VOV4.Jarai-Phrâo anun đô] mơ\, rơgao 50 thun laih Khua mir sir Hồ Chí Minh đuăi nao pơ ataih hăng 44 thun hơdor glăi mă yua ring bruă man pơdong pơsat jep Wa Hồ.

 

Hrơi to\ tui hrơi, [ơi tơdron lăk Ba Đình, r^m rơbâo rơbăn ]ô mơnuih [on sang amăng dêh ]ar hăng dêh ]ar ta] rơngiao glăi pơ anai nao e\p lăng rup rap Wa do\ pit đih, sa ]ô mơnuih kơnuih hiam phrâo đih pit tơdơi kơ ha hrơi mă bruă đô]….

 

Anom bruă kơsem min mrô 69 gah Khua ling tơhan pơgang pơsat jep Khua mir sir Hồ Chí Minh-Ding jum ling tơhan jao bruă yua ia jrao djă pioh drơi jăn atâo Wa sui thun pioh kơ mơnuih [on sang mut nao ]uă, e\p lăng.

 

Abih 50 thun rơgao, khua mua, ling tơhan Anom bruă mrô 69 hơmâo gir run ngă giong bruă jao yom biă mă mơ\ng Ping gah, kơnuk kơna hăng mơnuih [on sang ta.

 

Tơlơi ]ih anai, 50 thun pơgang pioh anih pit h’et tơngia mơ\ng ~u, yua kơ Nguyên Nhung pô ]ih:

           

Lơ 2/9/1969, Khua mir sir Hồ Chí Minh, khua git gai hing ang tloh noh rơgơi, mơnuih khin hơtai pơklaih rơngai djuai ania, sa ]ô ling tơhan cộng sản jar kmar rơgơi kơhnâo biă mă, Mơnuih gru grua hing ang ro\ng lo\n tơnah đuăi nao laih, glăi hrom pơ plơi atâo yang ơi yă adih yơh, pioh glăi sa tơlơi hning rơngôt prong prin kơ abih bang mơnuih [on sang Việt Nam hăng gơyut gơyâo jar kmar [ơi ro\ng lo\n tơnah.

 

Ngă tui tơlơi kiăng mơ\ng Ping gah, mơnuih [on sang hăng ling tơhan amăng dêh ]ar ta, Ding jum kơđi ]ar, Gơnong dlông ping gah pơsit:

 

khom ngă klă hloh bruă djă pioh pơgang na nao drơi jăn Hồ Chủ tịch. Yua kơ anun, truh ră anai mơnuih [on sang amăng dêh ]ar ta dưi nao e\p lăng, hrăm tui lu mơta mơ\ng rup rap, knuih hiam, drơi jăn Wa do\ đih pit….[uh tong ten hăng drơi jăn, kl^ kliăng, [o# mơta sit nik…dơ\ng mơ\ng anun hrăm tui Wa jai hrơi hur har hloh hăng tu\ yua.

 

Pơphun klă hloh gah bruă ia jrao, blung a le\ Anom bruă mrô 69, gah Khua tơhan wai pơgang pơsat jep Khua mir sir Hồ Chí Minh.

 

Anai le\ bruă mă yom pha ra biă mă gah bruă kơđi ]ar, gơ`u pô mơtam ngă bruă djă pioh, yua ia jrao kiăng hơđong, do\ hnong đô] drơi jăn atâo Khua mir sir Hồ Chí Minh hăng pơphun kơsem min lăng bơwih brơi yom pơphăn anai.

 

Nai prin tha gah bruă ia jrao, Trung tá ơi Tưởng Phi Vương, Kơ-iăng Khua anom bruă pơjrao hăng pơgang drơi jăn [o# mơta gah bruă ia jrao rơgơi biă mă mơ\ng Liên Xô hăng Việt Nam mơ\ng rơnuk thun 1969-1970 lăi:

 

‘’Kơnong bruă kơ trăm ia jrao djă pioh atâo, pioh kơ bruă arăng e\p lăng tơnap tap biă mă pơkă hăng bruă trăm ia jrao djă pioh lui gơnam đô] đa], yua ta khom djă pioh hlom bom drơi jăn atâo djai kah hăng Wa glăk do\ hơdip đô].

 

{u djơ\ kơnong djă pioh đô] ôh, khom ngă djơ\ tơlơi anun dơ\ng, pioh bơwih kơ [ing tuai nao e\p lăng ]uă jơmư.

 

Blung hlâo le\, lăi nao tơlơi djru mơ\ng [ing mơnuih rơgơi kơhnâo đưm, [ing rơgơi mơ\ng Liên Xô hăng [ing kơhnâo kơhnăk gah bruă ia jrao Việt Nam hơdôm hrơi blung a mă bruă prong biă mă.

 

Yua dah tơnap tap biă mă hrơi blung a trăm ia jrao djă pioh hăng hơdôm hrơi blan [ư\ pơkra glăi drơi jăn kah hăng Wa do\ hơdip ]răn bruă anai yơh yom biă mă’’.

 

Hơdôm hrơi blung a ngă tui hơdră bruă anai, Thiếu tướng ơi Cao Đình Kiếm, khua djru bruă kơđi ]ar Anom bruă wai lăng pơsat jep Khua mir sir Hồ Chí Minh brơi thâo, rơnuk anun dêh ]ar ta do\ blah wang kơtang biă mă laih anun hơmâo tơlơi truh lo\n adai ngă, kơnong amăng 6 thun dơ\ng mơ\ng thun 1969-1975 drơi jăn Wa khom ba hyu tơl 6 wơ\t, nao pơ lu anih, samơ\ pơsir h^ tơlơi tơnap tap, [ing ling tơhan pơgang drơi jăn Wa hơmâo ngă hrom [ing mơnuih rơgơi kơhnâo Liên Xô ăt dưi pơgang drơi jăn wa klă hloh, anun le\ tơlơi gir run khut khăt mơ\ng Ping gah, ling tơhan hăng mơnuih [on sang ta kiăng. Thiếu tướng ơi Cao Đình Kiếm lăi:

 

‘’Bruă mă phun gah ia jrao anai le\ sa bruă mă kah hăng tơlang ro\ng pơgang tơlơi hơdip mơtam yơh kiăng djă pioh drơi jăn Khua mir sir Hồ Chí Minh, sa bruă mă boh thâo ia rơgơi phrâo mơ\ Liên Xô hlâo adih hăng Nga ră anai tom hơmâo.

 

Ră anai kơnong [ing mơnuih mă bruă gah boh thâo wai pơgang pơsat jep wa Hồ đô] hơmâo ngă giong laih anun ngă kjăp bruă mă mơ\ng pô.

 

Boh tu\ yua prong anun le\ bruă ia jrao, amăng 50 thun rơgao, amăng djop bruă mă pơpă hai [ing ta ăt ngă giong klă bruă djă pioh wai pơgang drơi jăn Khua mir sir Hồ Chí Minh’’.

 

Amăng gru phun 50 thun mơ\ng Anom bruă mrô 69, hrơi blan mă bruă tơnap tap hloh le\ truh thun 1991 lơ\m Liên Xô dlưh rai rơnuk kơnuk kơna hơđăp, [ing mơnuih kơhnâo kơhnăk glăi pơ dêh ]ar gơ`u soh.

 

Hlăk anun, [ơi ro\ng lo\n tơnah anai bruă djă pioh atâo drơi jăn bơwih brơi kơ bruă tuai nao e\p lăng kơnong Liên Xô đô] hơmâo.

 

{ơi anăp kơ tơlơi lông lăng anun, gah dêh ]ar rơkâo mơ-it nao mơnuih pioh bơkơtuai nao rai brơi pơtô hrăm hăng [ing ơi ia jrao thâo dơlăm amăng bruă mă.

 

Hrom hăng anun, hơduah e\p, kơsem min mơ\ng Anom bruă kơsem min mrô 69 nao hrăm.

 

Truh thun 2005 gah dêh ]ar Nga tu\ ư brơi ia jrao pơkra mơtam [ơi Việt Nam. Đại tá, ơi ia jrao, nai prin tha Nguyễn Văn Vận, Khua anom kơsem min mrô 69, brơi thâo:

 

Anom kơsem min anai hơmâo laih tơlơi thâo djă pioh drơi jăn wa hăng 15 wơ\t lu\k ia jrao tu\ yua laih, laih anun truh ako\ thun anai dưi pơkra ming ia jrao ‘’pơkra rai sum ao pha ra biă mă tui hăng boh thâo ia rơgơi ia jrao Moscow jao glăi:

 

‘’{ing adơi ayong thâo rơgơi bruă mă mơ\ng [ing gơmơi dưi ngă gah bruă ia jrao, dưi [uh Wa, dưi pơgang drơi jăn, r^m arăt blâo kang, arăt [u\ Wa, dơ\ng mơ\ng sum ao amăng drơi jăn Wa, [ing gơmơi [uh bruă mă anun lăp pơ-ư pơ-ang biă mă, pơtrut pran jua [ing gơmơi thâo hluh dơlăm bruă mă, tơlơi gơgrong kơ bruă mă.

 

Bruă pơtô hrăm gru grua kơ Anom bruă kơsem min, hrăm tui [ing nao hlâo pioh mă bruă abih pran jua hăng bruă mă djă pioh drơi jăn Wa ră anai, [ing gơmơi đăo sit drơi jăn Wa dưi pơgang pioh sui thun hloh’’.

                                   

R^m hrơi rơgao, bruă mă pơgang pioh drơi jăn Wa jai tơnap, samơ\ tơnap tap dơ\ pă hai, [ing khua mua, mơnuih mă bruă, [ing ơi ia jrao, mơnuih apăn bruă mơ\ng Anom bruă mrô 69 jai hrơi dưi găn rơgao tơlơi lông lăng, kjăp tơlơi pơmin kơsem e\p amăng bruă boh thâo ia rơgơi.

 

Dưi hơmâo tơlơi gêh gal je\ giăm, mă bruă wai lăng Wa r^m hrơi sa bruă mă hing ang mơ\ng khua mua, ling tơhan Anom bruă kơsem min mrô 69.

 

Hơdôm rơnuk mơnuih mă bruă mơ\ng Anom kơsem min mrô 69 khin hơtai hơduah e\p na nao tơlơi thâo thăi, tơlơi gơgrong ba kiăng gir run ngă giong bruă wai lăng, pơgang pioh drơi jăn Wa.

 

Ră anai, rơbêh 70% mrô ơi ia jrao mơ\ng anom kơsem min thâo hruaih laih amăng bruă kah hăng Thạc sĩ, Tiến sĩ ta juăt lăi nai prin tha.

 

Thiếu tá, ới Nguyễn Danh Khánh, nai prin tha, ơi ia jrao-Kơ-iăng khua anom Sinh hóa, brơi thâo:

 

‘’Dơ\ng mơ\ng hlâo adih truh ră anai kâo kơnong hmư\ ră ruai glăi kơ Wa đô], hmư\ ră ruai kah hăng tơlơi akhan đô], [uh rup Wa amăng phim, samơ\ lơ\m [uh [ơi anăp mơta, `u pha ra biă mă laih anun dưi ngă bruă pơgang pioh drơi jăn Wa, [uh tơlơi yom `u pha ra hloh.

 

Kâo hok mơak biă mă, pơ-ư pơ-ang mơ\n. Kâo ]ang rơmang kâo do\ pơ anai, djru hrom pran jua pô amăng bruă mă pơgang klă hăng rơnuk rơnua drơi jăn Khua mir sir Hồ Chí Minh, ngă giong bruă ping gah hăng kơnuk kơna jao kơ ta’’.

 

Dơ\ng mơ\ng bruă pơsit djơ\ lăp mơ\ng Ding jum kơđi ]ar, Gơnong dlông ping gah hăng tơlơi gir run mơ\ng djop pô, tơdơi kơ 44 thun pok bah amăng pơsat jep, ]ơkă tuai mut lăng, truh ră anai hơmâo 57 klăk wơ\t mơnuih [on sang hăng tuai mơ\ng dêh ]ar ta] rơngiao mut e\p pơsat jep Wa Hồ.

 

Hăng r^m pô mơnuih [on sang Việt Nam, mut nao e\p lăng pơsat jep Wa Hồ le\ sa tơlơi kiăng prong biă mă, tơlơi khăp pơpu\ kơ Wa, sa tơlơi phiăn phrâo, hơdor tơngia prong prin kơ Wa yua kơ djuai ania ta.

 

 Djă pioh drơi jăn hăng anih anom gru pơsat jep Khua mir sir Hồ Chí Minh sa bruă mă pơgôp hrom djă pioh drơi jăn yom pơphăn, tong ten, rơđah sit tơlơi pơmin, pran jua, bruă hơkru\ mơ\ng Wa, ăt jing djă pioh gơnam gru yom pơphăn [u hơmâo tơhnal mơ\ng djuai ania hăng mơnuih mơnam dêh ]ar ta.

 

Nay Jek: Pô c\ih hăng pôr