Từ thực tiễn tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy diễn biến phức tạp, tháng 1/2023, Tỉnh ủy, UBND và Ban Chỉ đạo phòng, chống ma túy tỉnh Sơn La triển khai Đề án “Chuyển hóa, xây dựng xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Sơn La không có ma túy, giai đoạn 2023 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030”.

Mục tiêu của Đề án là nâng cao nhận thức, phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân trong phòng, chống, kiểm soát ma túy; củng cố, giữ vững những địa bàn không có ma túy; đồng thời từng bước chuyển hóa các địa bàn có tệ nạn ma túy, địa bàn trọng điểm, phức tạp về ma túy.

Từ một xã đầu tiên đạt tiêu chuẩn “không có ma túy”

Để triển khai Đề án, Sơn La thực hiện phân công, phân nhiệm theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ hiệu quả, rõ trách nhiệm”; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền; tổ chức ký kết giao ước thi đua với các chỉ tiêu cụ thể về “giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại của ma túy”. Cùng với đó, địa phương triển khai xây dựng cơ quan, đơn vị, xã, phường, thị trấn, tổ, bản, tiểu khu không có ma túy.

Ngay trong năm đầu thực hiện Đề án, Sơn La đã có xã đầu tiên đạt tiêu chuẩn “không có ma túy”. Đó là xã Chiềng Đen, thuộc thành phố Sơn La trước đây, nay sáp nhập thành phường Chiềng An, tỉnh Sơn La.

Ông Tòng Văn Pâng, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Đen, cho biết việc chuyển hóa địa bàn về ma túy được gắn với chuyển hóa địa bàn về an ninh, trật tự, qua đó tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị.

“Cuộc vận động toàn dân tham gia chuyển hóa địa bàn đã nhận được sự ủng hộ của cán bộ, nhân dân trên địa bàn. Cán bộ và nhân dân đã tích cực tố giác, phát giác các loại tội phạm và tệ nạn xã hội”, ông Tòng Văn Pâng cho biết.

Lộ trình từng bước phủ rộng địa bàn “không có ma túy”

Đề án của tỉnh Sơn La xác định rõ lộ trình, mục tiêu và các chỉ tiêu phấn đấu theo từng giai đoạn.

Năm 2023, tỉnh lựa chọn chuyển hóa tối thiểu 12/84 xã có tệ nạn ma túy thành xã không có ma túy; đồng thời chuyển hóa tối thiểu 168/901 bản, tiểu khu, tổ dân phố có tệ nạn ma túy thành địa bàn không có ma túy.

Năm 2024, mục tiêu là lựa chọn chuyển hóa tối thiểu 24 xã có tệ nạn ma túy thành xã không có ma túy; đồng thời giảm mức độ trọng điểm về ma túy đối với các xã trọng điểm loại I, II, III và các bản trọng điểm về ma túy.

Năm 2025, Sơn La đặt mục tiêu giữ vững 68 xã, phường, thị trấn cùng các bản, tiểu khu, tổ dân phố đã đạt tiêu chuẩn không có ma túy; phấn đấu đến cuối năm có 92/204 xã đạt tiêu chuẩn này, đồng thời tất cả cơ quan, đơn vị, trường học đạt tiêu chuẩn không có ma túy.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh tiếp tục duy trì, giữ vững những địa bàn đã đạt tiêu chuẩn không có ma túy; phấn đấu đến năm 2030 tất cả xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị và trường học đạt tiêu chuẩn không có ma túy, đưa Sơn La ra khỏi diện trọng điểm về ma túy của cả nước.

Cần thêm nguồn lực để phòng, chống ma túy từ gốc

Theo bà Lường Thị Vân Anh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy, thành viên Ban Chỉ đạo phòng, chống và kiểm soát ma túy của tỉnh, Sơn La là tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn. Vì vậy, để thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Đề án, đặc biệt là mục tiêu đưa địa phương ra khỏi diện trọng điểm về ma túy vào năm 2030, tỉnh mong muốn Trung ương có những quyết sách phù hợp và tăng cường nguồn lực hỗ trợ địa phương.

“Tỉnh Sơn La rất mong muốn có cơ chế đặc thù, phù hợp hơn liên quan đến phòng, chống ma túy đối với các tỉnh miền núi, biên giới có địa bàn phức tạp về ma túy như Sơn La để việc tổ chức thực hiện được chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn”, bà Lường Thị Vân Anh cho biết.

Theo bà Lường Thị Vân Anh, bên cạnh nguồn lực phục vụ phát hiện, quản lý và đấu tranh với tội phạm ma túy, việc đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế, việc làm và giảm nghèo bền vững cho người dân vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn có ý nghĩa quan trọng. Đây được xem là một trong những giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm phòng ngừa ma túy từ gốc.

Địa hình phức tạp, tội phạm ngày càng chuyển lên không gian mạng

Đại tá Hoàng Vinh Hiển, Phó Giám đốc Công an tỉnh Sơn La, cho biết công tác đấu tranh với các loại tội phạm, nhất là tội phạm ma túy trên địa bàn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Một trong những thách thức là đặc điểm địa hình và điều kiện kinh tế - xã hội. Sơn La có đường biên giới dài, địa hình rừng núi hiểm trở, nhiều đường mòn, lối mở, tạo điều kiện để tội phạm lợi dụng hoạt động và trốn tránh sự truy bắt của lực lượng chức năng.

Bên cạnh đó, trình độ dân trí không đồng đều, đời sống của một bộ phận người dân vùng cao còn khó khăn cũng khiến một số người dễ bị các đối tượng xấu lôi kéo, lợi dụng.

Một thách thức khác là phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng chuyển dịch sang “không gian ảo”. Các đối tượng sử dụng mạng xã hội, hoạt động ẩn danh trên không gian mạng, gây khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ, truy tìm dấu vết.

Trong khi đó, hạ tầng thông tin tại một số xã vùng sâu, vùng xa còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm. Một số quy định pháp luật cũng chưa theo kịp tốc độ phát triển và sự tinh vi của tội phạm sử dụng công nghệ cao, tạo thêm khó khăn trong quá trình điều tra, xử lý.

Từ thực tế này, Công an tỉnh Sơn La kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phòng, chống mua bán người và ma túy, qua đó tháo gỡ những vướng mắc trong công tác điều tra, xử lý.

Đại tá Hoàng Vinh Hiển cũng đề xuất tăng cường đầu tư trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, công cụ hỗ trợ chuyên dụng cho lực lượng trực tiếp chiến đấu tại cơ sở, đặc biệt là công an cấp xã.

Phát triển kinh tế, tạo sinh kế để giảm nguy cơ tái diễn tệ nạn ma túy

Từ thực tế tại địa bàn trọng điểm về ma túy, bà Nguyễn Thị Ngọc, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La, cho rằng việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và tạo sinh kế bền vững cho người dân cần được coi là một phần quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc, khi đời sống được cải thiện, người dân có việc làm và thu nhập ổn định sẽ giảm nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng hoàn cảnh để lôi kéo vào hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Địa phương đề xuất xây dựng đề án phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng trọng điểm, phức tạp về ma túy trong những giai đoạn tiếp theo.

Đồng thời, xã Vân Hồ mong muốn được hỗ trợ đầu tư tuyến du lịch từ khu vực Pa Phách, phường Mộc Sơn, tỉnh Sơn La qua các bản Thung Cuông, Pa Cốp, Lũng Xá, Tà Dê của xã Vân Hồ, kết nối với Khu du lịch Hàng Kia, Pà Cò, tỉnh Phú Thọ.

Theo địa phương, việc hình thành tuyến du lịch có thể góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, từ đó góp phần hạn chế tệ nạn xã hội tại các khu vực trọng điểm về ma túy.

Cuộc chiến lâu dài cần sự chung sức của cả cộng đồng

Phòng, chống ma túy tại Sơn La là nhiệm vụ lâu dài, trong đó chuyển hóa địa bàn không chỉ là hoạt động đấu tranh, xử lý tội phạm mà còn gắn với phòng ngừa, nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội.

Việc xây dựng những xã, phường, thị trấn, bản, tiểu khu không có ma túy đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân, cùng với nguồn lực, cơ chế hỗ trợ phù hợp từ Trung ương.

Đây cũng là một trong những nhiệm vụ được Sơn La đặt ra trong mục tiêu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2026 - 2030, hướng tới đưa Sơn La ra khỏi diện trọng điểm về ma túy của cả nước vào năm 2030.