100 triệu đồng để mở rộng homestay

Anh Hà Văn Hùng, trước khi làm chủ Homestay Pu Luong Top View ở thôn Đôn, xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa đã từng đi làm ăn xa. Có tiền tiết kiệm, anh vay thêm người thân để đầu tư mở homestay. Đầu năm 2026, khi cần thêm vốn, anh vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), thời hạn 3 năm, để mua bàn ghế và trang thiết bị phục vụ du khách.

Nhà hàng của anh hiện có thể phục vụ khoảng 100 khách cùng lúc, khu lưu trú đón khoảng 20 khách. Cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 lao động địa phương, phần lớn là người dân tộc thiểu số, với thu nhập 5-10 triệu đồng/người/tháng.

Trước khi làm du lịch, thu nhập của hai vợ chồng anh Hùng chủ yếu từ trồng trọt, chăn nuôi và đi làm thuê, khoảng 15 triệu đồng/tháng. Từ ngày làm homestay đón khách, doanh thu của gia đình đạt 150-170 triệu đồng/tháng, mùa cao điểm hơn 200 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí nhân công, vận hành và lãi vay, gia đình anh thu về khoảng 50 triệu đồng/tháng.

Đã từng làm việc tại homestay đầu tiên ở Pù Luông, giờ tự đón khách, anh Hùng mày mò giới thiệu cơ sở của mình lên Google Maps, kết nối với các đoàn lữ hành, theo dõi đánh giá của khách. Anh cũng được tham gia các lớp tập huấn về kinh doanh du lịch, giao tiếp, quy trình đón tiếp khách do Sở Văn hóa - Thể thao và du lịch tỉnh tổ chức. Nhân viên trong cơ sở cũng có người được đào tạo về du lịch, có người biết tiếng Anh để phục vụ khách nước ngoài.

Không chỉ khách quốc tế mà cả khách trong nước khi đến Pù Luông cũng thích không gian nhà sàn, cơm lam, các món ăn địa phương và những cung đường trekking. Những giá trị ấy của người Thái, người Mường ở Pù Luông cũng đang trở thành một phần sức hút của cơ sở khi đón khách.

Khoản vay 100 triệu đồng không đủ để dựng một homestay từ đầu. Anh Hùng cũng không bắt đầu từ con số 0. Đồng vốn được đưa vào đúng chỗ khi cơ sở đã có nền tảng và cần thêm tiền để nâng cao chất lượng phục vụ khách.

Cửa hàng nhỏ mở rộng nhờ du lịch

9 năm bán tạp hóa ở thôn Đôn, chị Vi Thị Dính có một cửa hàng không lớn. Khi du lịch Pù Luông phát triển, hàng hóa trong cửa hàng có thêm đầu ra từ các nhà hàng và khách du lịch.

Chị vay vốn NHCSXH để nhập hàng và sửa sang quán. Trước đây, gia đình chị chủ yếu làm nông, chăn nuôi, thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng/tháng. Nay thu nhập lên 14-15 triệu đồng/tháng; riêng lợi nhuận từ bán tạp hóa khoảng 500.000-600.000 đồng/ngày.

Nhà sàn của gia đình cũng được chị tận dụng để cho tài xế, hướng dẫn viên của các đoàn khách lưu trú. Tùy mùa, khoản thu này đem lại thêm vài triệu đồng mỗi tháng. Hai người con của chị hiện làm việc tại Pu Luong Ecolodge.

Chị Dính vẫn mặc áo cóm, váy cạp đen, quấn khăn; những dịp lễ hội, đám tiệc, con cháu và thanh niên trong bản vẫn mặc trang phục Thái. Chị nói việc giữ nếp sống và phong tục của người Thái Đen với gia đình là chuyện tự nhiên, không khó khăn.

Ở đây, không phải hộ nào cũng cần một homestay. Có người bán hàng, có người nấu ăn, có người làm dịch vụ, có hộ cung cấp nông sản. Cùng một dòng khách nhưng mỗi gia đình có thể tìm cho mình một cách kiếm sống khác.

Tiền vay đi qua những căn nhà, mâm cơm và đàn gia súc

Bà Hà Thị Trực, Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã Pù Luông cho biết, toàn xã hiện có 69 cơ sở lưu trú và homestay, trong đó khoảng một phần ba là homestay do người dân tự làm. Các cơ sở này giải quyết việc làm cho hơn 500 lao động địa phương, thu nhập khoảng 5-8 triệu đồng/tháng.

Xã có hơn 90% dân số là người Thái, hơn 7% là người Mường. Đất nông nghiệp ít nên du lịch được xác định là một hướng phát triển kinh tế. Nhưng không phải thôn nào cũng làm du lịch.

Những thôn có homestay tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ, cải tạo cảnh quan, giữ gìn môi trường tự nhiên xanh, sạch, đẹp. Người dân ở thôn Cốc, thôn Thành Lâm không làm du lịch lại được định hướng phát triển vịt Cổ Lũng, trâu, bò, lợn, gà để cung cấp thực phẩm cho các khu du lịch.

Những đội văn nghệ trong thôn cũng tham gia phục vụ du khách như biểu diễn xòe Thái, khèn bè, múa cồng chiêng vào dịp cuối tuần. UBND xã cũng mời giảng viên từ Trung tâm Văn hóa tỉnh về tập huấn, chỉnh sửa các điệu múa cho đúng với văn hóa dân tộc; các câu lạc bộ văn hóa dân gian ở những thôn khó khăn được hỗ trợ trang phục, cồng chiêng và loa đài từ nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia.

Ông Vi Văn Được, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn, cho biết tổ hiện có 39 tổ viên, trong đó 5 hộ vay vốn để sản xuất, kinh doanh gắn với du lịch cộng đồng.

Theo ông Được, các hộ làm du lịch đang sử dụng vốn khá hiệu quả. Với hộ nông nghiệp, khoản vay 50 triệu đồng có thể được dùng mua trâu, bò giống. Sau vài năm, có hộ phát triển đàn lên 5-6 con; trâu lớn bán được 35-40 triệu đồng/con, nghé 10-15 triệu đồng/con.

Ông Hà Văn Tuần, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Pù Luông, cho biết Hội đang quản lý 7 Tổ tiết kiệm và vay vốn với tổng dư nợ hơn 13 tỷ đồng, với hơn 400 hộ khách hàng.

Theo ông Tuần, trước đây người dân chủ yếu vay vốn phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Khi các thôn khó khăn sáp nhập vào xã, người dân tiếp cận thêm chương trình cho vay hộ sản xuất, kinh doanh vùng khó khăn. Những hộ có kiến thức, phương án làm ăn sử dụng vốn hiệu quả; với các hộ còn hạn chế kỹ thuật, Hội phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật.

Đồng vốn nhỏ không đứng một mình

Bà Phan Thị Vân, Phó Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Bá Thước, cho biết tổng dư nợ của đơn vị hiện đạt 852,9 tỷ đồng với 10.880 khách hàng còn dư nợ. Tỷ lệ nợ quá hạn là 371 triệu đồng, chiếm 0,04%. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 84% dân số địa bàn và là nhóm thụ hưởng chính.

Phòng giao dịch đang triển khai 17 chương trình tín dụng ưu đãi. Người dân vay vốn để chăn nuôi trâu bò, nuôi cá, làm chuồng trại, mở rộng homestay và phát triển du lịch cộng đồng. Theo bà Vân, những dự án du lịch cộng đồng tại Pù Luông đang mang lại hiệu quả kinh tế và mức thu nhập bình quân hàng năm cao.

Ngân hàng phối hợp với chính quyền và các tổ chức nhận ủy thác xuống tận thôn bản tuyên truyền, hướng dẫn phương án sản xuất kinh doanh; tập huấn cho Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn; phối hợp xây dựng những mô hình có đầu ra ổn định như vịt Cổ Lũng và kết nối thông tin chính sách tới người dân.

Anh Hà Văn Hùng cũng đang tính chuyện vay thêm 500-700 triệu đồng để nâng cấp, thiết kế lại cơ sở. Nếu không có nguồn hỗ trợ của Nhà nước với thời gian vay dài, lãi suất ưu đãi, anh cho biết sẽ phải tính đến phương án vay ngân hàng thương mại với lãi suất cao hơn.

Pù Luông có 69 cơ sở lưu trú, hàng trăm lao động đang sống bằng du lịch. Nhưng phía sau những homestay ấy vẫn là những hộ bán hàng, nuôi vịt, nuôi trâu bò, nấu ăn, biểu diễn văn nghệ, làm nông sản.

Một khoản vay 100 triệu đồng không thể mua một homestay. Với anh Hùng, nó chỉ là tiền mua thêm bàn ghế, thiết bị. Với chị Dính, đó là tiền nhập hàng, sửa quán.

Phần còn lại là nhà sàn đã có, ruộng nương đã có, món ăn đã có, nghề đã có và cách làm ăn của mỗi gia đình.

Đồng vốn chính sách không làm thay người dân. Nó giúp đồng bào ở đây biến những thứ sẵn có trở thành sinh kế.