Tại các phum sóc, lễ Sen Đôn Ta không chỉ là dịp để mỗi gia đình thực hiện nghi lễ truyền thống mà còn là thời điểm để cộng đồng cùng gặp gỡ, chia sẻ niềm vui, thắt chặt tình đoàn kết. Từ trong mỗi gia đình đến không gian chùa Khmer, những phong tục, tập quán tốt đẹp được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của đồng bào.

Ông Thạch Nhứt, người có uy tín trong đồng bào Khmer ở xã Ngãi Tứ, cho biết Sen Đôn Ta là một trong những lễ hội quan trọng trong năm, được đồng bào Khmer duy trì qua nhiều thế hệ "Cúng nhắc nhớ ông bà cha mẹ có ơn sinh thành, cầu mong cho ông bà cha mẹ phù hộ con cháu làm ăn khá giả. Ngày đầu mình cúng trong gia đình. Cúng trong nhà xong đi chùa cúng ông bà đã quá vãng. Đây là phong tục của người Khmer ở đâu cũng làm vậy hết”.

Giữa không khí lễ hội, điều dễ nhận thấy tại nhiều phum sóc Khmer hôm nay là diện mạo quê hương đã có nhiều đổi thay. Đời sống vật chất được nâng lên cũng tạo điều kiện để đời sống tinh thần của đồng bào Khmer ngày càng phong phú. Bà con có thêm điều kiện chăm lo cho con em học hành, tham gia các hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng và gìn giữ những giá trị truyền thống của dân tộc.

Cùng với phát triển kinh tế, giáo dục luôn được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đến cuối năm học 2025-2026, toàn tỉnh Vĩnh Long có hơn 81.200 học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số đang theo học tại các cơ sở giáo dục. Mạng lưới trường phổ thông dân tộc nội trú tiếp tục được củng cố với 9 trường, 87 lớp và hơn 3.000 học sinh. Việc dạy và học tiếng Khmer được tổ chức tại 136 cơ sở giáo dục, với hơn 1.500 lớp và trên 41.400 học sinh. 

Đằng sau sự đổi thay ấy là sự quan tâm đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên nhiều lĩnh vực, từ hạ tầng, giáo dục, giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe đến đời sống văn hóa, tinh thần. Tỉnh Vĩnh Long xác định phát triển kinh tế phải gắn với nâng cao dân trí, chăm sóc sức khỏe và bảo tồn văn hóa; nâng cao thu nhập phải đi cùng với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đồng bào Khmer cũng ngày càng chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình, tích cực lao động sản xuất, học nghề, nâng cao trình độ, ứng dụng khoa học - công nghệ và tham gia các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Chính sự chủ động của người dân cùng với các chính sách hỗ trợ đã tạo thêm động lực để các phum sóc Khmer ngày càng khởi sắc.

Hòa thượng Thạch Sok Xane, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, Chủ tịch Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước tỉnh Vĩnh Long, trụ trì chùa Âng, cho biết đồng bào Khmer rất phấn khởi khi những chính sách dân tộc tiếp tục được quan tâm triển khai:“Mùa Sen Đôn Ta vẫn diễn ra trong mỗi phum sóc chùa chiền trong 156 chùa phật giáo Nam tông Khmer. Bà con phật tử Khmer rất vui. Nhiều chính sách dân tộc được Đảng và Nhà nước triển khai thực hiện tốt, phổ biến cho đồng bào Khmer biết”.

Niềm vui đón Sen Đôn Ta vì thế không chỉ đến từ những mâm cơm sum họp hay những nghi lễ truyền thống tại gia đình và chùa. Đó còn là niềm vui trước sự đổi thay của quê hương, khi cuộc sống của bà con ngày càng ổn định hơn, con em có điều kiện học tập tốt hơn và những giá trị văn hóa truyền thống được quan tâm gìn giữ. Trong đời sống văn hóa của đồng bào Khmer, chùa luôn giữ một vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn là không gian văn hóa cộng đồng, nơi diễn ra nhiều hoạt động gắn kết bà con phật tử, nơi lưu giữ chữ viết, tiếng nói, phong tục, lễ hội và các giá trị truyền thống của dân tộc Khmer.

Lễ Sen Đôn Ta càng làm rõ nét vai trò ấy. Sau những ngày chuẩn bị tại gia đình, bà con cùng đến chùa thực hiện các nghi lễ tưởng nhớ ông bà, tổ tiên. Những người lớn tuổi truyền lại cho thế hệ trẻ ý nghĩa của lễ; những người trẻ cùng tham gia chuẩn bị, qua đó tiếp nối phong tục được gìn giữ từ bao đời. Từ một lễ truyền thống mang ý nghĩa tưởng nhớ người đã khuất, Sen Đôn Ta hôm nay còn trở thành dịp để cộng đồng Khmer thêm gắn bó, cùng nhìn lại những giá trị tốt đẹp của gia đình, dòng họ và phum sóc. Đạo lý nhớ về cội nguồn được tiếp nối trong đời sống hiện đại, trở thành sợi dây kết nối các thế hệ.

Không chỉ đời sống chung của cộng đồng được nâng lên, những gia đình chính sách, người có công trong đồng bào Khmer cũng luôn nhận được sự quan tâm. Trong những dịp lễ truyền thống như Sen Đôn Ta, sự thăm hỏi, động viên càng thể hiện sự chăm lo đối với những người đã có đóng góp cho quê hương, đất nước.

Ông Thạch Sol, một thương binh người Khmer ở xã Trà Côn, cho biết sự quan tâm ấy mang đến cho gia đình ông và bà con trong phum sóc niềm vui, đồng thời tiếp thêm động lực để mọi người cùng chung sức xây dựng quê hương: “Lễ Sen Đôn Ta năm nay rất phấn khởi được Tỉnh ủy đến chùa tặng quà cho gia đình thương binh liệt sỹ . Đối với bản thân tôi rất mừng, bà con phum sóc trong ấp này đoàn kết cùng phối hợp chính quyền địa phương cùng nhau góp sức để phát triển kinh tế".

Từ những chia sẻ của bà con có thể thấy, niềm vui trong mùa Sen Đôn Ta năm nay không chỉ là niềm vui của một lễ hội truyền thống. Đó còn là niềm vui trước sự đổi thay của từng gia đình, từng phum sóc; là niềm vui khi những giá trị văn hóa truyền thống vẫn được giữ gìn trong điều kiện cuộc sống ngày càng phát triển.

Trong giai đoạn mới, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành, việc phát huy nội lực trong đồng bào Khmer tiếp tục có ý nghĩa quan trọng. Đó là tinh thần tự lực, tự cường; tích cực học tập, lao động, nâng cao thu nhập; mạnh dạn ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất; tham gia liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu sản phẩm và xây dựng gia đình văn hóa, phum sóc văn minh.

Mùa Sen Đôn Ta năm nay vì thế đến trong niềm vui trọn vẹn hơn. Vui vì được sum họp gia đình, tưởng nhớ ông bà, tổ tiên; vui vì những phong tục tốt đẹp của dân tộc vẫn được trao truyền; và vui hơn khi cuộc sống hôm nay đã có nhiều đổi thay, để mỗi gia đình Khmer có thêm điều kiện đón một mùa lễ cổ truyền trong không khí đầm ấm, an vui và phấn khởi.