Giữa không gian nhộn nhịp của buổi tọa đàm, trải nghiệm cà phê Sơn La diễn ra tại thủ đô Hà Nội, gian hàng của Hợp tác xã Ara-Tay Coffee thu hút đông đảo du khách bởi mùi hương Arabica nồng nàn.

Tại đây, những người phụ nữ Thái Đen trong trang phục truyền thống rạng rỡ tự tay pha chế và tự tin giới thiệu sản phẩm do chính mình làm ra.

Ít ai hình dung được rằng, để có được sự tự tin ấy, những người phụ nữ ở xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La đã trải qua một hành trình bứt phá đầy gian nan.

Chị Lường Thị Pành, thành viên của HTX cho biết: trước năm 2018, cây cà phê ở Mường Chanh gần như “sống hoang” trên nương. Bà con chỉ biết trồng, hái sô cả quả xanh lẫn quả chín, rồi bán tươi cho thương lái với giá bấp bênh. Có thời điểm giá chỉ 6.000 - 7.000 đồng/kg.

“Trước đây, bà con chưa biết cách chăm sóc. Trồng xong làm cỏ thôi, còn bón phân thì mình có thì bón, không thì thôi. Không biết cắt tỉa cành. Đến lúc thu hái, mình cũng chỉ thu hái xong là bán sô cho các thương lái vào mua. Mình hái quả cả chín, cả xanh, cả ương. Mình bán như thế giá cả rất bấp bênh, bị thương lái ép giá”. - Chị Lường Thị Pành cho hay.

Trăn trở trước cảnh “được mùa mất giá”, cơ hội đến khi dự án CARE hỗ trợ những người phụ nữ Thái rời bản, vào tận Lâm Đồng, Đắk Lắk học hỏi. Nhìn thấy người dân nơi đây làm cà phê đặc sản, bán nhân xanh với giá hàng trăm nghìn đồng một cân, câu hỏi "Tại sao cà phê quê mình ngon mà giá lại rẻ?" đã thôi thúc họ biến chuyển nhận thức.

Tháng 3/2020, Hợp tác xã Ara-Tay Coffee chính thức ra đời. Từ nhóm nhỏ 6 - 7 người ban đầu, HTX đã kết nối 14 thành viên chính thức và mở rộng mạng lưới liên kết tới hơn 300 hộ vệ tinh.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở con số thu nhập tăng lên hàng trăm triệu đồng mỗi năm, giúp các hộ gia đình thoát nghèo. Điều kỳ diệu nhất là sự thay đổi trong chính tâm thế của người phụ nữ Thái.

Chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX Ara-Tay Coffee bày tỏ: “Trước kia, như bản thân tôi không dám tự tin, không biết làm chủ các máy móc, các trang thiết bị. Nhưng mà đến bây giờ khi theo ngành cà phê này mình có thể tự tin làm chủ các trang thiết bị, tự tin nói về sản phẩm mình làm ra”.

Phương châm hoạt động của Ara-Tay Coffee gói gọn trong 5 chữ: "Tử tế đến từng hạt". Sự tử tế ấy bắt đầu từ việc chuyển đổi sang phân bón hữu cơ, tỉ mỉ nhặt từng quả chín 100%, kiểm soát độ pH lên men yếm khí, cho đến khâu phơi trong nhà màng từ 40-45 ngày để giữ trọn hương vị hoa quả tự nhiên mà không gây ô nhiễm môi trường.

“Chị em sẽ chăm chút từ bước đầu tiên mình chăm sóc cây. Chọn quả chín đỏ 100% chế biến cà phê đặc sản. Mình kiểm soát nghiêm ngặt độ pH để trong quá trình mình lên men cho nó đúng. Sau đó, trong quá trình phơi là mình cũng phải kiểm soát nhiệt độ để giữ được hương vị tốt nhất cho hạt cà phê của mình. Mình phơi được rồi sẽ cho vào kho tầm 2 - 3 tháng để cà phê lên hương, mình mới bắt đầu xát lấy nhân xanh bán ra ngoài. Phải nhặt hết các cái hạt lỗi trong quá trình xát để có được các hạt nhân xanh tốt nhất, chất lượng nhất đến được với người tiêu dùng”. -Chị Lường Thị Pành dẫn giải.

Những nỗ lực tử tế ấy đã đơm hoa kết trái. Mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường 15-16 tấn nhân xanh chất lượng cao cùng các dòng sản phẩm đa dạng như Honey, Natural, cà phê phin giấy và trà Cascara tận dụng từ vỏ cà phê. Thương hiệu Ara-Tay Coffee đã chinh phục các nhà rang xay lớn tại Hà Nội, TP.HCM.

Tuy nhiên, ước mơ của những người phụ nữ Thái ở Mường Chanh chưa dừng lại thị trường nội địa. Họ đang ấp ủ kế hoạch nhà phơi, nạp thêm hộ vệ tinh để tăng sản lượng, hướng tới mục tiêu xuất khẩu.

Dù chặng đường phía trước không ít những thách thức, nhưng niềm tin của chị em phụ nữ Thái ở Mường Chanh không hề phai nhạt.“Bản thân tôi rất mong muốn các chị em phụ nữ dân tộc Thái cũng có sự mạnh mẽ và tự tin như tôi bây giờ, làm chủ kinh tế, mang được sản phẩm cà phê ra thế giới”. - Chị Cầm Thị Mòn chia sẻ.