Sáp nhập thôn, bản là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho cấp cơ sở.

Ở bản Tả Tủ, xã Nặm Tăm, tỉnh Lai Châu, sự năng động của người trưởng bản thế hệ "8X" đang từng ngày khơi dậy khát vọng làm giàu, kết nối một cộng đồng đa bản sắc bằng những chuỗi liên kết kinh tế hiệu quả.

Nặng gánh "tân trưởng bản" và bài toán dung hòa

Tả Tủ là vùng đất bán sơn địa nằm ở độ cao 800-1200m so với mực nước biển. Tả Tủ đón khách bằng màu xanh ngút ngàn của dứa.

Tả Tủ hôm nay là kết quả của việc sáp nhập ba bản cũ (gồm hai bản người Thái và một bản người Dao). Trọng trách đè nặng lên vai trưởng bản Lò Văn Hoàng là một địa bàn rộng lớn với 286 hộ dân và hơn 1.400 nhân khẩu.

Có những cụm dân cư cách nhau tới 3 - 4 cây số, mùa mưa lũ nước sông, suối dâng cao lại thường xuyên bị chia cắt. Sự đan xen về phong tục tập quán, thói quen sinh hoạt, mức độ am hiểu pháp luật và tư duy canh tác giữa đồng bào Thái và Dao tạo ra vô vàn rào cản, đặc biệt là những vướng mắc phức tạp trong việc quản lý ranh giới đất đai sản xuất.

"Làm sao để bà con tin? Làm sao để người Thái, người Dao cùng chung một hướng?" - câu hỏi ấy cứ trăn trở trong đầu trưởng bản trẻ. Hoàng chia nhỏ các cuộc họp theo từng tổ, từng cụm dân cư, để làm sao đi vào thống nhất các nội dung của bản. Có như vậy bà con mới đoàn kết, hài hòa hơn để ổn định công tác cũng như cuộc sống hàng ngày".

"Muốn dân tin, mình phải làm trước"

Ý thức được khối đại đoàn kết chỉ thực sự bền chặt khi thu nhập của bà con được cải thiện, Lò Văn Hoàng quyết định phải thay đổi tư duy kinh tế. Nhận thấy điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu vùng cao ôn hòa mát mẻ rất phù hợp, anh tiên phong đưa mô hình nuôi dúi - loài đặc sản có giá trị thương phẩm cao - về thử nghiệm để bà con "mắt thấy tai nghe".

Dẫn chúng tôi ra thăm khu chuồng nuôi được thiết kế khoa học, Hoàng kể về những ngày đầu tự mày mò cách đây 2 năm chỉ với 1 - 2 cặp giống. Để tiết giảm chi phí, anh tận dụng tối đa nguồn thức ăn tự nhiên sẵn có của địa phương như tre, mía, ngô. Nhờ chú trọng khâu vệ sinh chuồng trại và điều hòa nhiệt độ hợp lý, đàn dúi của Hoàng sinh trưởng rất mạnh, kháng bệnh tốt.

Đến nay, mô hình đã cho quả ngọt. Mỗi cặp dúi giống Hoàng xuất bán với giá 1,5 triệu đồng; dúi bố mẹ có giá từ 2,5 đến 3 triệu đồng. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, chàng trai trẻ đã thu về 15 - 20 triệu đồng tiền bán giống.

Quan trọng hơn, Hoàng không "giữ nghề" cho riêng mình. Người tưởng bản 8X sẵn sàng cung ứng con giống, lặn lội đến tận nhà hướng dẫn kỹ thuật thiết kế chuồng trại cho bất cứ hộ dân nào trong bản muốn chuyển đổi cơ cấu vật nuôi.

Đổi đời từ chuỗi liên kết "50 - 50"

Cùng với chăn nuôi, đồng bào Thái, Dao ở Tả Tủ xích lại gần nhau, cùng chung chí hướng vươn lên với cây dứa. Sự thay đổi từ tư duy canh tác manh mún, nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn đã biến những triền đồi trọc trước đây trồng sắn, ngô kém hiệu quả thành vùng nguyên liệu dứa lên tới 40 - 50 héc-ta, cho năng suất đạt 45 - 50 tấn/héc-ta mỗi vụ.

Anh Vần Tuấn Hùng, một hộ dân người Dao cho biết: Năm nay nhà anh trồng 4 sào. Vừa rồi mới thu hoạch được 2 sào (mà đã thu được 40 triệu đồng. Cộng thêm các nguồn thu khác từ sắn, cam, đời sống vật chất và tinh thần của gia đình anh Hùng cũng như nhiều hộ dân bản Tả Tủ đang cải thiện từng ngày 

Có được điều này là nhờ chuỗi liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Doanh nghiệp cung cấp giống, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm tận nơi, lợi nhuận phân chia theo hình thức 50-50. Cách làm này đã hoàn toàn giải phóng người nông dân khỏi nỗi lo "được mùa mất giá", tạo ra nguồn thu ổn định.

Từ nuôi dúi đến liên kết trồng dứa, những cách làm của trưởng bản Lò Văn Hoàng đang mở thêm hướng phát triển kinh tế cho người dân Tả Tủ. Khi người dân có thêm sinh kế và cơ hội hợp tác, việc gắn kết cộng đồng sau sáp nhập cũng có thêm nền tảng vững chắc./.