Sự rộn ràng bắt đầu ngay từ những nếp nhà ở các bản làng xa xôi. Dịp này, sắc đỏ của cờ Tổ Quốc rực lên trên những nẻo đường về bản. Người già nhắc nhở con cháu dọn dẹp nhà cửa, thanh niên háo hức chuẩn bị những bộ váy áo đẹp nhất.

Anh Giàng A Phứ - Bí thư chi bộ, Trưởng bản Chiềng Đi 2, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La chia sẻ về không khí chuẩn bị rực rỡ và đầy tự hào: "Khoảng trước 5 ngày Tết Độc lập sẽ thông báo đến toàn thể bà con treo cờ Tổ quốc để kỷ niệm và chúc mừng. Treo cờ Tổ quốc xong tự dưng thấy một màu cờ mới phấp phới theo không khí của ngày Tết Độc lập. Thấy một cái không khí mới mẻ để mọi người vui vẻ đi chơi và biết được là một năm có một lần của ngày Tết Độc lập. Có được cái ngày đó mình sẽ rất trân trọng hòa bình".

Tết Độc lập đối với người Mông không đơn thuần là một ngày nghỉ lễ. Đó là chuỗi ngày của sự háo hức, của những đêm mất ngủ vì mong chờ.

Ngay từ ngày 30, 31/8, từ khắp các ngả đường đồng bào Mông đã nô nức dồn về trung tâm thị trấn Mộc Châu, nay là các khu vực thuộc phường Mộc Sơn, Mộc Châu, Thảo Nguyên.

Tráng Thị Linh, một người con của đồng bào dân tộc Mông sinh ra và lớn lên tại bản Hua Tạt, xã Vân Hồ không thể quên những ngày rộn ràng ấy.

"Mấy ngày đấy hào hứng lắm! Đêm mà gần đến ngày mùng 1 là mọi người như kiểu không ngủ được ấy. Ngày mùng 1/9 mọi người đổ xô hết lên thị trấn để đi chơi. Mấy cái ngày đấy chỉ đi chơi thôi. Mọi người chủ yếu là đi chợ, đi chơi, đi gặp bạn bè, nói chuyện". - Linh cười nói.

Theo lời kể của người già, lệ đi chơi Tết Độc lập gắn với lịch sử sâu sắc của người Mông. Kể từ ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945), người Mông đã rất trân trọng và coi đó như ngày Tết của dân tộc mình.

Ông Tráng A Lứ, người Mông ở Vân Hồ bày tỏ: "Ý nghĩa của Quốc khánh 2/9 thì ở đây người Mông người ta đi mùng 2 đó cũng là cái chung mà cũng là nhớ công của Đảng, Nhà nước mà chúng ta có hòa bình, độc lập của Bác Hồ Tuyên ngôn. Nhờ có sự chỉ đạo, chỉ lối của Đảng, Nhà nước nói chung, của Bác Hồ bây giờ cuộc sống ấm no của bà con 54 dân tộc nói chung và trong đó có người Mông thì người ta rất phấn khởi".

Anh Giàng A Phứ không thể quên những câu chuyện của các cụ thường kể. "Các cụ nói, từ ngày trước chiến tranh, bà con đồng bào Mông cứ sợ xong là trốn lên rừng. Đất nước hòa bình rồi thì đúng ngày 2/9, bà con xuống phố để mua muối, mua vải, mua đồ về cho gia đình. Nhà nước cho gạo, xuống lấy gạo thì mới tập trung. Ngày xưa đi bộ mà! Đi xuống đấy tối rồi ngủ một đêm chơi hết mùng 2 mới về". - Anh Phứ cho biết.

Từ việc xuống phố nhận lương thực, mua vải vóc ngày đầu hòa bình, qua hàng chục năm, hoạt động ấy đã trở thành một "điểm hẹn văn hóa".

Tết Độc lập là dịp để người Mông thắt chặt tình đoàn kết, là nơi tình yêu lứa đôi đơm hoa kết trái qua những tiếng khèn, điệu múa, giao duyên. Và đây cũng là cơ hội để bà con hỏi thăm chuyện làm ăn, trao đổi kinh nghiệm phát triển kinh tế sau một mùa vụ.

Anh Phứ kể: "Những ngày đấy gặp nhau, hỏi và chia sẻ năm nay gia đình bạn làm gì, ngô thu chưa, và đợt vừa rồi thu ngô được bao nhiêu, rồi làm những cái cây gì để tăng năng suất... Đấy là cơ hội mình trò chuyện, học hỏi về phát triển kinh tế, tăng cường tính đoàn kết".

Ngày nay, cùng với sự phát triển của quê hương Sơn La, Tết Độc lập không chỉ còn là cuộc hội tụ nhỏ lẻ của bà con quanh vùng, mà vươn tầm thành Lễ hội, Tuần văn hóa quy mô lớn thu hút du khách trong và ngoài nước.

Hàng A Của - Bí thư Chi đoàn Tổ dân phố Pa Khen, phường Thảo Nguyên cho hay, Tết Độc lập cũng là dịp thế hệ trẻ tìm hiểu về cội nguồn, văn hóa dân tộc.

"Đối với bản thân em nói riêng và cả đồng bào Mông nói chung, Tết Độc lập vừa là Tết chung của cả dân tộc Việt Nam, vừa trở thành một nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng. Dịp Tết Độc lập cũng là dịp để bà con gặp gỡ, vui chơi, được khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống và giữ gìn những phong tục như tiếng khèn, điệu múa và những giá trị văn hóa của dân tộc. Quan trọng hơn, đó là dịp để thế hệ trẻ hiểu thêm về cội nguồn của mình".

Năm nay, Tết Độc lập 2/9 tại cao nguyên Mộc Châu tưng bừng hơn bao giờ hết khi Tuần Văn hóa – Du lịch Mộc Châu lần đầu tiên được tổ chức với quy mô cấp tỉnh.

Sự kiện diễn ra từ ngày 27/8 – 5/9, tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu với chuỗi hoạt động đa dạng, như Lễ phát động phong trào “Toàn dân tham gia xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh”, lan tỏa ý thức, trách nhiệm của cộng đồng trong xây dựng hình ảnh điểm đến; Đêm hội Thổ cẩm quốc tế với chủ đề “Dệt di sản hòa giao sắc màu” và Chương trình Nghệ thuật “Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu”.

Cùng với đó là các hoạt động bên lề đặc sắc, như: Thi trại văn hóa, ẩm thực dân tộc, trình diễn văn hóa cộng đồng đường phố, các trò chơi dân gian; các hoạt động văn hóa, thể thao và Phiên chợ vùng cao tại Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập; Hội chợ triển lãm hàng nông, lâm thủy sản; các tour tham quan, trải nghiệm hấp dẫn... mang đến sắc màu văn hóa rực rỡ và không khí sôi động cho ngày hội lớn trên cao nguyên./.