Bằng sự kiên trì hướng dẫn của bộ đội biên phòng, cùng sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương, công nghệ số đang từng bước đến gần hơn với đồng bào các dân tộc, giúp bà con chủ động tiếp cận tri thức, chính sách và những tiện ích thiết thực trong cuộc sống.

Trong nhà văn hóa bản Huổi Luông, xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, bà con dân tộc Hà Nhì chăm chú thao tác trên điện thoại thông minh để tìm hiểu thông tin theo hướng dẫn của cán bộ Đồn Biên phòng Huổi Luông. Những thao tác nhỏ trên điện thoại thông minh là bước khởi đầu quan trọng giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ, làm quen với dịch vụ số, chuyển khoản thanh toán và sử dụng các ứng dụng thiết yếu như định danh điện tử VNeID trong đời sống hằng ngày. Anh Trang A Ư, Trưởng bản Huổi Luông, xã Phong Thổ chia sẻ: "Trong thời gian qua, chúng tôi cũng được cán bộ, chiến sĩ biên phòng Huổi Luông hướng dẫn về mã QR để vào link để hiểu biết thêm pháp luật, để yên tâm phát triển kinh tế".

Thực hiện mô hình Bộ đội Biên phòng chuyển đổi số, BĐBP tỉnh Lai Châu đã tổ chức 48 lớp tập huấn cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; thành lập các “Tổ kỹ năng số” với 150 hạt nhân nòng cốt; Phối hợp với Công an tỉnh, Viettel tổ chức trao tặng, cài đặt, hướng dẫn sử dụng hơn 1.600 điện thoại thông minh và kèm tặng sim 4G cho nhân dân ở khu vực biên giới. Để người dân dễ dàng tiếp cận cách sử dụng công nghệ, các cán bộ, chiến sỹ bộ đội biên phòng đã dán các mã QR ở những nơi dễ nhìn, dễ tiếp cận. Trong các buổi họp bản, các cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại, truy cập thông tin, từng bước tháo gỡ những bỡ ngỡ ban đầu.

Thượng úy Cao Đức Dương, cán bộ Đội Vận động Quần chúng, Đồn Biên phòng Huổi Luông cho biết: "Chúng tôi đã triển khai dán các mã QR tại các khu vực dễ nhìn, dễ quan sát, để người dân thuận tiện thao tác, thuận tiện cập nhật thông tin. Thông qua việc dán mã QR đó, chúng tôi cũng đã tổ chức các buổi tuyên truyền tập trung tại các nhà văn hóa ở các thôn, bản. Từ đó hướng dẫn trực tiếp cầm tay chỉ việc cho bà con cách thao tác và sử dụng thành thạo các thiết bị thông minh". Không phải ai cũng thành thạo ngay từ những thao tác lần đầu. Vì thế, cán bộ biên phòng phải tìm hiểu và truyền đạt nhiều cách dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo. Từ những buổi hướng dẫn trực tiếp đến phát thanh lưu động, trình chiếu video, chiếc điện thoại dần trở thành công cụ giúp bà con tiếp cận thông tin thuận tiện hơn.

Chuyển đổi số ở vùng biên giới đang được triển khai bằng sự phối hợp giữa bộ đội biên phòng và cấp ủy, chính quyền địa phương. Những người lính quân hàm xanh "3 cùng, 4 bám" hiểu phong tục, hoàn cảnh từng hộ gia đình trở thành cầu nối quan trọng lan tỏa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân. Bà Lý Thị Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Pa Tần đánh giá: "Khi xã xây dựng kế hoạch để triển khai nội dung này thì cán bộ biên phòng rất chủ động tham mưu. Vì các đồng chí được ở trực tiếp với bà con ở những bản khó khăn, cho nên việc trực tiếp hướng dẫn bà con chuyển đổi số trong thời gian vừa rồi rất là tốt".

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã và đang triển khai đồng bộ 6 mô hình tiêu biểu, trong đó mô hình “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử” mamg lại hiệu quả kinh tế thiết thực trong đời sống hàng ngày của bà con. Cán bộ, chiến sỹ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ nhân dân cài đặt ứng dụng công nghệ để tiêu thụ nông sản: Từ thao tác lập tài khoản, xây dựng kịch bản livestream, dựng bối cảnh thực tế tại nương rẫy, cho đến chốt đơn, đóng gói và kết nối đơn vị vận chuyển. Đến nay, nhiều hộ dân tạo lập và vận hành các gian hàng số trên TikTok Shop, Shopee... đã đem lại doanh thu đạt hơn một tỷ đồng. 

Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu nhấn mạnh những sáng kiến này đóng vai trò là bước đột phá trong chuyển đổi số vùng biên, thúc đẩy kinh tế số và thắt chặt tình quân dân. Đại tá Nguyễn Văn Hưng cho biết: "Chúng tôi sẽ chỉ đạo tập trung vào các đối tượng, như phụ nữ, đoàn viên, thanh niên làm hạt nhân để hướng dẫn các thành viên trong gia đình, để nâng cao chất lượng chuyển đổi số, nhất là các hộ sinh sống ở khu vực giáp biên giới".

Từ định hướng đến hành động thực tiễn, chuyển đổi số giáo dục ở các xã vùng cao tỉnh Lai Châu đang bước sang giai đoạn mới. Mặc dù vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về hạ tầng mạng, thiết bị,  các phần mềm quản lý, học bạ số, sổ điểm điện tử từng bước được đưa vào sử dụng, góp phần đổi mới công việc của thầy cô và hoạt động quản lý giáo dục tại địa phương.

Thầy giáo Trần Khắc Nghĩa, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Pa Tần chia sẻ, chuyển đổi số được coi là nhiệm vụ trọng tâm trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, giảm khoảng cách giữa các vùng miền: "Trong thời gian gần đây, nhà trường cũng đẩy mạnh chương trình học bạ số, rồi sổ điểm điện tử hay các phần mềm khác, nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, giáo dục của nhà trường".

Những thao tác quét mã QR ở biên giới Lai Châu hôm nay chỉ là nét vẽ đầu tiên. Khi người dân được hưởng lợi giá trị thiết thực trong thực hành kỹ năng số, được lan tỏa dễ hiểu, dễ làm theo thì khoảng cách chuyển đổi số ở vùng cao sẽ dần được xóa bỏ. Trên hành trình ấy, sự kiên trì của người lính biên phòng cùng chính quyền cơ sở đang thắp sáng tinh thần chuyển đổi số đến từng bản làng nơi phên giậu Tổ quốc.