Đó là kết quả của hành trình dài đồng tâm, hiệp lực giữa cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đồng bào Khmer - chiếm tới 65% dân số toàn xã.

Tại ấp Sa Văng, một hướng đi mới đang dần bén rễ trên vùng đất chuyên lúa màu bao đời nay. Hội Nông dân xã và chính quyền ấp đã vận động nông dân thành lập chi hội nghề nghiệp, chuyển đổi đất sản xuất lúa kém hiệu quả sang trồng chanh không hạt.

Anh Lý Thanh Tùng là một trong những nông dân đầu tiên đăng ký tham gia mô hình. Nhiều năm trước, anh cho hàng xóm thuê ruộng, chỉ giữ lại hơn 7.000 m² đất giồng để trồng rau màu và nuôi bò. Thế nhưng trồng rau màu vừa tốn công chăm sóc, vừa không thể kiêm thêm nghề thợ xây vốn là thế mạnh của anh.

Khi Hội Nông dân xã vận động chuyển sang trồng chanh không hạt, anh Tùng đã tìm hiểu kỹ về đối tác, thị trường tiêu thụ lẫn khoản hỗ trợ ban đầu rồi quyết định đăng ký trồng 100 gốc chanh trên diện tích 2.500 m². Chỉ sau hơn một tháng, cây phát triển tốt, đạt chuẩn kỹ thuật, anh tiếp tục đăng ký trồng thêm 100 gốc nữa.

Anh Tùng chia sẻ: “Ở đây rau màu như bầu bí, dưa cà… phát triển rất tốt nhưng tôi không có đủ thời gian để chăm sóc. Do đó chuyển sang trồng chanh, vì chanh không cần nhiều công, không cần tưới nước sáng chiều. Mình có thời gian đi làm những việc khác. Hơn nữa, trồng chanh được hỗ trợ 10 triệu đồng/công và Hợp tác xã (HTX) bao tiêu đầu ra khi thu hoạch”.

Điều khiến nhiều nông dân yên tâm là đầu ra của chanh không hạt đã được HTX Thành Chí cam kết thu mua với giá sàn 10.000 đồng/kg đối với sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu. Khi giá thị trường tăng cao, HTX tiếp tục điều chỉnh tăng cho phù hợp. Đến nay, nông dân xã Đôn Châu đã xuống giống hơn 7 ha chanh không hạt. Và theo kế hoạch, xã sẽ tiếp tục mở rộng diện tích lên 100 ha.

Ông Thạch Quốc Nam, Trưởng Ban Nhân dân ấp Sa Văng, Tổ trưởng Tổ Hợp tác trồng chanh không hạt xã Đôn Châu cho biết, lợi thế của cây chanh không hạt là phát triển được trên hầu hết các loại đất và giá cả ổn định. Để giải bài toán "lấy ngắn nuôi dài" trong 18 tháng chờ chanh cho trái, bà con được vận động trồng xen hoa màu, bông để có thêm thu nhập.

“Vùng Sa Văng là vùng chuyên lúa với màu. Tuy nhiên, thời gian gần đây lúa giá ở mức thấp, lợi nhuận không được cao, nên về phía Ban Nhân dân ấp đã tuyên truyền, vận động bà con chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang mô hình trồng chanh không hạt. Chanh từ lên liếp tới thu hoạch là 18 tháng, do đó mình vận động bà con xen rau màu lấy ngắn nuôi dài”. - Ông Nam nói.       

Cùng với mô hình chanh không hạt, chăn nuôi bò sinh sản từ nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân cũng đang phát huy hiệu quả rõ rệt tại ấp Tà Rom B - nơi đồng bào Khmer chiếm khoảng 90% dân số. Hơn 2 năm qua, ấp thành lập tổ vay vốn nuôi bò với 15 thành viên đầu tiên. Mỗi hộ được vay 20 triệu đồng từ nguồn đầu tư 300 triệu đồng của Quỹ. Tất cả đều sử dụng vốn hiệu quả, hoàn trả đúng hạn.

Tiếp đà thành công, ấp lập thêm tổ mới gồm 10 thành viên với mức đầu tư 30 triệu đồng/hộ, tiếp tục nhân rộng mô hình chăn nuôi bò.       

Chị Sơn Thị Kim Long là một điển hình nổi bật. Ra riêng từ năm 2003, gia đình chị chủ yếu dựa vào trồng trọt và chăn nuôi trong khi chồng đi làm thợ hồ xa nhà. Từ 2 con bò nái ban đầu, nhờ được hỗ trợ vốn và hướng dẫn kỹ thuật, chị đã từng bước mở rộng đàn. Đến nay, dù đã xuất bán gần chục con, gia đình chị vẫn duy trì được 6 bò nái. Với đà giá bò hơi đang tăng trở lại. 

Chị Kim Long không giấu nổi niềm vui, cười nói: "Từ khi được Nhà nước hỗ trợ, đàn bò trở thành nguồn thu nhập quan trọng đối với gia đình tôi”.       

Năm 2025, xã có 9 hộ thoát nghèo. Năm 2026, mục tiêu tiếp tục đưa thêm 10 hộ vượt qua ngưỡng nghèo. Bí thư Đảng ủy xã Đôn Châu, bà Huỳnh Thị Triều, khẳng định thời gian tới Đảng ủy xã sẽ đẩy mạnh chuyển đổi tư duy: từ sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, chú trọng sản xuất gắn với thị trường, hình thành vùng chuyên canh tập trung và tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật, đưa giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất.

Bí thư Triều nhận định: "Sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong thời gian tới”.       

Đôn Châu đang từng ngày chuyển mình. Những mô hình chanh không hạt, nuôi bò sinh sản hay các chi hội nghề nghiệp... đã và đang mang lại thu nhập thiết thực cho từng hộ gia đình, khơi dậy khát vọng vươn lên của đồng bào Khmer nơi đây. Họ - những con người đang ngày càng tự tin làm chủ cuộc sống trên chính mảnh đất quê hương mình.