Năm học 2026-2027 có ý nghĩa đặc biệt đối với giáo dục vùng biên khi 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được đưa vào sử dụng, nằm trong tổng số 248 trường được đầu tư xây dựng tại 248 xã biên giới đất liền trên cả nước. Những ngôi trường mới không chỉ giải quyết bài toán thiếu thốn cơ sở vật chất, mà còn mở ra cơ hội để trẻ em ở những bản làng xa xôi được học tập, sinh hoạt và nuôi dưỡng ước mơ trong những điều kiện tốt hơn.

Từ góc nhìn của người nhiều năm gắn bó với các tuyến biên giới, Thiếu tướng Văn Ngọc Quế cho rằng, với trẻ em vùng cao, để đến được lớp học đôi khi đã là một hành trình vượt khó. Có những em phải đi hàng chục cây số, vượt suối, băng rừng; có những em đứng trước nguy cơ bỏ học vì nghèo khó, thiếu thốn hoặc mất đi chỗ dựa gia đình.

Bởi vậy, theo Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, một đứa trẻ vùng biên thực sự hạnh phúc không chỉ khi được cắp sách đến trường. Hạnh phúc phải được tạo nên từ sự an toàn, no ấm, từ cảm giác được yêu thương, tôn trọng và được tạo điều kiện để khám phá năng lực, nuôi dưỡng ước mơ của mình.

“Một trường học hạnh phúc” vì thế không chỉ được đo bằng những dãy phòng học khang trang. Đó còn phải là một mái ấm, nơi trẻ không mặc cảm vì nghèo khó, không tự ti vì hoàn cảnh; nơi mỗi tiến bộ nhỏ đều được ghi nhận, mỗi ước mơ đều được chắp cánh. Khi đó, các em không chỉ “phải đi học”, mà sẽ thực sự mong muốn được đến trường mỗi ngày.

Theo Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, việc 100 trường nội trú liên cấp được đưa vào sử dụng trong năm học mới là nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa vùng biên với các khu vực phát triển hơn. Những phòng học kiên cố, khu nội trú sạch sẽ, bếp ăn, sân chơi, phòng chức năng và trang thiết bị học tập sẽ giúp trẻ em vùng biên có thêm điều kiện phát triển toàn diện, tự tin hơn và dám nuôi dưỡng những ước mơ lớn.

Nhưng để những ngôi trường mới kịp hoàn thành trước ngày khai giảng, phía sau đó là sự chung sức của nhiều lực lượng, trong đó có những cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng. Theo Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, riêng trong 10 năm qua, toàn lực lượng Bộ đội Biên phòng đã đóng góp hơn 1,2 triệu ngày công lao động giúp nhân dân xây dựng các công trình dân sinh và trường lớp.

Những ngày cuối tháng 8 và đầu tháng 9, trên nhiều công trường vùng biên, hình ảnh người lính quân hàm xanh vận chuyển vật liệu, hỗ trợ thi công, vệ sinh trường lớp, kê bàn ghế, hoàn thiện những phần việc cuối cùng đã trở nên quen thuộc.

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, câu chuyện ấy được cảm nhận rõ ràng trong những ngày trước lễ khai giảng. Từ một công trường còn ngổn ngang, 6 khối nhà 3 tầng với 35 lớp học, sức chứa gần 1.500 học sinh trên diện tích khoảng 5ha đã cơ bản hoàn thiện. Những cán bộ, chiến sĩ Biên phòng cùng công nhân, nhà trường và địa phương chạy đua với thời gian để học sinh có thể đón năm học mới trong ngôi trường khang trang, hiện đại.

Với người lính Biên phòng, việc hỗ trợ xây dựng trường học không chỉ là thực hiện một nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm và tình cảm dành cho thế hệ tương lai nơi biên cương.

Thiếu tướng Văn Ngọc Quế cho rằng, một lớp học khang trang hay một bữa ăn đủ chất là những điều kiện cần. Nhưng với nhiều trẻ em vùng biên, đặc biệt là trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh khó khăn, cảm giác được yêu thương, được lắng nghe và được tôn trọng mới là điều giúp các em có thêm niềm tin để vượt lên chính mình.

Đó cũng là lý do nhiều năm qua, Bộ đội Biên phòng đã duy trì các chương trình như “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Thầy giáo quân hàm xanh” và nhiều hoạt động hỗ trợ học sinh vùng biên.

Theo số liệu được Thiếu tướng Văn Ngọc Quế chia sẻ, trong giai đoạn 2015-2025, toàn lực lượng đã nhận đỡ đầu 27.964 lượt học sinh; trực tiếp nuôi dưỡng 2.510 lượt trẻ mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nhiều em được sống, học tập và trưởng thành trong vòng tay của những người lính tại các đồn Biên phòng.

Giá trị lớn nhất của những chương trình ấy, không chỉ nằm ở một suất học bổng, một chiếc xe đạp hay những cuốn sách, bộ quần áo mới. Điều sâu sắc hơn là cảm giác một đứa trẻ nhận được khi biết rằng mình không bị bỏ lại phía sau. Và khi được nâng đỡ bằng tình cảm chân thành, các em sẽ có thêm niềm tin vào cuộc sống, có động lực học tập và khát vọng trở thành người có ích cho quê hương vùng biên. “Hạnh phúc của con trẻ chính là chất keo kết dính lòng dân với Đảng, Nhà nước và Quân đội”, Thiếu tướng Văn Ngọc Quế chia sẻ.

Đó cũng là một cách nhìn sâu sắc về giáo dục ở khu vực biên giới. Chăm lo cho trẻ em không chỉ là câu chuyện an sinh hay trách nhiệm của ngành giáo dục. Đầu tư cho trẻ em hôm nay chính là đầu tư cho nguồn nhân lực, cho tương lai của bản làng và cho sự bền vững của biên cương ngày mai.