Giữa những ngày hè nơi vùng cao Thái Nguyên, tiếng đàn tính trong trẻo của chàng trai Nông Quang Lễ vang lên giữa bản làng, mang theo những giai điệu Then mộc mạc, sâu lắng. Với nhiều người dân ở thôn Phiêng Luông, xã Cẩm Giàng, hình ảnh cậu học sinh vừa say mê đàn hát, vừa cần mẫn lao động đã trở nên quen thuộc.

Sinh năm 2009 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật dân tộc, Quang Lễ lớn lên cùng tiếng đàn tính và những làn điệu Then. Tình yêu với di sản văn hóa dân tộc được vun đắp từ những ngày thơ bé đã thôi thúc em lựa chọn theo học tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc để được đào tạo bài bản về nghệ thuật truyền thống.

“Ngay từ nhỏ em đã được tiếp xúc với những làn điệu Then, tiếng đàn tính trong các dịp lễ hội và sinh hoạt văn hóa của địa phương nên rất yêu thích. Em mong muốn được học tập bài bản để góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc”, Quang Lễ chia sẻ.

Không chỉ dành thời gian cho học tập và biểu diễn nghệ thuật, những ngày nghỉ hè hay cuối tuần trở về nhà, Quang Lễ lại gắn bó với khu vườn rộng gần 4.000m² của gia đình. Nơi đó có những giàn bầu xanh tốt được em chăm sóc tỉ mỉ từ khâu gieo hạt, dựng giàn đến tưới nước, phòng trừ sâu bệnh.

Với nhiều người, quả bầu chỉ là một loại nông sản quen thuộc. Nhưng với Quang Lễ, đó là nguyên liệu quan trọng để chế tác đàn tính - nhạc cụ gắn liền với nghệ thuật hát Then của đồng bào Tày.

Mỗi năm, gia đình em trồng một vụ bầu kéo dài khoảng 5 tháng. Những quả bầu đạt tiêu chuẩn sẽ được lựa chọn kỹ lưỡng để cung cấp cho Hợp tác xã Bảo An phục vụ sản xuất đàn tính. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, mỗi vụ bầu mang lại doanh thu khoảng 250 triệu đồng.

Quang Lễ cho biết để tạo ra những quả bầu phù hợp làm đàn tính, người trồng phải lựa chọn giống phù hợp, chăm sóc đúng kỹ thuật và thường xuyên theo dõi quá trình sinh trưởng của cây. Dù gặp không ít khó khăn do thời tiết thất thường hay sâu bệnh gây hại, em vẫn kiên trì gắn bó với công việc này.

Tình yêu với nghệ thuật dân tộc của Quang Lễ được nuôi dưỡng từ chính gia đình. Mẹ em là nghệ nhân Mã Thị Dạy, Giám đốc Hợp tác xã Bảo An - đơn vị chuyên sản xuất đàn tính và tham gia nhiều chương trình quảng bá văn hóa dân tộc. Bác ruột của em là nghệ nhân Mã Trung Trực, một giọng Then nổi tiếng ở vùng hồ Ba Bể.

Theo nghệ nhân Mã Thị Dạy, mong muốn lớn nhất của gia đình là những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được trao truyền cho thế hệ trẻ. Chính vì vậy, bà luôn khuyến khích con tìm hiểu, học tập và gắn bó với nghệ thuật dân tộc.

Không chỉ có năng khiếu nghệ thuật, Quang Lễ còn được đánh giá là người trẻ có trách nhiệm với việc bảo tồn di sản văn hóa. Thạc sĩ Nguyễn Xuân Bách, giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc nhận xét, điều đáng quý ở Quang Lễ không chỉ là khả năng đàn hát mà còn là niềm đam mê và sự kiên trì theo đuổi nghệ thuật Then cổ.

Hiện nay, Quang Lễ đã có thể trình diễn thành thạo nhiều làn điệu Then cổ đặc sắc của vùng Việt Bắc. Em cũng thường xuyên tham gia các chương trình văn hóa, văn nghệ ở địa phương và được Hiệp hội Hương sắc Việt Nam tại Pháp vinh danh vì những đóng góp trong hoạt động quảng bá chương trình “Sắc màu Then Việt Bắc”.

Theo chị Hoàng Thị Thu Hoài, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Cẩm Giàng, Quang Lễ là đoàn viên tiêu biểu, luôn tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Từ niềm đam mê của mình, em đang truyền cảm hứng cho nhiều bạn trẻ trong việc tìm hiểu, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Từ những giàn bầu xanh nơi vườn nhà đến tiếng đàn tính ngân vang giữa bản làng, hành trình của Nông Quang Lễ là câu chuyện đẹp về sự kết nối giữa lao động, đam mê và trách nhiệm gìn giữ bản sắc dân tộc. Trong nhịp sống hiện đại, những người trẻ như em đang góp phần tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống bằng chính tình yêu và sự tâm huyết của mình.