Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, xóm, tổ dân phố là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở. Tuy nhiên, để một chủ trương tác động trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn hộ dân đi vào thực tiễn, điều quan trọng nhất không phải là những con số trên đề án mà là sự đồng thuận của người dân. Chính vì vậy, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã lựa chọn cách làm dân chủ, công khai, lấy ý kiến rộng rãi và lắng nghe tâm tư của Nhân dân trước khi triển khai. Từ đó, việc sắp xếp không chỉ nhận được sự ủng hộ mà còn mở ra kỳ vọng về một mô hình quản lý hiệu quả hơn trong giai đoạn phát triển mới. 

Gần 20 năm đảm nhiệm cương vị Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng xóm Ngò (xã An Khánh), ông Ngô Văn Hùng luôn nhận thức sâu sắc rằng một chủ trương dù đúng đến đâu cũng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu và đồng thuận. Vì vậy, trong quá trình triển khai phương án sắp xếp, sáp nhập xóm, ông cùng cấp ủy, chính quyền địa phương kiên trì giải thích, đối thoại và lắng nghe những băn khoăn của bà con để tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Theo ông Hùng, việc sắp xếp không chỉ là giảm đầu mối quản lý mà còn là cơ hội để xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu mới.

Tại xã An Khánh, từ 38 xóm hiện nay dự kiến sẽ sắp xếp còn 16 xóm, bảo đảm quy mô trên 150 hộ dân theo quy định. Cùng với việc tổ chức lại đơn vị hành chính ở cơ sở, địa phương cũng tính toán phương án sử dụng hiệu quả các thiết chế văn hóa hiện có. Những nhà văn hóa dôi dư sẽ được chuyển đổi thành sân thể thao hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng phục vụ người dân. Tên gọi của các xóm mới cũng được lựa chọn gắn với các địa danh, di tích lịch sử để giữ gìn bản sắc địa phương.

Theo ông Nguyễn Văn Hiệu, Phó Chủ tịch UBND xã An Khánh, địa phương đã chủ động chuẩn bị từ rất sớm nên khi có văn bản hướng dẫn chính thức, địa phương đã sẵn sàng triển khai ngay, bảo đảm thực hiện nhanh, đúng quy định và phù hợp với tình hình thực tế tại cơ sở.

Không chỉ ở An Khánh, việc xây dựng phương án sắp xếp tại xã Quân Chu cũng được thực hiện trên cơ sở tôn trọng ý kiến người dân. Từ 29 xóm hiện có, địa phương dự kiến còn 9 xóm với khoảng 13.000 nhân khẩu. Trong quá trình lấy ý kiến, vấn đề được người dân quan tâm không chỉ là quy mô mà còn là tên gọi của các xóm mới. Điển hình như phương án sáp nhập ba xóm Lò Mật, Đồng Gốc và Đồng Phú. Sau nhiều ý kiến trao đổi, người dân thống nhất lựa chọn tên gọi Đồng Phú. Theo bà con, đây là cái tên quen thuộc, gần gũi và gửi gắm mong muốn về một cộng đồng đoàn kết, ấm no, phát triển.

Ông Đặng Lê Ninh, Chủ tịch UBND xã Quân Chu cho biết, việc lựa chọn tên gọi mới phải vừa kế thừa giá trị truyền thống, vừa tạo thuận lợi cho công tác quản lý sau sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu quả và phù hợp với thực tế địa phương, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới.”

Tại xã Chợ Đồn, địa phương đang nghiên cứu xây dựng phường trong thời gian tới nên việc tổ chức lại các thôn cũng được tính toán theo định hướng phát triển đô thị. Theo phương án dự kiến, từ 39 thôn sẽ thành lập 11 thôn mới. Bên cạnh sự đồng thuận của đa số người dân, vẫn còn một số ý kiến băn khoăn về phụ cấp khu vực hay các chính sách ưu đãi vùng miền. Vì vậy, chính quyền địa phương tăng cường đối thoại, tuyên truyền và giải đáp để tạo sự thống nhất trước khi triển khai.

Theo phương án chung, tỉnh Thái Nguyên dự kiến giữ ổn định 177 thôn, tổ dân phố đã đạt tiêu chuẩn hoặc có yếu tố đặc thù; đồng thời sắp xếp, tổ chức lại 2.926 thôn, tổ dân phố. Sau khi hoàn thành, toàn tỉnh dự kiến còn 1.416 đơn vị, giảm 1.729 thôn, tổ dân phố, tương đương khoảng 55%. Để thực hiện mục tiêu này, thời gian qua, các xã, phường đã thành lập nhiều tổ công tác đến từng khu dân cư lấy ý kiến Nhân dân, đồng thời trực tiếp giải đáp những băn khoăn liên quan đến phương án sắp xếp.

Việc sắp xếp thôn, xóm, tổ dân phố là quá trình tác động trực tiếp đến tổ chức cộng đồng và đời sống của người dân. Bởi vậy, cùng với việc bảo đảm đúng quy định, nhiều địa phương ở Thái Nguyên đang lựa chọn cách làm lấy người dân làm trung tâm, công khai phương án, lắng nghe ý kiến và tạo sự đồng thuận trước khi triển khai. Khi chủ trương được người dân chia sẻ và ủng hộ, việc sắp xếp không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy ở cơ sở mà còn tạo nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.