Giữ điệu Then, tiếng tính ở xóm biên giới Nà Quang
Thứ ba, 14:50, 15/09/2026 Nông Diệp, Mỹ Duyên Nông Diệp, Mỹ Duyên
[VOV4] - Từ năm 2019, một lớp dạy hát Then, đàn tính miễn phí được duy trì ngay tại nhà chị Trương Thị Thủy ở xóm biên giới Nà Quang, xã Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng. Tham gia lớp học có cả trẻ em và những người đã ngoài 50 tuổi. Từ chỗ rất ít người biết đàn tính, hát Then, Nà Quang nay đã có đội văn nghệ của xóm.

Chị Trương Thị Thủy yêu những giai điệu Then từ nhỏ và từng được đào tạo tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc. Khi về làm dâu ở Nà Quang, nhận thấy trong xóm rất ít người biết đàn tính, hát Then, chị quyết định mở lớp dạy miễn phí ngay tại nhà. Khó khăn đầu tiên của lớp học là chỉ có một cây đàn tính. Chị Thủy nhường cây đàn của mình để các em thay phiên nhau tập. Khi người học đông hơn, chị đến từng nhà vận động phụ huynh mua đàn cho con. Lớp được chia thành nhiều ca để chị có thời gian hướng dẫn từng người. Chị Thuỷ chia sẻ, với người mới bắt đầu, đặt đúng ngón tay và nhớ từng nốt nhạc không dễ. Có em đã bật khóc vì tập mãi chưa được, nhưng rồi vẫn cầm đàn lên học tiếp.

Từ những học viên nhỏ tuổi ban đầu, lớp dần có thêm người ở nhiều lứa tuổi. Mỗi người đến học vì một lý do khác nhau, nhưng đều bắt đầu từ mong muốn biết chơi cây đàn gắn với đời sống văn hóa của đồng bào Tày, Nùng. Với em Nông Thị Trâm Anh, học đàn cũng là một cách hiểu thêm về văn hóa quê hương: "Cô giáo Thủy dạy đàn dễ hiểu và dễ nhớ giúp chúng em đạt được kết quả tốt. Đàn tính bản sắc dân tộc của Cao Bằng. Đàn tính và văn hóa truyền thống của Tày, Nùng cần gìn giữ. Sau này em sẽ giới thiệu và quảng bá đến nhiều người hơn".

Lớp học còn có những người trước đây chưa từng cầm đàn như bà Mông Thị Nguyệt ở xóm Nà Quang đã ngoài 50 tuổi. Biết chị Thủy mở lớp miễn phí, bà Nguyệt đăng ký học ngay. Việc nhớ nốt, bấm phím luôn chậm hơn các em nhỏ, nhưng bà Nguyệt vẫn đều đặn theo lớp: "Trên mạng thấy người ta hát điệu đàn tính hay quá nên đam mê, nghe cô Thủy mở lớp dạy đàn miễn phí là đăng ký theo học luôn. Mặc dù đã có tuổi rồi nhưng mà cũng thích học và còn học được".

Lớp học tại nhà chị Thủy dần tạo thêm người biểu diễn cho phong trào văn nghệ ở Nà Quang. Xóm đã thành lập đội văn nghệ; các tiết mục hát Then, đàn tính được đưa vào ngày hội, ngày lễ và những cuộc giao lưu với các xóm lân cận. Nhận xét về cô giáo Thủy, bà Đinh Thị Niêm, Bí thư xóm Nà Quang cho biết, chị Thủy rất nhiệt tình, là một đảng viên, cũng là một hội viên Chi hội Phụ nữ. Chị dạy hát cho các con các cháu không lấy đồng tiền nào. Trước đây trong xóm mọi người không ai biết hát Then, đàn tính, từ khi chị Thủy về đây làm dâu thì phong trào văn hóa văn nghệ rất sôi nổi. Từ lớp hát Then đàn tính của xóm, các cô các chị còn được đi giao lưu ở các xóm khác nữa. 

Với chị Thủy, niềm vui là thấy người học có thể tự cầm đàn, hát một làn điệu Then và tham gia biểu diễn. Chị mong muốn những học viên hôm nay có thể chỉ lại cho người khác, để lớp học không dừng ở một thế hệ, để các làn điệu dân ca là những giá trị văn hóa phi vật thể được bảo tồn và phát triển... không chỉ trong xóm Nà Quang mà là khắp tỉnh Cao Bằng.

Từ cây đàn tính duy nhất phải chuyền tay trong những ngày đầu, nay Nà Quang đã có một đội văn nghệ và nhiều người biết hát Then, đàn tính. Những buổi học miễn phí tại nhà chị Thủy vẫn tiếp tục, để người học trước chỉ lại cho người đến sau, đúng với mong muốn của người mở lớp./.

Nông Diệp, Mỹ Duyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC