Ở khối 20, phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn, bà Lương Thị Khắn, người dân tộc Nùng, vẫn làm đạm tương theo cách thủ công. Mỗi mẻ ủ men mất khoảng 15 ngày, mỗi tháng bán được chừng 5 tạ. Hai vợ chồng cùng làm, thu nhập sau khi trừ chi phí khoảng hơn 10 triệu đồng, có tháng đạt gần 20 triệu đồng.

Điều bà Khắn muốn nhất lúc này là có thêm vốn để mở rộng sản xuất.

Gia đình vừa được Ngân hàng Chính sách xã hội giải ngân thêm 100 triệu đồng, nâng tổng số tiền vay theo chương trình giải quyết việc làm lên 200 triệu đồng. Khoản vốn mới được dùng để đầu tư mở rộng, thay dần bếp củi bằng bếp điện, rút ngắn thời gian sản xuất, giảm sức lao động và tăng được thu nhập cho gia đình.

Cũng vay vốn giải quyết việc làm, nhưng với quy mô lớn hơn, gia đình ông Nguyễn Văn Thảnh ở khối 18, phường Kỳ Lừa lại làm vật liệu xây dựng từ phế thải.

Gạch, đá từ những căn nhà tháo dỡ được đưa về cơ sở, nghiền nhỏ, phối trộn với xi măng, vôi rồi sản xuất thành gạch. Cơ sở tạo việc làm cho hơn chục lao động, trong đó có lao động thường xuyên được trả từ 7-8 triệu đồng/tháng, cùng lao động làm theo khoán. Sản lượng có thời điểm khoảng 10 vạn viên gạch mỗi tháng.

Gia đình ông Thảnh đã tiếp cận vốn Ngân hàng Chính sách xã hội từ nhiều năm nay. Những khoản vay đầu tiên được thực hiện khi gia đình còn thuộc diện hộ nghèo. Sau nhiều năm, nguồn vốn ưu đãi tiếp tục được sử dụng cùng với các nguồn vốn khác để duy trì hoạt động sản xuất.

Theo ông Thảnh, điểm dễ nhận thấy của vốn chính sách là lãi suất thấp và thời gian vay dài hơn. Nhưng quy mô vốn vẫn là điều ông mong muốn được cải thiện, bởi khi sản xuất tăng lên, nhu cầu chi cho nguyên liệu, tiền công và máy móc cũng tăng theo.

“Giá mà Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay nhiều thêm nữa thì tốt”, ông Thảnh nói. Theo ông, nếu vốn chính sách đủ lớn, gia đình sẽ giảm được phần phải vay từ những nguồn khác để bổ sung cho sản xuất.

Tại Tổ tiết kiệm và vay vốn ở khối Hợp Thành, phường Kỳ Lừa, bà Đàm Minh Nguyệt đang quản lý 56 hội viên với tổng dư nợ khoảng 7,4 tỷ đồng. Trước đây, tổ có nhiều chương trình cho vay dành cho hộ nghèo, cận nghèo, thoát nghèo, nước sạch và vệ sinh môi trường. Sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, tại địa bàn phường, chương trình cho vay giải quyết việc làm là một trong những chương trình chính đang được triển khai.

Theo bà Nguyệt, nhu cầu vay vốn của người dân vẫn còn rất lớn. Có người cần vốn nhưng tổ chưa thể đáp ứng ngay vì thiếu nguồn.

Tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Cao Lộc, chương trình cho vay giải quyết việc làm hiện có dư nợ hơn 260,7 tỷ đồng, với 2.665 khách hàng vay vốn. Bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Cao Lộc cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay đã giải ngân hơn 104,3 tỷ đồng cho 930 khách hàng. Trong số này có 2.127 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 79,8%.

Nguồn vốn được sử dụng cho nhiều mô hình khác nhau, từ nhà hàng, cửa hàng, buôn bán hàng hóa, chăn nuôi đến trồng cây ăn quả. Ở khu vực vùng sâu, vùng khó khăn, vốn vay còn được sử dụng để tạo việc làm cho các thành viên trong gia đình, góp phần duy trì sinh kế tại chỗ.

Năm 2026, Phòng giao dịch Cao Lộc được giao 67 tỷ đồng cho chương trình tạo việc làm và đến nay đã giải ngân hết, trong khi nhu cầu vay vốn vẫn còn lớn. Đây cũng được xác định là khó khăn lớn nhất của chương trình hiện nay.

Ở Cao Lộc, người cần vốn không thiếu. Những mô hình tạo việc làm cũng không thiếu. Cái khó hiện nay là nguồn vốn giải quyết việc làm chưa theo kịp nhu cầu mở rộng sản xuất của người dân./.