Về xã Tú Lệ những ngày này, du khách được cảm nhận trọn vẹn không khí mùa thu vùng cao trong mùa làm cốm. Tiếng chày giã cốm nhịp nhàng, hương nếp mới lan tỏa bên bếp lửa, cùng hình ảnh những người phụ nữ thoăn thoắt rang, giã, sàng cốm tạo nên nét riêng khó quên của vùng đất này.

Được tổ chức hằng năm, Lễ hội cốm Tú Lệ không chỉ là dịp gìn giữ phong tục truyền thống, tôn vinh hạt thóc và cầu mong mùa màng thuận lợi, mà còn là cơ hội quảng bá nông sản đặc trưng, kết nối sản xuất với thị trường. Qua đó, hạt cốm truyền thống ngày càng có thêm đầu ra, mang lại giá trị kinh tế thiết thực cho người dân. 

"Tôi ở thôn Nà Lóng, là thôn có truyền thống làm cốm lâu đời. Trong mỗi dịp lễ hội là dịp để chúng tôi quảng bá sản phẩm cốm đến với du khách gần xa."- chị Lò Thị Yêu ở thôn Nà Lóng phấn khởi cho biết.

Không chỉ quảng bá sản phẩm tại lễ hội, nhiều hộ dân Tú Lệ còn chủ động bán cốm trực tiếp cho khách du lịch. Nhờ đó, nông sản địa phương có thêm đầu ra, từng bước nâng cao giá trị thay vì chỉ tiêu thụ theo phương thức truyền thống. 

"Cốm đi cắt về khoảng 3 tấn/năm. Khách du lịch đi qua vào mua rất nhiều, năm nào cũng như năm nào."- Chị Cầm Thị Viên ở thôn Mạ Tun chia sẻ.

Từ những hạt nếp thơm, Tú Lệ đang từng bước mở rộng không gian phát triển du lịch. Đến đây, du khách không chỉ được thưởng thức đặc sản cốm dẻo thơm mà còn được chiêm ngưỡng những cánh đồng lúa nếp trải dài dưới chân núi, giữa khung cảnh núi non trùng điệp và những dải mây trắng bồng bềnh.

Cảnh quan thiên nhiên cùng nét văn hóa bản địa cũng mở ra cơ hội phát triển các loại hình lưu trú, nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Hiện toàn xã có 25 homestay, góp phần đáp ứng nhu cầu lưu trú, khám phá của du khách, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân. 

"Nhận thấy phong cảnh rất đẹp nên gia đình xây dựng homstay để đón khách đến thưởng thức những cánh đồng xanh bao la và trải nghiệm văn hóa của người Thái, trải nghiệm làm cốm."- Chị Lò Thị Khánh Linh, chủ homestay Hưng Khởi chia sẻ.

Sự kết hợp giữa nông nghiệp, cảnh quan và văn hóa đang tạo sức hút cho du lịch Tú Lệ. Từ đầu năm đến nay, xã đón gần 150.000 lượt khách, đạt trên 130% kế hoạch. Kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của du lịch cộng đồng, nhất là khi du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên và đời sống bản địa. 

"Tôi rất thích tìm hiểu nhịp sống làng bản và ngắm nhìn mọi người làm việc trên đồng ruộng. Tôi cũng muốn tự mình trải nghiệm công việc của bà con như là gặt lúa, làm cốm."- ông Yves Normandin, du khách Canada nói.

Để khai thác hiệu quả những lợi thế sẵn có, xã Tú Lệ đang định hướng phát triển du lịch nông nghiệp theo hướng bài bản, gắn với quy hoạch các điểm đến và đa dạng hóa sản phẩm trải nghiệm.

Theo ông Hoàng Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Tú Lệ, địa phương có lợi thế lớn về cảnh quan, với nhiều vị trí trên cao có thể bao quát thung lũng Cao Phạ, thung lũng Tú Lệ, những cánh đồng lúa rộng lớn và cả những triền ruộng bậc thang đẹp nhất vào mùa lúa chín. Thời gian tới, xã sẽ rà soát, quy hoạch, lựa chọn những vị trí tiềm năng để từng bước hình thành các điểm ngắm cảnh, check-in và trải nghiệm du lịch nông nghiệp. Địa phương cũng có chủ trương thu hút đầu tư điểm check-in, khu du lịch tâm linh tại đèo Khau Phạ, đồng thời mở rộng quy mô khu cất cánh, bãi hạ cánh dù lượn. 

"Trên địa bàn xã đã xuất hiện những mô hình hưởng lợi của người dân từ hoạt động sản xuất nông nghiệp. Gạo, cốm hàng năm chúng tôi bán được rất nhiều, giá trị kinh tế rất là cao. Thứ hai là việc khách du lịch đến địa phương mang lại các nguồn thu, đã nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn."- ông Hoàng Trọng Nghĩa cho biết.

Cùng với đầu tư hạ tầng và phát triển dịch vụ, Tú Lệ xác định xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch gắn với “Mùa vàng Tú Lệ”, lấy gạo nếp và cốm Tú Lệ làm sản phẩm trung tâm. Các hoạt động trải nghiệm gặt lúa, làm cốm, chế biến nông sản, tham quan vùng nguyên liệu sẽ được kết nối với thưởng thức ẩm thực và khám phá đời sống văn hóa của đồng bào địa phương.

Từ những hạt nếp trên đồng ruộng đến sản phẩm cốm thơm trên tay du khách, từ cảnh quan mùa vàng đến những homestay nép mình bên bản làng, Tú Lệ đang từng bước hình thành hướng phát triển du lịch dựa trên chính những giá trị sẵn có của địa phương. Đây không chỉ là cách làm mới để quảng bá đặc sản, mà còn mở rộng sinh kế, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.