Thun umo brok praong tagok ieu lac sa janih di dalam dom tukvak hu makna di abih gam saong bruk patagok glaong brei ka rup saih. Tukvak cakrok bhian tagok khang dalam tuk vak masa ini, hadei di nan tuk dom talang talik rahring kareik gilac.
Tukvak talang sụn cakrok dalam anek manuac nyu karei di gauk brei ka yaok urang, tui rup anek likei atau kumei, meng amaik ame, dinh duong ia raong rup pabhap, bruk dalam rup saong luac jalan patagok. Kayua di nan, oh meda mek inem 18 thun ngak tukvak masa hu mboh rilo abih piah brei mboh ka bruk oh daok glaong tagok hu. Tuk talang sụn cakrok hu kareik taong abih, dom bruk mbang huak brei ka dinh duong, pahat padhih atau kaya mbang pabak oh meda ngak ka talang atah hu. Kayua yau nan ye, tui anek anaih daok di tuk thun jeng dam jeng dara, jeng hu makna lac pandar lagaih tukvak daok veik piah patagok bruk glaong rup tui kein lagaih di gen amaik ame.
Mbang huak ginup gap makre. Dinh duong hu makna gam saong bruk patagok talang saong pahat rup. Uranaih brei hu pabak ginup saong dom kapul janih, njauk ndom tal lac protein, canxi, vitamin D, phospho, kẽm gam haong rilo vitamin saong khoang chat karei. Oh ta-eng pandar jru atau kaya mbang pabak tui jalan patagok glaong rup. Patakik kaya menyum hu rilo saradang, kaya mbang samar, kaya ngak blaoh dahlau saong dom kaya hu rilo janih lamek, sara.
Ndih ginup manik, patakik medeih malam. Hormone cakrok hu patabiak rilo dalam tuk ndih, njauk ndom tal lac dalam dom tukvak ndih dalam. Hatai caong ndih salih tui thun umo. Dam dara bhian khin labaih 8-10 tuk ndih yaok harei, dalam tuk nan urang daok sit umo bhian khin labaih 7-9 tuk. Oh pandar khang catang tukvak ndih ka taong abih menuac urang.
Khik tani tanat raidiuk siam mekre. Sa raidiuk ilamo daong uranaih khik prein yava taong abih saong brei kein lagaih ka luac jalan patagok. Uranaih brei hu tukvak pahat padhih yaok harei, patakik daok suai saong padang bruk randap bhian harei.
Pasang iek caga kilo njauk lagaih. Kilo rup biak biar kayua kurang janih iar raong rup pabhap meda ngak kan kandah tal rup saik cakrok, dalam tuk labaih kilo, lamek bhi jeng pambuak tal rilo asal kadha ka prein yava saong meda kan kandah tal luac jalan patagok di uranaih.
Paglaong bruk pahat padhih. Dom bruk yau ye luai ia, basketball, nduac, plaong talei, balaong balau cau long atau dom kadha pasram prein yava njauk lagaih ka ralo darah dalam rup pabhap, prein yava talang, bruk pahat padhih saong prein yava.
Tuk halei khin ba anek nao pasang iek? Meyah uranaih tapa thun umo jeng dam jeng dara min oh glaong dom, biar jang dut saong tanut cakrok, praong tagok biak aval atau biak suai, atau tukvak cakrok biak suai hu mbaoh cambaih laih, amaik ame brei ba anek nao tal labik y te piah hu taong yaom. Bac si meda hu tui iek bieu do cakrok brei ka rup manuac, taong yaom dinh duong, bruk patagok dahlau nan saong dom ruak hakik ngak kan kandah tal cakrok. Khin uranaih mek hu bruk glaong lagaih abih, amaik ame brei sangka tal dinh duong, manik ndih, pahat padhih saong prein yava taong abih meng dom thun akaok rai, njauk ndom tal lac dalam tukvak praong tagok saong hadei tuk luac jalan praong talang hu blaoh./.
Viết bình luận