Giữa không gian yên bình của làng Chăm Bàu Trúc, tiếng búa gõ đều đặn trên những tấm bạc mỏng vẫn vang lên mỗi ngày trong ngôi nhà của vợ chồng ông Đinh Văn Cần và bà Đàng Thị Mỹ Trâm. Đó là thanh âm của một nghề thủ công truyền thống đã được gia đình gìn giữ suốt ba thế hệ.

Không có máy móc hiện đại, chỉ với chiếc đục nhỏ và cây búa trên tay, những người thợ nơi đây kiên nhẫn chạm khắc từng đường nét, tạo nên những sản phẩm tinh xảo mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm.

Bên hiên nhà, chị Kinh Thị Mộng Ngưng, người con út của ông Cần và bà Trâm, đang tiếp nối nghề truyền thống của gia đình. Sau nhiều năm học hỏi và rèn luyện, từ những ngày đầu "làm đâu hư đó", giờ đây chị đã trở thành người thợ chính, thành thạo mọi công đoạn của nghề.

Theo chị Ngưng, nghề chạm bạc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và khéo léo. Trong đó, khó nhất là công đoạn chạm miệng khay trầu với những hoa văn cầu kỳ, đòi hỏi người thợ phải có đôi tay vững vàng và nhiều kinh nghiệm.

Điều chị trăn trở nhất là lớp trẻ ngày nay ít người còn mặn mà với nghề truyền thống. Chị mong sẽ có thêm con cháu trong gia đình và người dân trong làng tiếp tục học nghề để không làm mai một di sản quý giá của cha ông.

Ông Đinh Văn Cần và bà Đàng Thị Mỹ Trâm năm nay đều đã ngoài 70 tuổi. Hơn 40 năm qua, vợ chồng ông bà vẫn miệt mài bên bàn chạm bạc, tạo nên những vật dụng gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa tâm linh của cộng đồng người Chăm như khay trầu, hộp đựng trầu, ống nhổ trầu, mâm lễ...

Đối với đồng bào Chăm, đây không đơn thuần là những vật dụng sinh hoạt mà còn là lễ khí quan trọng, được sử dụng trong các dịp lễ hội Katê, Ramưwan, lễ đầu năm, cưới hỏi hay các nghi thức cúng tổ tiên.

Bà Đàng Thị Mỹ Trâm cho biết, mỗi sản phẩm đều chứa đựng những ý niệm sâu sắc về tín ngưỡng và văn hóa của người Chăm. Những hoa văn chạm khắc trên bạc không chỉ thể hiện sự khéo léo của người thợ mà còn gửi gắm niềm tôn kính đối với thần linh, ông bà, tổ tiên.

Theo bà Trâm, chính nghề chạm bạc đã giúp gia đình nuôi dưỡng, cho 9 người con ăn học trưởng thành và có cuộc sống ổn định như hôm nay.

Nhờ sự tinh xảo trong từng sản phẩm, khách hàng của gia đình không chỉ ở Khánh Hòa mà còn đến từ nhiều địa phương như Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh.

Anh Bá Minh Truyền, di sản viên Bảo tàng Khánh Hòa cho biết, nghề chạm bạc của người Chăm từng rất phát triển nhưng hiện nay gần như đã mai một. Gia đình ông Cần, bà Trâm là một trong số rất ít, gần như là duy nhất còn lưu giữ và thực hành nghề truyền thống này.

Theo anh Truyền, các vật dụng chạm bạc giữ vị trí đặc biệt trong đời sống tâm linh của người Chăm. Chúng chỉ được mang ra sử dụng trong những dịp lễ cúng quan trọng, thể hiện sự thành kính đối với tổ tiên và thần linh.

Không chỉ góp phần bảo tồn nghề truyền thống của gia đình, hơn bốn thập kỷ gắn bó với nghề, vợ chồng ông Cần còn lưu giữ một phần di sản văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Chăm.

Ông Đàng Chí Quyết, Bí thư Chi bộ thôn Bàu Trúc cho biết, bên cạnh hai làng nghề nổi tiếng là gốm Bàu Trúc và dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, nghề chạm bạc cũng là một giá trị văn hóa đặc sắc cần được bảo tồn và phát huy. Địa phương đang định hướng đưa nghề chạm bạc trở thành một sản phẩm phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.

Ông Quyết cũng mong muốn các cấp, các ngành quan tâm hơn đến việc hỗ trợ đào tạo nghề, đồng thời xem xét công nhận vợ chồng ông Cần, bà Trâm là Nghệ nhân Ưu tú để ghi nhận những đóng góp của họ đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

Nếu được quan tâm đầu tư và có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nghề chạm bạc của người Chăm sẽ có thêm cơ hội hồi sinh, trở thành sản phẩm du lịch độc đáo bên cạnh nghề làm gốm nổi tiếng của làng Bàu Trúc.

Đó không chỉ là sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng, văn hóa Chăm Pa và nghề thủ công truyền thống, mà còn góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa, tạo nên sức hút riêng cho du lịch văn hóa Khánh Hòa trong tương lai./.