Adat Tẳng Cẩu, kadha siam gheih dalam ndam lakhah urang Thai Juk.
Saong “ Adat kak talei mrai di tangin” - Likau chraong daong brei salamat oh kurang hu dalam raidiuk yang mebang.
Urak ini, da-a mikva bhap bini mai rivang palei Mường Pồn saong palei Co Chạy piah tho meng tangin “ suan yawa” di urang kumei Thai: Blah khan Pieu.
Oh saoh saoh bo anek kumei Thai Juk naih gheih. Meng tuk umo 12 thun, dom adei kumei ini hu amuk saong amaik pasram menyim khan bai. Dahlau tok pasang, kumei Thái Juk eng drei menyim meng 20 tal 30 khan ao bangsa, dalam nan hu blah siuk Pieu piah alin ka gah sang likei.
Kadha njauk ndem tal lac siuk Pieu hu bingu “Khau Cút” hadah taniak di dua akok siuk. Oh lac ngak mekre, bo dom “ Khau Cút” di Sieu Pieu daok hu kadha karei pambuak tal angka so hu urang bangsa Thai Juk daok khik ramik tal harei ini.
Dalam raidiuk yaok harei, kumei Thai Juk me-om siuk Pieu hu jhik pet kacing 3 baoh, min meyah siuk Pieu alin ka urang praong thun atau tuai damuai, brei alin siuk hu kacing 5 baoh tagok yau brei mboh bruk iek praong.
Ndem ka makna blah siuk Pieu, amuk Lường Thị Pháng daok di palei Co Chạy hadar veik tuk daok dara:
“ Mong tame siuk Pieu, urang kumei meda thau dom kadha oh ndem hu abih tuk daok dara, oh ka hu pasang. Piah jhik pet hu siuk pieu yau ini, meng tuk daok sit jeng brei jhik pet dom blah “ khaw cut” oh takre yau hatai caong. Bruk ini brei pato hasit hasit, abih lahik rilo tukvak meng ngak hu. Caong khin harei hadei, siuk Pieu di urang Thai Juk daok khik ramik, oh luai lahik palai damen.”
Po, likau ar khan tal mikva, siuk Pieu nan tui kumei Thai hu ba tame bruk praong dalam raidiuk. Nan lac adat Tẳng Cẩu.
Di palei Noong Ứng, tukvak gireik abih dalam ndam lakhah di bol bhap Thái Juk, rah tabiak dam bilik anek metau. Nan lac adat Tẳng Cẩu - cak caneh mbuk anak dhei. Ngan haong urang Thai Juk, mbuk kua njuac njaic, caneh mbuk gah anak brei thau: Urang kumei hu pasang blaoh.
Dalam tuk ngak adat, harei ini, metau kumei Lò Thị Hoa kuk akaok trun klauk gai tram meng pariak, ngui talei ka-ing saong cuh kaong tangin kayau gah sang likei alin brei. Blaoh tamat, blah siuk me-om tagok canek mbuk Tẳng Cẩu. Sap pariak gam haong sambo ban bhong siuk Pieu yau brei mboh panuac that hatung hatian, siam hatai saong ngak bruk daong bhap bini rahra.
Yau nan min, adat ilamo di urang Thai Juk oh mekre bui sambai hu abih rai. Nyu daok lac jalan sahaneng pambak tame yang mebang dalam tuk kan kandah, ruak kik, glaih glar, tapa adat kak talei merai di tangin.
Urang Thai Juk sahaneng lac, rup pabhap anek manuac hu khik meng “suan yawa”. Tuk gaok kan kandah lac tuk “ suan yawa” nao atah. Tuk ini, baoh sang brei ngak salao likau po yang caong daong, tual dom blah sieu Pieu tuan tagok glong saong da-a gru da-a yang mai iew bunguk yawa.
Adat ini dalam dom rak mrai sambo ban mau. Meyah merai bhong pandar dalam lakhah, merai patih dalam ndam metai, ye merai juk – lac thaik binguk di urang Thai Juk – hu makna likau brei salamat. Gru da-a yang bac, brei kak merai juk pacar blaoh kak di tangin. Merai patuah jamo daong ka urang ruak plaik njiak bruk haduh hatai, pabak prein khang piah pacang ruak kik, samar gilac veik mai haong apuh hamu yaok harei.
Mikva saong grauk ayut anit ranam, bruk gheih mekre di bingula Khau Cut, adat gireik meng caneh mbuk Tẳng Cẩu, mbiah tal ini hatai jia tame merai juk caong khin salamat…taong abih ngak jeng lavang ilamo dalam bhap bini urang Thai juk biak siam gheih karei di kreh ceik glai Tay Bac – Gah Barak neger.
Viết bình luận