QR Code, bẫy côn trùng thông minh, sử dụng máy bay không người lái trong bảo vệ thực vật và các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xuất khẩu nông sản vẫn còn một số hạn chế. Nhiều loại trái cây của tỉnh vẫn xuất khẩu dưới dạng tươi, giá trị gia tăng chưa cao, dễ bị tổn thương khi thị trường biến động. Chi phí vận chuyển, kho lạnh và bảo quản sau thu hoạch còn cao, làm giảm sức cạnh tranh của nông sản.

Các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đang siết chặt các tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất nguồn gốc và sản xuất bền vững. Doanh nghiệp đầu tàu còn ít.

Giá trị xuất khẩu nông sản đạt mức cao

Năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng của ngành nông nghiệp Vĩnh Long khi kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh vượt mốc 1 tỷ USD. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện hiệu quả của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Đặc biệt, ngành dừa tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi mang về hơn 614 triệu USD, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Hiện Vĩnh Long sở hữu hơn 120.000 ha dừa, lớn nhất cả nước, tương đương khoảng 22 triệu cây dừa. Trong đó, trên 23.400 ha đã được chứng nhận hữu cơ, thuộc nhóm địa phương có diện tích dừa hữu cơ lớn nhất Việt Nam.

Lợi thế này giúp nhiều doanh nghiệp trên địa bàn phát triển mạnh các sản phẩm chế biến có giá trị cao như nước dừa đóng hộp, dầu dừa tinh luyện, than hoạt tính, cơm dừa sấy khô, sản phẩm mỹ nghệ từ dừa... Các sản phẩm không chỉ xuất khẩu sang những thị trường truyền thống mà còn thâm nhập thành công vào các thị trường cao cấp như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Bên cạnh ngành dừa, lĩnh vực cây ăn trái cũng đang đóng góp ngày càng lớn cho kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Với diện tích hơn 103.500 ha cây ăn trái và sản lượng trên 2,3 triệu tấn mỗi năm, Vĩnh Long đang hình thành nhiều vùng chuyên canh tập trung đối với các loại trái cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, chôm chôm, bưởi da xanh, xoài, nhãn và cam.

Trong lĩnh vực thủy sản, tổng sản lượng đạt gần 1 triệu tấn mỗi năm, tạo nguồn nguyên liệu lớn cho chế biến và xuất khẩu. Các sản phẩm thủy sản tiếp tục góp phần đa dạng hóa cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp của địa phương.

Kim ngạch xuất khẩu vượt 1 tỷ USD không chỉ là dấu mốc về giá trị, mà còn cho thấy quá trình tái cơ cấu nông nghiệp của Vĩnh Long đang đi đúng hướng, từng bước chuyển từ sản xuất số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.

Tiềm năng xuất khẩu nông sản vẫn còn nhiều

Theo đánh giá của các chuyên gia, dư địa phát triển xuất khẩu nông sản của Vĩnh Long vẫn còn rất lớn.

Trước hết là lợi thế về quy mô sản xuất. Hiện toàn tỉnh có hơn 329.000 ha lúa với sản lượng khoảng 1,9 triệu tấn mỗi năm; trên 122.000 ha rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày với sản lượng hơn 3,2 triệu tấn; trên 221.000 ha cây lâu năm, chủ yếu là dừa và cây ăn trái, cho sản lượng hơn 3,5 triệu tấn. Đây là lợi thế đặc biệt để Vĩnh Long phát triển công nghiệp chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Mạng lưới hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình liên kết sản xuất đang từng bước được củng cố. Toàn tỉnh hiện có 444 hợp tác xã nông nghiệp; hàng trăm tổ hợp tác, tổ liên kết và cơ sở sản xuất tham gia chuỗi giá trị nông sản chủ lực. Khoảng 35% giá trị sản phẩm nông - thủy sản của tỉnh đã được tiêu thụ thông qua các hình thức liên kết bền vững.

Một tiềm năng lớn khác là nhu cầu ngày càng tăng của thị trường thế giới đối với các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, nông sản xanh và sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đây chính là cơ hội để Vĩnh Long phát huy lợi thế về diện tích dừa hữu cơ, vùng trái cây đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và các mô hình sản xuất thân thiện môi trường.

Đáng chú ý, tỉnh đang tích cực mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp xuất khẩu lớn. Điển hình là chương trình liên kết phát triển vùng nguyên liệu chanh không hạt 500 ha phục vụ xuất khẩu giai đoạn 2026-2030 giữa tỉnh và doanh nghiệp The Fruit Republic.

Mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo thêm nhiều cơ hội cho nông dân tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao thu nhập và ổn định đầu ra sản phẩm.

Vĩnh Long hướng tới mục tiêu nông sản bền vững

Trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, Vĩnh Long xác định mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, sinh thái và bền vững.

Theo định hướng của tỉnh, trọng tâm trong giai đoạn tới là tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung tăng sản lượng. Địa phương sẽ tiếp tục quy hoạch các vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn; đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao; mở rộng diện tích sản xuất đạt các tiêu chuẩn quốc tế; tăng cường xây dựng thương hiệu và phát triển công nghiệp chế biến sâu.

Cùng với đó là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, hoàn thiện hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường. Các mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã kiểu mới sẽ tiếp tục được hỗ trợ nhằm hình thành những vùng nguyên liệu lớn, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường xuất khẩu.

Ngành nông nghiệp cũng chú trọng đào tạo đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có khả năng tiếp cận khoa học công nghệ, am hiểu thị trường và tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị nông sản./.