VOV4.Jarai - Tơlơi kơsung blah hăng tơgu\ hơkru\ bơyan bơnga Mậu Thân 1968 jing tơlơi bơni ư-ang, do# glăi na nao amăng gru grua bă kơ tơlơi ư-ang mơng djuai ania, hmâo pơdah glăi laih amăng mông ngă lơphet hơdor glăi gưl lon ia 50 thun bruă Tơgu\ hơkru\ Bơyan bơnga Mậu Thân 1968 bă tơlơi ol kơdol pran jua hăng yôm phăn amăng lơ 31/1 phrâo rơgao [ơi Sang jơnum Thống Nhất, [ôn prong Hồ Chí Minh.

Mông ngă lơphet hăng tơlơi gum hrom mơng [ing khoa moa hăng khoa hơđăp git gai Ping gah, Kơnuk kơna, hơdôm mơnuih ngă gong kơ gru grua hăng am^ Việt Nam Sông kơtang. 

Rơgao hăng anai 50 thun, bruă tơgu\ hơkru\ hăng ru\ đ^ bơyan bơnga Mậu Thân 1968 đam [ơi krah [ôn prong  kual Dơnung dêh ]ar le\ sa tơlơi pơhing hmư\ hing prong, ngă pơplih abih bang [o# mơta mơng bruă blah ayăt Mi tlaih rơngai lon ia.

50 thun hmâo găn rơgao samơ\ bôh yôm hăng tơlơi hrăm mơng bruă Tơgu\ hơkru\ ăt do# hơnong mơn, anun le\ pơdah tơlơi ]ang rơmang kơ rơngai, dưi pô hăng rơnuk rơnoa kơ Lon ia, jing tơlơi đăo gơnang kho\p kơ tơlơi git gai mơng Ping gah hăng Khoa mir sir Hồ Chí Minh, jing pran jua rơngai – dưi pô – pơ]eh phrâo amăng jơlan gah hăng tơlơi ]râo ba bruă blah.

Anun ăt le\ pran kơtang mơng khul mut hrom djuai ania, pơke\ hrom pran kơtang djuai ania hăng pran kơtang rơnuk anun, jing pran jua mut hrom jar kơmar prong prin.

Hăng hơdôm gru ru\p, phim djă pioh gru grua, mông ngă lơphet hmâo ngă ru\ đ^ laih hơdôm gru grua yôm phăn lom ling tơhan ta kơsung blah mut amăng hơdôm anih anom phun akha mơng ayăt.

Sa mông 45 mơnit mơguah lơ 31/1/1968, anun le\ djơ\ hăng lơ 2 Tết tui phiăn juăt, khoa gru\p mơng hơdôm gru\p mă bruă hơgo\m yôm phăn ha amăng ple\ pơ phun kơsung blah.

Amăng krah Sài Gòn tơtar hyu kơtang t^t yua kơ jua gluh đ^ hăng hơdôm djuai phao ha amăng ple\ pơnah.

Khul tơhan hơgo\m yôm phăn amăng [rư\ sua mă Gong phun pơtui jua pơhiăp Sài Gòn, {irô pơ phô bruă Sài Gòn, Dinh Độc lập, {irô pơtrun bruă ling tơhan ia rơs^…

{uh [o# [ơi mông ngă lơphet, Đại tá Trần Minh Sơn, 92 thun, anăn hơgo\m Bảy Sơn, Kơ-iăng Khoa hơđăp pơtrun bruă Khul ling tơhan kual Sài Gòn - Chợ Lớn – Gia Định, ngă rah khoa pơ phô bruă mă hơgo\m yôm phăn Sài Gòn ră anai ăt do# hơd^p mơn, [u thâo hơgo\m dong tah pran jua ol kơdol.

Ha mơkrah rơnuk thun rơgao samơ\ rim bâo nao hơdôm adơi ayong hmâo ha tal djai hơd^p hăng pô, ơi Bảy Sơn ăt [u pơdơi mơn [le\ ia mơta. Hơdor glăi tơlơi kơsung blah [ơi Dinh Độc lập, ơi Bảy Sơn lăi pơthâo:

“Kâo hơdor glăi khul [ing gơmơi mơng [ôn Nguyễn Du anăp nao gah hnuă mơng Dinh Độc lập anai, bơblah hăng sa bôh anom bruă yua rơdêh asar, ngă brơi 8 ]ô adơi ayong pơsa\n drơi.

Hmâo ling tơhan đa mơng [ing gơmơi kơnong kơ hmâo 17 thun đo#], samơ\ amra pơsa\n drơi [u hmâo do# djưng djư ôh”.

Jơlan hơdră pơdah tơlơi adôh dưi pơdo\ng dleh tơnap, kơdrưh kơdrom gum hrom kơjăp hăng ]ra\n “ngă sen” amăng ]ra\n hơdră pơdah glăi tơlơi hur har mơng [ôn prong Sài Gòn amăng hơdôm hrơi Mậu Thân gru grua.

Anun le\ gru ru\p mơng pô am^, pô amai Bàn Cờ, tơngan rơwang weh ăt ba hyu hră mơ-^t, pơgang ba [ing ]ơđai gưl prong mă bruă hơkru\ khă hu^ rơhyư\t hai, [u đing nao kơ tơlơi hơd^p pô.

Pô đah kơmơi găn rơgao hyu du\ bôh phao, gơnam tam.

Hơdôm ]ô đah kơmơi [rô truh dra, [ing tơdăm akă truh 20 thun, amra tuh rơyuh pran jua pô kơ bruă hơkru\, kơ Wa Hồ, kơ bơyan bơnga mơng lon ia.

Kiăng dưi hmâo Bơyan bơnga thun 1968 bă kơ tơlơi dleh tơnap, ư-ang mơng djuai ania, [u thâo hơdôm hơpă mrô mơnuih pơsit rơngiă drơi pô yua kơ Lon ia dưi rơngai, hơdôm mơnuih rơbuh trun pioh pơgang tơlơi rơngai pô mơng lon ia, kơ sa anih gơgrong do\ng đ^ Việt Nam mut amăng rơnuk phrâo.

Gru ru\p ling tơhan tlaih rơngai pơsa\n drơi khin hơtai [ơi jơlan por Tân Sơn Nhất pioh lon ia bă kơ khăn gru, dik dăk ]ơkă sa bơyan bơnga klă hiam.

Ia mơta luk puk nao hrom hăng tơlơi pe\ tlao, hơdôm wang tơngan kuar kơjăp tơdơi kơ hrơi tlaih rơngai mơng hơdôm mơnuih do# hơd^p dăi po\t glăi bưp mơnuih amăng sang ano# pô, bưp glăi neh wa.

Anai le\ hơdôm gru ru\p pioh glăi amăng tơlơi pơmin mơng ayong Nguyễn Võ Hữu Nghĩa, Khul hlăk ai Sang bruă bơwih [ong m[s sa ding kơna yua hrom:

“Hăng sa rơnuk hlăk ai, rơgao kơ mông ngă lơphet anai ăt hmâo dong mơn lu bôh thâo kơ gru grua.

Drơi pô kâo ăt amra hrăm mă mơn bôh thâo gir run hrưn đ^ tuh rơyuh dong pran jua kơ [ôn prong anai jai hrơi jai ta#o yâu, thâo rơguăt, pơplih phrâo, thâo khăp păp”.

Amăng tơlơi ư-ang hăng ol kơdol pran jua, Khoa gum bruă kơđi ]ar, Khoa git gai Ping gah [ôn prong Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân lăi le\ ha mơkrah rơnuk thun hmâo rơgao laih le\ mông djop pioh lăng glăi, pơ[u\t mă hăng sa wot dong pơsit tơhnal lăng, bôh yôm hăng hơdôm tơlơi kiăng lăng tui mơng gru grua dơlăm mơng bruă tơgu\ hơkru\; kiăng hơdôm rơnuk mơnuih Việt Nam ư-ang na nao hăng ph^ng kơ pran, to# tui hơdôm noa yôm prong prin mơng bruă anai:

“Bruă tơgu\ hơkru\ hăng ru\ đ^ bơyan bơnga Mậu Thân 1968 jing gru pơdah rơđah na nao mơng pran gơgrong kơja\p, pran pơsit mơng abih bang Ping gah, abih bang ling tơhan hăng abih bang m[s kiăng hmâo tơlơi rơngai, tơlơi dưi pô hăng pơlir hơbit lon ia, ngă pơplih ta` hăng kơtang bruă blah ayăt”.

Bruă tơgu\ hơkru\ hăng ru\ đ^ bơyan bơnga Mậu Thân 1968 jing tơlơi pơ[u\t glăi prong prin pran kơtang abih bang djuai ania, jing tơlơi bơni ư-ang do# glăi na nao dưi ]ih pioh hăng pran jua, tơlơi gơgrong, bôh thâo hăng prăp lui tuh rơyuh pran jua mơng [ing ling tơhan, neh wa dua kual lon ia, hăng tơlơi ]ang rơmang rơngai djuai ania, pơlir hơbit lon ia, tơlơi ]ang rơmang rơnuk rơnoa “Kual Pơngo\ - Dơnung tum jơngum, bơyan bơnga hơpă mơ-ak hloh” kah hăng tơlơi ]ang rơmang mơng Wa Hồ./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr