Giữa những ngày nắng gay gắt, tại vùng mía thôn Thanh Minh, xã Suối Trai, tỉnh Đắk Lắk, hơn 2 ha mía của ông Ale Văn Đăng (77 tuổi) đã thu hoạch hơn một tuần nhưng vẫn đang nằm phơi giữa đồng, hao hụt sản lượng từng ngày. Sau hơn một tuần, lượng mía đã khô kiệt quá 1/3. Ông Đăng lo lắng cho biết, mía đã chặt 10 ngày mà không có xe đến chở. Dù gia đình đã nhiều lần liên hệ với trạm thu mua và báo cáo lên xã, nhưng câu trả lời nhận được là nhà máy bị hỏng, không có xe vận chuyển.

Dọc theo Quốc lộ 19C đoạn qua các xã Suối Trai, Sơn Hòa, Vân Hòa, không khó để bắt gặp những đống mía đã thu hoạch nằm khô như rơm. Tại nhiều ruộng khác, cây mía quá kỳ thu hoạch hơn 3 tháng vẫn đứng khô trên ruộng, chưa biết bao giờ mới được phát lịch đốn chặt. Nhiều bà con xót xa chia sẻ, chưa bao giờ người trồng mía gặp cảnh khó khăn như năm nay. Mía chặt xuống bị nắng làm khô quắt lại, trong khi hàng hécta mía khác từ tháng 3, tháng 4 đến nay vẫn mòn mỏi chờ ngày thu hoạch, nông dân không biết phải kêu ai.

Đây cũng là tình cảnh chung của rất nhiều nông dân tại các vùng nguyên liệu mía phía đông tỉnh Đắk Lắk. Theo thống kê chưa đầy đủ, đến cuối tháng 6, riêng tại vùng mía Sơn Hòa có ít nhất 6.000 ha mía chưa được thu hoạch, chiếm từ 10-12% diện tích. Đơn cử tại xã Sơn Hòa, địa phương có diện tích mía lớn của tỉnh với hơn 8.000 ha, đến nay mới thu hoạch được hơn 7.100 ha, vẫn còn gần 950 ha đang dang dở.

Ông Nguyễn Duy Tình, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Hòa, tỉnh Đắk Lắk, cho biết trước thực trạng này, UBND xã đã làm việc trực tiếp với Ban Giám đốc công ty nhà máy đường KCP. Mục tiêu là từ nay đến cuối tháng 7/2026 sẽ tiến hành thu hoạch toàn bộ mía cho bà con nông dân để tránh gây thiệt hại thêm, bởi việc đốn chặt chậm trễ chắc chắn sẽ làm giảm năng suất nghiêm trọng cho niên vụ sau.

Niên vụ năm nay, người trồng mía Đắk Lắk liên tiếp đối diện với hàng loạt khó khăn: mưa lũ gây thiệt hại giữa vụ; giá giảm do đường nhập lậu cạnh tranh; nắng nóng khô hạn kéo dài khiến hơn 1.000 ha bị cháy. Nay đến cuối vụ, hàng ngàn hécta vẫn nằm chờ trên ruộng trong khi chi phí nhân công thu hoạch lại thiếu hụt và tăng cao từng ngày, dao động từ 28 đến 30 triệu đồng cho 100 tấn.

Theo kế hoạch, khoảng 20 ngày nữa Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam mới kết thúc vụ ép 2025-2026, muộn gần 2 tháng so với mọi năm. Công ty cam kết sẽ thu mua hết sản lượng cho những hộ có ký hợp đồng với nhà máy. Tuy nhiên, đối với những diện tích bà con tự phát trồng ngoài hợp đồng, nguy cơ trắng tay là rất lớn khi nhà máy chính thức dừng hoạt động, khép lại một mùa mía đầy đắng cay với người nông dân./.