VOV4.Jarai -  Lom do# hơd^p Khoa mir sir Hồ Chí Minh biă `u đing nao truh gưl mơnuih ngă đang hmua, amăng hră ]ih pioh glăi ]ih amăng thun 1968 ~u hmâo rơkâo [u mă jia hăng bruă đang hmua 1 thun brơi hơdôm bôh anom mă bruă hrom gah đang hmua “kiăng neh wa hmâo pran jua, rơ-ơ\ hơtai, rơ-ơ\ la, hmâo dong tơlơi mơ-ak, pơtrut bruă ngă đang hmua”.

Tơlơi pơmin anai pơdah tơlơi pơmin mơng ~u kơ bruă mă yôm phăn mơng mơnuih ngă đang hmua hăng mơnuih ngă đang hmua pioh kơ tơlơi bơwih [ong lo\n ia.

Amăng ha rơnuk do# hơd^p, yap mơng pơ phun bruă hyu e\p jơlan pơtlaih lo\n ia, tlaih rơngai djuai ania, Khoa mir sir Hồ Chí Minh pơmin na nao truh sa mơnuih mơnam phrâo, [ơi anun ană mơnuih hmâo tơlơi hơd^p trơi pơđao, yâu mơ-ak, tơlơi dưi pô.

Hluh rơđah lu mơnuih [ôn sang leng kơ hơd^p [ơi plơi pla hăng ngă đang hmua. Yua anun, amăng djop jơlan ]râo ba mơng pô ~u đing nao biă bruă đang hmua, mơnuih ngă đang hmua, plơi pla.

Amăng hră ]ih pioh glăi abih bang Ping gah hlâo kơ rơngiă, Khoa mir sir Hồ Chí Minh hmâo to# tui laih phiăn juăt djop ơi pơtao mơbruă tơpă amăng gru grua djuai ania.

~u pơmin truh tơlơi blah ngă khom đing nao tơlơi dưm kơnar, pơtă hăng bơwih brơi hơdôm mơnuih gum hơgo#p kơ bruă ngă hơkru\.

~u thâo hluh kơ mơnuih ngă đang hmua jing hơdôm mơnuih dleh glar hloh anun hmâo rơkâo Ping gah tơdơi kơ hrơi tlaih rơngai khom lui mă  jia hăng bruă đang hmua 1 thun kơ mơnuih ngă đang hmua kiăng pơtrut kơtang bruă ngă đang hmua.

Nai prin tha Lưu Trần Luân, Khoa gum bruă hơđăp Khul mơnuih ]ih dăp hơdră, Anom in tơglit hơdôm hră bruă kơđi ]ar lo\n ia ta – Tơlơi sit lăi le\:

“Thun 1989 amăng tơlơi pơplih phrâo, Ding jum kơđi ]ar yua kơ ơi Nguyễn Văn Linh ngă Khoa git gai Ping gah dêh ]ar pơsit abih bang Hră ]ih pioh glăi hăng lăi pơthâo hrơi rơngiă mơng Wa Hồ amăng lơ 2/9.

Hmâo sa tơlơi phrâo amăng Hra\ ]ih pioh glăi kah hăng: wa pơtă pơtăn [u mă jia gah bruă đang hmua amăng 1 thun le\ Ding jum kơđi ]ar khom hmâo tơlơi pơsit, tơdơi kơ anun le\ Khoa pơ ala m[s dêh ]ar ta ba tơbiă Tơlơi pơtrun pơsit, tơdơi kơ anun khă tơlơi bơwih [ong do# bưp tơlơi tơnap samơ\ Ding jum kơđi ]ar ăt ngă tui mơtăm mơn kơ neh wa amăng sa thun”.

Tui hăng Nai prin tha Chu Đức Tính, Khoa hơđăp Sang djă pioh gru grua Hồ Chí Minh: bruă [u hmâo mă jia gah đang hmua amăng sa thun pơdah tơlơi lăng ba sit nik mơng Wa Hồ.

Ngă tui hră ]ih pioh glăi mơng ~u, lơ 28/12/1989 Khoa pơ ala m[s dêh ]ar ta ba tơbiă Tơlơi pơtrun pơsit kơ bruă [u mă jia gah đang hmua.

Kiăo tui anun, “Lui mă jia gah đang hmua sa thun kơ hơdôm bôh anom mă bruă hrom, gru\p ngă đang hmua hăng hơdôm bôh sang ano# mơnuih ngă đang hmua, ngă tui amăng 2 thun 1990 hăng thun 1991, rim thun hro\ trun mă jia ha mơkrah mrô mă jia ]ih djă pioh”.

Nai prin tha Chu Đức Tính pơblang: lom anun, bruă lui mă jia kơ mơnuih ngă đang hmua dưi ngă tui amăng 2 bơyan, amăng 2 thun kiăng be\ [u hmâo pơhrui glăi ngăn drăp:

“Lom anun bruă bơwih [ong [ing ta tơnap biă, ơi Nguyễn Văn Linh Khoa git gai Ping gah dêh ]ar ta hlâo adih khom rơkâo lui mă jia sa thun samơ\ pơ pha jing 2 bơyan amăng 2 thun.

Truh hrơi anai hăng tơlơi đ^ kyar bơwih [ong mơnuih mơnam mơ\ [ing ta brơi laih kơ mơnuih ngă đang hmua dưi ]ơkă mă lu tơlơi dưi pô mơ\ sit `u Wa Hồ thâo mơ-ak pran jua biă. Ring bruă apui lơtr^k – jơlan nao rai – sang hră – sang ia jrao ba glăi [o# mơta phrâo abih bang kơ plơi pla.

Gah mă jia gah bruă đang hmua lu thun hăng anai Kơnuk kơna ta hmâo lui mă jia laih gah bruă đang hmua [u pơhrui [ơi hmua ia.

Rơngiao kơ anun [ơi sa, dua anih anom bơwih [ong pơđ^ kyar hmâo lui mă jia kơ m[s. Tui anun, kơnong kơ bruă bơwih brơi kơ mơnuih ngă đang hmua, kâo lăi le\ Ping gah ta hmâo ngă rơgao laih hăng tơlơi rơkâo mơng Khoa mir sir Hồ Chí Minh”.

Ngă tui tơlơi pơtă pơtăn mơng Khoa mir sir Hồ Chí Minh, lom lo\n ia dưi ngă giong bruă pơplir hơbit, Ping gah ta đing nao laih pran jua hăng bôh thâo git gai m[s ta kiăo tui jơlan mơ\ Wa Hồ hmâo ruah.

Lơ 5/4/1988, Ding jum kơđi ]ar hmâo mă yua Tơlơi pơtrun pơsit 10 kơ pơ plih phrâo hơdră wai lăng bruă đang hmua.

Tơlơi pơtrun pơsit hmâo pok phun laih kơ tơlơi pơđ^ kyar prong mơng bruă đang hmua, plơi pla lo\n ia rơnuk pơplih phrâo, anăp nao pơplih phrâo bruă măi mok, pơplih phrâo tui rơnuk phrâo.

Tơdơi kơ 50 thun Khoa mir sir Hồ Chí Minh rơngiă, 10 thun ngă tui bruă pơdo\ng  lo\n ia amăng rơnuk pơplih phrâo Kơnuk kơna djop mơnuih dưm kơnar (Pơhrua nao, pơđ^ kyar thun 2011), tơlơi bơwih [ong lo\n ia lăi hrom, bruă ngă đang hmua lăi ha jăn, hmâo laih lu bôh tơhnal, bôh than pơđ^ kyar klă.

Mơng sa  bôh lo\n ia rơpa mơhao na nao, rim thun khom blơi hơdôm klăk tơn braih mơng dêh ]ar ta] rơngiao, Việt Nam hmâo jing laih sa amăng hơdôm bôh dêh ]ar s^ braih kơ dêh ]ar ta] rơngiao ba jơlan hlâo [ơi ro\ng lo\n tưnah.

Bruă ngă đang hmua hmâo djru yôm phăn amăng bruă hro\ trun rin rơpa, hơđong tơlơi hơd^p mơda bruă kơđi ]ar – mơnuih mơnam plơi pla hăng amăng rơwang đơ đam dêh ]ar ta.

Lăp đing nao thun hlâo, gơnong bruă đang hmua hmâo s^ laih gơnam tam kơ dêh ]ar ta] rơngiao hăng noa rơbêh kơ 40 klai dolar Mi. Nai prin tha Hà Phúc Mịch, Khoa Khul mơnuih ngă đang hmua hơdjă Việt Nam pơsit:

“10 thun rơgao, amăng bruă đang hmua mơnuih ngă đang hmua, plơi pla [ing ta hmâo Tơlơi pơtrun pơsit mơng Ping gah 7, rơgao hăng anai 10 thun hmâo bơdjơ\ nao prong hăng bruă đang hmua, mơnuih ngă đang hmua, plơi pla Việt Nam.

Biă `u le\ tơlơi pơplih phrâo amăng tơlơi hơd^p mơda mơng mơnuih ngă đang hmua [ơi djop kual plơi pla, djop anih anom mơng lo\n ia, pơđ^ tui tơlơi hơd^p mơda mơnuih ngă đang hmua.

Mrô rin rơpa hro\ trun lăp yap ba hăng rơđah rơđông dưi hmâo Sang gum hơbit djop dêh ]ar ]ih djă pioh hăng hro\ trun rin rơpa mơng lo\n ia Việt Nam”.

Hra ]ih pioh glăi mơng Khoa mir sir Hồ Chí Minh jing tơlơi đăo gơnang amăng truh kih tu] rơnu] hăng pơdah tơlơi pơmin mơng ~u kơ bruă mă yôm phăn mơng ngă đang hmua, mơnuih ngă đang hmua pioh kơ tơlơi bơwih [ong đ^ kyar lo\n ia.

Hăng bruă rơkâo lui mă jia gah đang hmua sa thun kơ hơdôm anom mă bruă hrom gah đang hmua kiăng pơtrut kơtang bruă ngă đang hmua, 50 thun găn rơgao hmâo pơdah Ping gah ngă tui djơ\ tơlơi ]ang rơmang mơng ~u.

Bơwih brơi tơlơi pơđ^ kyar bruă đang hmua, mơnuih ngă đang hmua, plơi pla, djru yôm phăn amăng bruă hro\ trun rin rơpa, hơđong tơlơi hơd^p mơda bruă kơđi ]ar – mơnuih mơnam plơi pla hăng amăng đơ đam dêh ]ar ta./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr