Karei di bruk yaom kaom trun tagok khang di labik gah Pei negar kayua kateik geik bruk paik baoh rilo, durian di Dong Nai ye paik baoh suai jang. Bruk karei di dgauk labaih sa bilan daong ka urang nong plaih hu bruk “kaya ba tame darak rilo, laik yaom” trun manieng kateik geik meraik gauk tapak di angaok darak pasar saong khik yaom tani tanat tuk tame mbang pala.

Ong Nguyễn Minh Hiếu, po bein durian Gia Bảo (phuong Phước Long, Ban raya Dong Nai – dahlau diah lac ban sit Phước Long, tinh Binh Phuoc) brei thau, yaom lac darak pasar hu dom tuk trun tagok, min hatai je tame asar siam angan je di durian bhum Pur negar lac biak praong. Ong Hiếu ndom meyai lac:

“Tui Kuhria ka yaom kaom pamaong tame rilo asal kadha, min khol dahlak caong khin yaom hu lagaih jang. Tapa mbang ngak bruk haong dom gah pambuak bruk negar Trung Quoc, dom urang nan jeng taong yaom glaong ka asar siam ralo baoh durian di bhum Pur negar”.

Langiu di tukvak, asar siam lac “kat nao tapa” njauk hu. Urak ini, rilo mblang taneh pala durian di Dong Nai hu salih tapa pala drak karo kajap tui tanut chuan VietGAP, GlobalGAP. Meng nan, bruk duh hatai abih di kaya durian tukvak tapa lac bruk labaih di cadimi saong kanyik O hu dom hop tac xa, urang ngak nong di bhum palei pasang iek biak tani tanat.

Ong Đặng Dương Minh Hoàng, Yam ndok labik ngak nong Thiên Nông (xa Phú Nghĩa – dahlau diah daok di huyen Bù Gia Mập, tinh Binh Phuoc) langyah brei thau lac, kein lagaih tuk urang ngak nong salih tapa pala durian lac taneh di Dong Nai rilo meng lac salih meng taneh pala pa-aok blait, kaosu nan daok biak “hacih”, takik pataom janih khak drak hoa hoc labaih lavik thun yau dom bhum palei. Bruk ini daong baoh durian truh tapa dom tanut pasang iek catang piah pablei tabiak negar langiu. Min, piah patagok karo kajap, ong Hoang brei thau lac oh tok padeih di bruk pablei tabiak baoh that, atau khik la-an blaoh daok kuhria caga tal jalan atah jang.

"Khol drei caong khin dom sang mac ngak kaya dalam piah parabha tabiak janih kaya nong. Kaya janih sa, janih dua piah pablei tabiak langiu negar; kaya janih klau brei ba tame ngak kaya jeng kaya hu angan, sinh to. Hu yau nan ka meng patruh tabiak bruk ngak hu min lahik yaom”.

Gam haong labaih 90% baoh durian Viet Nam pablei tabiak darak pasar Trung Quoc, bruk thau cambaih saong ngak tui adat hukum di negar Trung Quoc lac kein lagaih piah pambuak ngak mbang suai atah. Ong Nguyễn Văn Giang, Phaok Akaok Kapul Ngak nong Ban raya Dong Nai hu khan brei thau ka bruk di bruk pambuak gauk. Tui nan, Kapul urang ngak nong hu pachreih rahra ba drei tame dom kalup kapul, pambuak haong gauk padang laik so bhum pala saong pambuak haong gah ngak mbang pablei salih hu angan je. Kapul urang ngak nong jeng kakei kakei mikva brei tui iek tani tanat adat blei tame di negar Cina:

“Kapul kakei urang ngak nong ngak tabiak khik kajap taong abih dom jalan ngak, tanut chuan. Mikva brei tui iek saong pandar dom adat ka ndap nda kaya blei tame darak pasar negar Trung Quoc piah peih tabiak dom jalan langyah ilamo khoa hoc ky thuat njauk lagaih, abih di nyu nan lac plaih nyaih pandar dom ndap nda bo gah negar Trung Quoc pakauk. Gam haong nan, rahra brei kham merat brei patakik dom phun jien buh tabiak ngak piah trun maneng dom kan kandah dalam jalan pala drak.”.

Abih di nyu nan lac, dalam tuk yaom durian tui kuhria daok mboh patrun, Kapul Urang ngak nong jeng hu kakei po bein Dong Nai brei tani tanat dalam bruk pambuak mbaoh tangin ka harak gal, njauk caik hatai bruk samar drah mbaoh tangin ka yaom tuk oh ka tame mbang pala.

Tui mblang taneh pala durian urak ini mek hu labaih 23.000ha saong baoh durian paik hu jaik 250.000 tan, Dong Nai daok dak harei dak brei mboh labik dang di angaok harak labik kaya nong. Bruk caga dahlau ka tukvak saong sanya ka jalan ngak tabiak ndap nda hacih sa-at caong ba mai sa bilan pala hu jak jeng ka mikva urang ngak nong dalam dom adit anak./.