Lac sa bangsa pagam haong agama Bhat Theravada: Sang baha saong Acar lac sa gang kajap ka hatai sahaneng, nan ye dom phum, srok di urang   Khmer jeng hu sang baha piah ka mikva mai tal bac agal, duh Po Bhik…Dom baoh sang baha di bhap bini lac bruk pambuak pagam meng seni ilamu bhap bini saong bruk hadah krah di bangsa ngan haong dom ilamo hu angan biak gheih mekre, lac sa bruk seni hu pambuak meng dom asal kadha kien truc thaik thaot sang danaok, hội họa, bingula ngak gheih mekre… Ini lac labik padang dom yaom kaom agama, adat cambat, bangsa praong haluok dalam di bangsa Khmer.

Sang baha ieu lac labik ginreih, lac pasak di dom bruk ngak ilamo, lac labik bac pasram ilamo luac rai menuac. Tui Acar Thạch Lê, Akaok Mbang Pasang khik sang baha Khmer, phuong Nguyệt Hóa, tinh Vinh Long, dalam hatai glo akaok di yaok urang Khmer, baoh sang baha hu daok rai dalam luac rai di bhap bini. Meng tuk daok sit, urang Khmer hu nao sang baha. Praong tagok, yaom lac jal val ka bruk ngak mbang duah jien, bhap bini jeng bhian mai sang baha. Tal taha, bhap ini pagam haong sang baha jang. Tal tuk plang lahik nao, urang Khmer jeng khin hu ngak adat pacip padhi di taneh sang baha piah ka binguk yava jiva di drei hu laneing lanoi. Mikva Khmer biak iek praong Po Bhik, iek praong po Acar:

“Urang Khmer yaom lac di thun umo rai rah halei jeng hu nao sang baha. Pagap yau tuk bahrau menek tabiak, ndam bak bilan umo, ndam sa thun umo, mikva bhian ba kaya mbang tame sang baha pok tagok ka acar piah likau ka uranaih khang kajap, hu phuel dhar selamat thuk siam. Tuk praong tagok ye dom likei dam tame sang baha bac megru. Atau tuk praong jeng menuac jeng urang, tok hadiuk tok pasang, baoh sang da-a dom po acar mai bac agal tadhau ayuh haniem phol, likau ka dua urang hu haniem phol tal rituh thun. Daok tal tuk plang lahik nao jeng hu dom po acar bac agal likau binguk yava hu laneing lanoi, tagok suraga. Tui urang bangsa Khmer, tuk sang hu adat bayar phul, hu lakhah caga jeng nao sang baha duh po Bhik, ngak lisei pok tagok ka dom po acar piah likau baoh sang salamat, haniem phol”.

Amuk Thach Thị Hiên, xa Hùng Hòa, tinh Vĩnh Long brei thau: Meng dom rai ini mai, sang baha Khmer daok lac pasak ilamo bhap bini, labik pato agal Bhat, adat saong jalan daok dang hu ilamo di dom dam dara, urang bahrau praong tagok dalam dom phum, srok. Sang baha yau lac gilang khik piah dom yaom kaom siam gheih di bangsa Khmer. Tapa dom danak dak nan mikva hu kein lagaih pambuak ndom meyai me-in haong gauk, klah rabha, pato ilamo ka gauk tapa rilo gah:

“Di dom harei raya rija, mikwa nao kakuh Bhat, ngak ngang lakau dhar phol. Langiu di nan daok piah hu taom mbaok mayit nao mai saong gauk, parabha ilamu ngak mbang jalan dhuan raong anek taco. Hu yau nan mboh biak kein lagaih, mikwa urang bangsa daok hu yak yum jum pataom gauk jang.”

Kayua hu pataom di labik pasak ugama, sang baha daok ieu lac sa pasak lagaih siam brei ka dakwah sarak di Đang, Karja jeng ye hukum nagar. Po Dhiar Duong Van Ba, Hoi Đoàn kết sư sã ra nam nagar Vinh Long brei thau:

“Dalam daom var taom gaok di agama, langik di langyah kadha, khan ka adat dalam agama Bhat, dom po acar daok pagam pathau khan dom jalan, sarak di Karja, ndom meyai, cih jalan ka mikva ngak mbang, rik daong ka bruk patagok di palei negar, taneh ia; plaih atah dom bruk kanjah jhak. Rilo meng lac dom sarak bahrau ngan haong mikva bangsa, atau paglaong ilamo di di mikva dalam bruk hu karja brei kein lagaih piah taom gaok ndom meyai di dalam bruk agama, in plaih atah bruk je tame dom bruk oh lagaih, mbuan njauk kol bleik chot pagat…”.

Di dalam yaok bilan pandiak he, dom baoh sang baha sron mbon gandi gandang nan gilac chreih chrai sap ndom klao di uranaih, sap pato bac di dom po acar, saong dom sap yava di dom blah tapuk peih gam, sa bilan pandiak he gam bac gam bui sambai, bo lac ndung bak makna. Kayua mai meng tukvak bac akhar huroh dalam sang baha hu daong ka dom urang bac, anek saih patagok akhar huroh , sap ndom, khik ramik ilamo bhap bini di bangsa drei. Ong Thạch Da, Acar di sang baha SôVanhNihKroth Chrêy Phê, xa Hùng Hòa, tinh Vinh Long ndom lac:

“Sang baha Khmer ieu lac sa labik khik ramik dom yaom kaom ilamo mboh di meta saong oh mboh di meta, daong khik ramik dom adat cambat, tanarakun bhap bini siam gheih di bangsa, yau bruk rilo sang baha parang dom ndap nda kaya pandar bhian harei, atau pamedeih dom palei ngak bruk bhap bini di bangsa Khmer, peih bruk pato me-in alat ragam ngu am – sa janih seni gheih karei hu angan di bangsa v.v… Langiu di nan, dom sang baha daok bhian peih tal pato siam lagaih ka rahra, thau tanat jang ka gok agha bangsa drei, piah khik ramik saong patagok ilamo di bangsa Khmer”.

Di sang baha Bâng Cro Chắp Thmây, ban raya Can Tho, dalam labik sron mbon di tuk biar harei, gaok tuk mai hu gaok dom kapul ayut cuai ranaih pataom gauk mai sang baha piah pasra tamia bhap bini. Oh hu mblang tamia biak gheih ghang, tok di mblang sag baha saong sa baoh loa sit, dom adei saong dom adei sit jeng daok chreih takre pasram dom ragam tamia bhap bini di bangsa drei, ngak jeng sa bruk chreih sambai di sang baha luac rilo thun tapa. Adei Huỳnh Thảo Nhi chreih chrai ndom mayai lac:

“Tuk anek saih bac hu dom ragam tamia ini, adei mboh biak hadah mbaok meta kayua drei lac urang bangsa Khmer saong hu thau rilo ragam tamia bhap bini kayua mukkei caik rai. Bac pasram tami daok daong ka adei hu mbaok tame tamia dalam raya Óoc Om Bóc saong gam haong dom adei sa-ai hu mbaok tame harei raya pakacah.”