[VOV4] - Mỗi sản phẩm gốm Chăm làng Bàu Trúc xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa là độc bản. Gốm được "làm bằng tay, xoay bằng mông".
Ngày 29/11/2022, UNESCO chính thức ghi danh Gốm Chăm Bàu Trúc vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần VI, diễn ra tại tỉnh Khánh Hòa, những đôi tay thoăn thoắt nặn gốm của các nghệ nhân làng Bàu Trúc đã hấp dẫn khách tham quan.
Để tạo ra được một sản phẩm gốm phải trải qua nhiều công đoạn: lấy đất làm gốm; tạo dáng gốm: nặn hình, chà láng, trang trí hoa văn; phơi gốm; nung gốm.
Các nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc tạo hình sản phẩm.
Không bàn xoay, họ để đất lên một bàn kê hình trụ rồi tạo dáng cho đất. Lưng cúi gập người, đôi chân vừa đi giật lùi, đôi tay vừa miết, nặn.
Qua bao nhiêu vòng xoay mệt mỏi, bao nhiêu động tác nắn, miết dáng gốm mới hình thành. Sau khi tạo hình thô, họ dùng vỏ sò, thanh tre, hoặc một miếng vải thấm nước để chà láng cho thật mịn.
Khi tạo hình gốm, các nghệ nhân luôn có một âu nước nhỏ và 1 cuộn vải nhỏ bên cạnh là vì thế.
Dụng cụ tạo hình vô cùng đơn sơ.
Đất làm gốm là đất sét lấy từ những chân ruộng cạnh dòng sông Quao của làng. Sau khi làm sạch, họ đập nhỏ, ngâm với nước một đêm hoặc 4 - 8 tiếng cho mềm rồi trộn với cát với tỉ lệ hợp lý mới đem ra nặn.
Gốm thành hình, nghệ nhân sẽ tạo hoa văn.
Dụng cụ tạo hoa văn rất thô sơ. Họ có thể dùng chiếc lá, móng tay, vỏ sò, cành cây...vv tùy vào trí tưởng tượng của nghệ nhân.
Hoa văn gốm Chăm thường có hình răng cưa, sóng nước, hoa văn thực vật, các đường vạch chấm... Tạo hình, tạo hoa văn hoàn chỉnh, gốm sẽ được đem phơi.
Gốm Chăm được nung lộ thiên với rơm và củi me. Người ta xếp một lớp củi khô phía dưới, sau đó úp các sản phẩm gốm lên trên, xen kẽ là các lớp rơm và củi. Trên cùng được phủ một lớp rơm dày để giữ nhiệt. Điều quan trọng là phải đốt theo hướng gió. Nung gốm cũng chính là kỹ thuật tạo màu đặc biệt cho gốm Chăm.
Màu sắc đặc trưng của gốm Chăm.
Mỗi sản phẩm gốm đều là độc bản. Nét vui, buồn của người thợ đều thể hiện trên gốm
Lâm Thanh
Viết bình luận