VOV4.Jarai - Thun 2017 – Việt Nam gơgrong pơsit tơlơi gir run, ngă tơlơi lăp hơdor truh kih hăng gơyut gơyâo amăng kual hăng amăng rong lo\n tơnah; hăng tơlơi truh kih bơwih [ong huă – mơnuih mơnam hmư\ hing, hơdôm tơlơi gir run pơkơdong glăi hưp ham [ong kông ngă [u pơgao lui anih hơpă ôh…

 

Hrơi blung a amăng thun 2018, rơkâo ơi pang, yă dôn hăng [ing gơyut hro\m hăng [ing gơmơi ju\ yap glăi 10 tơlơi pơhing hmư\ hing hloh amăng dêh ]ar ta thun 2017, yua Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam ruah mă:

 

1 – Việt Nam pơ pơjing hăng pơ phun truh kih Thun APEC 2017

           

Thun APEC 2017 hmâo anăn `u “Pơjing pran pơtrut phrâo, gum hrom bư\ bôr kơ pơgi kơdih hrom” hăng 243 mơta tơlơi pơ phun [ơi 10 bôh tơring ]ar, [ôn prong amăng đơ đam dêh ]ar, prong hloh le\ Rơwang hrơi tơjuh Gưl dlông APEC pơ phun [ơi [ôn prong Đà Nẵng mơng lơ 6-1/11/2017.

 

{u djơ\ kơnong kơ truh kih bruă pơ phun jơnum, hăng bruă mă pô sang, Việt Nam gơgrong hlâo laih, pơ]eh phrâo gum hrom hăng hơdôm bruă mă; ba tơbiă lu tơlơi pơ]eh phrâo, jơlan pơsir hmâo noa yôm djru pơđ^ tui bruă mă, ano# tu\ yua mơng APEC; pơdah pran gơgrong hăng tơlơi đăo gơnang mơng Việt Nam [ơi kual ASIA – Thái Bình Dương.

 

Amăng Rơwang hrơi tơjuh Gưl dlông APEC hmâo pơ phun hơdôm tal hyu ]ua\ jơmư dua bơnah, hmâo hơdôm tal hyu ]uă hmâo tơhnal gru grua hăng hơdôm pluh bruă bơkơtuai, bưp dua bơnah kơplah wah Khoa git gai Ping gah, Kơnuk kơna hăng Khoa moa hơdôm bôh dêh ]ar, hơdôm dêh ]ar bơwih [ong hrom.

2 - Jơnum lok 5 hăng lok 6 ping gah dêh ]ar ta pok pơhai tui Tơlơi pơtrun tal 12

         

Hơdôm hră pơtrun jơnum lok V hăng VI lăi nao kơ lu bruă mă prong, yom [ơi dêh ]ar, bruă mă je] hăng kiăng biă mă pơsir sui thun.

 

Anun le\ ngă pơgiong tơlơi pơtrun kơ hơdră bơwih [ong anăp nao kơ jơlan hơdră mơnuih mơnam bơkơnar;

 

ăt dăp glăi bruă mă, bơblih phrâo hăng pơđ^ tui boh tu\ yua mơ\ng anom bruă bơwih [ong yua kơnuk kơna ngă pô;

 

pơđ^ tui bruă mă yua mơnuih [on sang ngă pô s^ mơdrô jing sa bruă mă pran kơtang kơ tơlơi bơwih [ong huă anăp nao jơlan hơdră mơnuih mơnam bơkơnar, xã hội chủ nghĩa;

 

ăt pok pơhai bơblih phrâo, dăp glăi anom bruă kơnuk kơna kơđi ]ar hơbot hloh, mă bruă tu\ yua, ba glăi tơlơi mơak kơ mơnuih [on sang;

 

gah  bruă pơđ^ tui wai lăng pơjrao tơlơi duăm ruă kơ mơnuih [on sang klă hloh; gah bruă wai lăng mrô ako\ mơnuih amăng rơnuk phrâo hăng lu tơlơi yom pơko\n đơ đa.

          3 – Ping gah, Kơnuk kơna pơdah pran pơsit kơtang amăng bruă pơgang, pơgăn hưp [ong kông ngăn, tơlơi sat răm

           

Pơsit pran jua bruă kơđi ]ar kơtang, khut khăt, rơđah rơđông mơng Ping gah, Kơnuk kơna, ba ako# hlâo le\ Khoa git gai Ping gah dêh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng dưi hmâo abih bang Ping gah, abih bang m[s, abih bang khul ling tơhan do\ng yua, anăp nao.

 

Hơdôm mơnuih apăn bruă phun, yap wot mơnuih apăn bruă amăng Gru\p apăn bruă Ping gah dêh ]ar, Khoa apăn bruă kơđi ]ar, Gru\p apăn bruă ping gah wai lăng hmâo ara\ng pel e\p kơđi hưp [ong kông ngăn, rong ngă soh phiăn ba truh tơlơi sat prong.

 

Lu kơđi tơlơi bơwih [ong prong, dleh tơnap dưi ba tơbiă pơsir kơđi, rơđah biă `u tơlơi [ơi Sang prăk Đại Dương (OceanBank) ngă rơngiă 2000 klai prăk hăng mrô mơnuih hmâo ara\ng iâu nao tơ`a kơđi rơbêh kơ 700 ]ô mơnuih.

 

Tơgu\ kơđi, mă pơko\ng jăng jai ơi Đinh La Thăng, Khoa  hơđăp gum bruă Kơđi ]ar, Khoa gum bruă hơđăp Ping gah dêh ]ar, Khoa hơđăp Jơnum min ding kơna Gru\p ia jâu hyuh dêh ]ar Việt Nam hăng lu khoa moa hơđăp mơng Gru\p anai.

 

Pơsir tơlơi soh prong mơng ơi Nguyễn Xuân Anh, Khoa gum bruă Ping gah dêh ]ar, Khoa git gai Ping gah [ôn prong Đà Nẵng hăng hơdră brơi pơdơi ngă Khoa gum bruă Ping gah hăng abih bang hơdôm bruă apăn pơkon [ơi Đà Nẵng.

 

Pơsir kơđi tơpă hăng gru\p hăng pô apăn ako# gưl Ping gah rơwang bruă mơng thun 2011-2015 [ơi hơdôm tơring ]ar, [ôn prong Đà Nẵng, Vĩnh Phúc, Hà Tĩnh, Thanh Hoá, Quảng Nam, Gialai, Đồng Nai, Bình Định; {irô ding jum wai lăng kông ngăn dlai klô hăng rơhuông adai lon mơnai, {irô ding jum wai lăng bruă s^ mdrô; gru\p pơ phun bruă Ping gah dêh ]ar, Gru\p wai lăng kual Yu\ Dơnung dêh ]ar; hơdôm Gru\p, Phun akha sang bruă; Ia jâu hyuh, Kơ su, Put jrao, Sang prăk…

           

Tơlơi lăi mơng Khoa git gai Ping gah dêh ]ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng kơ pran pơsit pơgang, pơgăn hưp [ong kông ngăn “Sit go\ hang laih djuh do# asat hai apui [ong mơn” jing laih tơlơi pơtrun kơdo\ng hưp [ong kông ngăn, tơlơi sat răm.

4 - Việt Nam ngă pơgiong djop 13 tơhnal pơkă mơ\ng anom bruă khua pơ ala mơnuih [on sang dêh ]ar jao, GDP 6,7%

 

Thun 2017, hơnong pơđ^ kyar bơwih [ong huă dêh ]ar dưi bơblih pơđ^ tui, pơhro\ [iă tơlơi kơnang nao kơ bruă s^ mơdrô dram gơnam kông ngăn lo\n tơnah.

 

 Mrô gêh gal s^ mơdrô thun 2017 đ^ tui 14 yak, truh kơ tal 68 amăng mrô 190 boh lo\n ia [ơi ro\ng lo\n tơnah arăng pơpu\.

 

S^ mơdrô gơnam tam [iă truh 400 klai dolar Mi. Pơkă tơlơi s^ mơdrô mơ\ng Việt Nam bơblih mơ\ng bruă blơi lu, ră anai ba s^ mơdrô lu hloh amăng 2 thun na nao thun 2016 hăng 2017.

 

Kơnong thun 2017, s^ mơdrô hơmâo ngă tui klâo hơdră kjăp: Bruă ngă hmua, bơwih bơwăng hăng tuh tia pơkra pơjing.

 

Boh tơhnal anai hơmâo yua kơ git gai, pơpha bruă mă djơ\ hơnong, khut khăt thâo pơ]eh mơ\ng kơnuk kơna.

 

Khua dêh ]ar ta, djop ding jum, anom bruă, tơring ]ar, hơmâo ngă hrom hăng anom bruă s^ mơdrô laih anun abih bang mơnuih mơnam.

 

Lu tơlơi bơblih phrâo, lăp mơak biă mă, kah hăng pơkra hơdră mă bruă, pơtrut kơtang tơlơi bơblih phrâo, ngă hră pơar amu` hloh, pơhro\ [iă rơbêh 5000 hơdră ngă hră pơar.

          5 – Hơdră pơtrun tuh pơ plai jơlan đuăi hmar kual Pơngo\ hăng Dơnung dêh ]ar ta dưi hmâo Khoa pơ ala m[s dêh ]ar ta pel e\p

           

Rơwang bruă pơkra sa dua ]ra\n jơlan rơdêh đuăi hmar  glông Pơngo\ - Dơnung gah Ngo\ mơng thun 2017-2020 hmâo prăk mă yua rơbêh kơ 118.000 klai prăk, ataih 654 km găn nao 13 bôh tơring ]ar, [ôn prong.

 

Jơlan anai amra  bôh than pơtrut phrâo tơlơi bơwih [ong đ^ kyar, pơđ^ tui pran bơkơtưn.

 

Sa rơwang bruă jơlan nao rai prong dong ăt dưi hmâo Khoa pơ ala m[s pel e\p le\ prăp lui hơdôm yak nao hăng abih bang prăk mă yua đ^ truh rơbêh kơ 23.000 klai prăk, kiăng ta` dưi pơkra Tơdrun du\ pơgiăng gơnam tam tơdron rơdêh por jar kơmar Long Thành.

            6 - Pơphun tu\ yua Hrơi jơnum prong yom kơ lo\n ia

 

Thun 2017, amăng dêh ]ar ta hơmâo lu bruă mă tu\ yua biă mă, hơdor glăi 70 thun hrơi pioh kơ tơhan rơka hăng mơnuih pơsăn drơi jăn kơ lo\n ia lơ 27/7/1947-lơ 27/7/2017.

 

Hơdor glăi 100 thun Hrơi hơkru\ blan pluh dêh ]ar Nga, lơ 7/11/1917-lơ 7/11/2017; hơdor glăi 45 thun hrơi blah dưi anăn `u ‘’Hà Nội –Điện Biên Phủ [ơi adai rơngit blan 12/1972-blan 12/2017’’;

 

50 thun hrơi tơgu\ hơkru\ ako\ bơyan phang thun phrâo Tết Mậu thân 1968-2018 anai; Thun gum pơgop ngă giăng mah Việt Nam-Lao; Thun ngă giăng mah gơyut gơyâo Việt Nam-Kur.

 

Bruă pơphun jơnum prong kơ lo\n ia, pơdah rai bruă mă thâo hơdor tơngia, pơpu\ kơ [ing tuh drah pơ]ah asar yua kơ lo\n ia, adơi ayong anong wa nao hlâo, mă drah kơtăk pô pơgang tơlơi rơngai kơ lo\n ia, tơlơi mơak kơ dêh  ]ar, tơlơi hyuk hyak mơak klă kơ mơnuih [on sang;

 

 pơdah rai tơlơi khăp tong ten, tơpă hăng gơyut gơyâo jar kmar, hăng mơnuih [on sang dêh ]ar Lao, dêh ]ar Kur laih anun gơyut gơyâo Liên Xô hlâo adih;

 

pơtô pơhrăm kơ pran jua khăp lo\n ia, tơlơi phiăn [ong boh hơdor kơ pô pla mơ\ng djuai ania Việt Nam ta.

 

          7 – Tơlơi adôh Chòi, Adôh Xoan dưi hmâo UNESCO sit nik pơ pu\ [ơi Hră ]ih anăn Gru grua bôh thâo đưm pơ ala mơng ană mơnuih

           

Bruă hmâo dong hơdôm gru grua bôh thâo mơng Việt Nam dưi hmâo UNESCO ]ih djă pioh hmâo bôh yôm phăn biă, djru lăi pơthâo hăng pơsit gru grua bôh thâo đưm Việt Nam hăng jar kơmar; pơsit hơdôm tơlơi pơkôl mơng Việt Nam pioh kơ bruă pơgang, djă pioh, ngă tui hơdôm noa yôm bôh thâo Việt Nam hăng ană mơnuih; pơ pu\ lu mơta bôh thâo đưm; pơke\ hrom khul, pơtrut pơsur bơkơtuai kơplah wah hơdôm mơnuih, hơdôm khul gru\p hăng djop djuai ania pha ra pha ra… tui djơ\ tơlơi pơkă hăng tơhnal ba tơbiă klă hiam mơng UNESCO.

8 - Bruă mă pơrơguăt drơi jăn amăng dêh ]ar, amăng kual hơmâo boh tu\ yua mơn

 

Grup pơrơguăt drơi jăn Việt Nam hơmâo mă 169 miđai djop mơta, amăng anun 59 mơta miđai ia mah, dong tal klâo amăng tal pơplông SEA Games 29, pơphun [ơi Kuala Lumpur dêh ]ar Malaysia.

 

Khă mrô mơnuih nao pơplông [u lu ôh, khul pơrơguăt drơi jăn mơ\ng Việt Nam ăt hơmâo mă pri tui hăng tơlơi pơkă hlâo pơpông Olympic hăng Asian Games.

 

 Grup pơplông đuăi mơ\ng Việt Nam hơmâo 17 miđai ia mah [ơi Sea Games 29, tal blung a amăng gru grua pơphun pơplông pơrơguăt drơi jăn kual Đông Nam Á, dưi mă pri lu hloh dêh ]ar Thái Lan hơmâo 9 miđai, dong tal sa.

 

Khul pơrơguăt drơi jăn mơ\ng Việt Nam tal dua dong tal 4 [ơi mông pơplông Para Games, tơdơi kơ mă pri hơmâo 161 miđai, amăng anun 40 miđai ia mah.

 

{ing pơplông pơrơguăt drơi jăn pơplông đuăi, luai ia hăng yong pua, pu\ pua Việt Nam hơmâo mă pri lu hloh amăng tal pơplông Para Games [ơi dêh ]ar Malaysia.

 

Mơnuih thâo luai ia kơtang Nguyễn Thị Ánh Viên tal dua na nao hơmâo mă 8 miđai ia mah [ơi mông pơplông Sea Games.

 

Ánh Viên ăt hơmâo mă 2 miđai ia mah [ơi mông pơplông bơtaih kual ASIA tal 5 AIMAG 5.

{ing pơplông pơrơguăt drơi jăn Việt Nam pơplông tu\ yua biă mă amăng kual, hơmâo mă 40 miđai ia mah, 13 miđai ia mah, dong tal 9 amăng mông pơplông bơtaih kual ASIA (AIMAG 5) pơphun [ơi Ashgabat dêh ]ar Turmenistan.

 

Grup pơplông ngă ano\ r^ hla krê Việt Nam pơplông dưi mơn, pơgop hrom hơmâo 3 miđai ia mah kơ grup pơplông AIMAG5, amăng anun Lê Quang Liêm, hơmâo mă 3 miđai ia mah ngă ano\ r^ hmar, rơgơi, thâo mơbruă.

 

          9 – Ia ling gluh, ia ling kor hăng kơthel prong akă [u hmâo mơng hlâo ngă răm rai prong mơng kual Pơngo\ truh kual Dơnung

           

Na nao hơdôm tal kơthel hăng hơjan prong na nao mơng ako# blan 8 truh blan 11 ngă hơdôm tal ia ling gluh, ia ling kor, lon tơhlom, ]ư\ glưh kơtang t^t [ơi hơdôm tơring ]ar kual Yu\ Pơngo\ hăng kual To\ng Krah dêh ]ar.

 

Kơnong kơ yap kơthel tal 12 luh nao pơ\ Khánh Hoà hmâo ngă laih rơbêh kơ 100 ]ô mơnuih djai, hơdôm pluh ]ô mơnuih rơngiă.

 

Giăm pơđut thun 2017, dua tal kơthel 15 hăng 16 hmâo tom hơjan prong luh nao dong [ơi kual ia rơs^ hăng hơdôm tơring ]ar dơnung dêh ]ar.

Yap abih bang amăng thun 2017, ayuh hyiăng [u klă ngă laih rơbêh kơ 380 ]ô mơnuih djai; lu đang hmua hăng dơnao rông akan hơdang, hlô mơnong rông rơngiă pưh tơngan; hơdôm ring bruă mă yua hăng sang m[s do# lon tơhlom, răm rai, glưh, ia kor đuăi. Răm rai đ^ truh hơdôm pluh rơbâo klai prăk.

 

10 - Hơdôm tơlơi soh glăi, aka [u djơ\ man pơdong, wai lăng, mă yua BOT apah jia rô nao rai [ơi jơlan

 

Hơdôm tơlơi aka [u djơ\, aka [u gal lơ\m ngă tui hơdră BOT apah jia jơlan glông nao rai BOT pơ Cai Lậy, tơring ]ar Tiền Giang;

Jơlan mrô 5, ]răn găn pơ Hưng Yên; gah dơnung tơdrông Bến Thủy giăm tơring ]ar Nghệ An hăng Hà Tĩnh….

 

lu mơnuih [on sang rô nao rai hơngah biă mă, brơi prăk hlai apah mut nao rai, ngă gun jơlan hăng ba truh rung răng.

 

 

Siu H’ Prăk – Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr