Hơn 20 năm gắn bó với những mảnh đất đồi ở Nà Roác, chị Triệu Thị Hoa nhận thấy khả năng sinh trưởng của cây dứa phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, nhưng bán quả tươi thì phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và giá cả. Khi dứa được mùa, tiêu thụ không kịp, giá bán thấp; đến mùa lạnh, nguồn quả lại ít. Chị bắt đầu thử ép nước, rồi tìm cách sấy dẻo để kéo dài thời gian sử dụng và có sản phẩm bán quanh năm. Chị cho biết, gia đình  có 18 héc ta. Cây dứa ở Khuổi Kép nhờ chất đất tự nhiên ở đây cho quả to, ngọt và thơm. Năm ngoái, gia đình bán dứa tươi được giá nhất mọi năm.

Chị Hoa chia sẻ: "Năm ngoái, tôi bán nước dứa ép thấy rất chạy. Rồi đến mùa đông, không có dứa bán thì tôi nghĩ đến cách sấy quả dứa dẻo để được lâu. Nhiều người thích mua về ăn trong những ngày trời lạnh. Từ ngày hội của xã Bạch Đằng, tôi làm những hộp dứa sấy dẻo 3 lạng, 5 lạng, người mua rất nhiều, nhất là dịp Tết, làm không đủ bán. Từ những mẻ dứa sấy dẻo ban đầu, gia đình chị đầu tư thiết bị sơ chế, chế biến, phát triển các sản phẩm nước ép và dứa sấy dẻo mang tên “Đặc sản Cao Bằng - Dứa sấy dẻo Hoa Sơn”.

Sản phẩm được đóng gói theo quy cách phù hợp để bán trực tiếp và làm quà. Chế biến sâu giúp chị Hoa tận dụng quả dứa vào thời điểm thu hoạch rộ, đồng thời có hàng để bán khi trái vụ.

Cây dứa cũng là sinh kế của nhiều hộ dân trong xã. Bạch Đằng hiện có 98 hộ ở hai xóm Nà Roác 1 và Bản Sẳng trồng khoảng 100 ha dứa; 89 ha đã cho thu hoạch. Năng suất bình quân khoảng 185 tạ/ha, sản lượng ước 1.646 tấn; giá trị kinh tế đạt khoảng 80 - 100 triệu đồng/ha/năm. Trong bối cảnh vùng trồng đang tìm cách nâng chất lượng và đầu ra, những sản phẩm chế biến như của gia đình chị Hoa góp thêm một hướng tiêu thụ cho quả dứa địa phương.

Bên cạnh dứa, gia đình chị còn trồng cam, quýt. Chị chọn giữ quả trên cây đến khi chín, bán từ tháng Chạp đến khoảng tháng Hai âm lịch. Để hạn chế quả rụng do mưa, sương muối, chị cùng người làm che bạt cho cây; đồng thời dùng bẫy ruồi vàng thay cho việc phun thuốc lên quả. Cách làm này đòi hỏi công chăm sóc và sản lượng cam, quýt có năm nhiều, năm ít, nhưng chị cho biết quả chín ngọt, dễ bán và gia đình chủ động hơn về thời điểm thu hoạch. 

Chị Hoa cho biết: "Năm nay, gia đình tôi có vườn quýt sai trĩu quả. Mỗi năm, bắt đầu thấy quả quýt chín thì tôi nhờ các chị em phụ nữ đến giúp che bạt cả cây. Bạt phải khâu cho kín, nếu không, mưa a xít và sương muối sẽ làm rụng sạch quả. Tôi không phun quả bao giờ, toàn bẫy ruồi vàng bằng lọ treo sát gốc cây cho chúng vào ăn để không đốt quả. Quýt chín từ tháng Chạp đến tháng 2 âm lịch năm sau, khi nào chín ngọt trên cây, tôi mới bán cho những người mua buôn, quả to được 40-50 nghìn/kg, quả nhỡ bán được 30-40 nghìn/kg. Vì quả giữ trên cây lâu nên năm cách năm, cam, quýt mới lại sai quả nhưng tôi thấy dễ bán và yên tâm đầu ra, không lo cạnh tranh về giá".

Theo chị Hoàng Thị Hồng Vân, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Bạch Đằng, chị Hoa vừa chủ động học kỹ thuật qua tập huấn, sách báo và kinh nghiệm thực tế, vừa sẵn sàng hướng dẫn hội viên cách trồng, chăm sóc dứa, cam, quýt và sơ chế nông sản. Chị Triệu Thị Hoa hiện là Chi hội phó Chi hội phụ nữ của xóm Nà Roác 1, xã Bạch Đằng, tỉnh Cao Bằng. Chị là hội viên tiêu biểu trong phát triển kinh tế mô hình trồng dứa gắn với đa dạng hóa sản phẩm, kết hợp với trồng cây quýt trên đất đồi của gia đình. Trang trại của chị Triệu Thị Hoa còn tạo việc làm thời vụ cho một số lao động địa phương./.