VOV4.Jarai - 90 thun rơgao, Ping gah hmâo git gai hăng ngă brơi bruă hơkru\ Việt Nam mơng truh kih anai truh kih pơkon.

Mơng hơdôm thun tơlơi truh kih hmâo bôh tu\ yua gru grua hăng rơnuk hmâo mă laih, Ping gah klah ]un lu tơlơi hrăm mơng bruă git gai ngă hơkru\ Việt Nam.

Amăng anun, lăp đing nao le\ tơlơi hrăm kơ pran gơgrong kơja\p anăp nao rơngai djuai ania hăng djop mơnuih dưm kơnar; tơlơi hrăm mă djuai ania ngă phun akha; tơlơi hrăm ngă tui pran kơtang mơng pran jua mut hrom abih bang djuai ania.

Biă `u, amăng rơwang ră anai, tơlơi hrăm kơ bơwih brơi bruă pơdo\ng pơkra Ping gah hmâo tu\ yua yôm phăn.

90 thun rơgao, tơlơi hrăm kơ pran gơgrong kơja\p anăp nao rơngai djuai ania hăng djop mơnuih dưm kơnar hluai tui jơlan gah Mác – Lênin hăng tơlơi pơmin Hồ Chí Minh dưi hmâo Ping gah git gai, ]râo ba hăng jing tơhnal anăp nao mơng abih bang bruă hơkru\ Việt Nam.

Tơhnal pơkă anun dưi ba tơbiă mơng Tơlơi pơkă blung a mơng Ping gah thun 1930 hăng dưi ba tơbiă hăng pơplih phrâo amăng rim tal, rim rơwang mơng bruă hơkru\ Việt Nam; dưi pơlar đ^ tơlơi pơmin pơblang hăng mă yua amăng hơdôm tơlơi pơkă to# tui mơng Ping gah.

Nai prin tha Nguyễn Trọng Phúc, Khua hơđăp Anom kơsem min gru grua Ping gah, Anom pơtô bruă kơđi ]ar Lo\n ia Hồ Chí Minh pơsit: Ping gah, Kơnuk kơna hăng mơnuih [ôn sang Việt Nam jai hrơi jai thâo rơđah bôh yôm rơngai djuai ania hăng djop mơnuih dưm kơnar hăng pơlir hơbit [u dưi kah đuăi mơng dua tơhnal pơkă anun:

“Tơhnal pơkă [ơi anai le\ kiăng rơngai djuai ania, [ơi sa bôh lo\n ia gơnang kơ bruă đang hmua, mơnuih ngă đang hmua lu le\ khom nao pơ\ hmua brơi mơnuih [ôn sang kai ]uar, ba glăi tơlơi dưi hơd^p mơda bơwih [ong, tơpă, anăp nao tlaih rơngai abih bang mơnuih mơnam, pơdo\ng sa mơnuih mơnam klă hiam, anun le\ djop mơnuih dưm kơnar.

Hăng tơhnal pơkă djơ\ yơh jing sa bôh pia pioh tum pơ[ut khul mơnuih ngă hơkru\ dong mơng hrơi pơdo\ng Ping gah.

Ping gah mơng gưl mơnuih mă bruă gah sang măi, samơ\ hrom hăng Ping gah anai ăt le\ khua git gai mơng bruă djuai ania khăp kơ lo\n ia. Yua anun hlâo adih jing juăt laih khom lăi pơthâo Jơlan gah Mác – Lênin amăng bruă mơnuih mă bruă hăng bruă khăp lo\n ia.”

Tơlơi hrăm truh kih prong prin hloh mơ\ Ping gah hmâo klah ]un hăng Khua mir sir Hồ Chí Minh juăt pơtă pơtăn, anun le\, tơlơi hrăm “mă m[s ngă phun akha”. “Amu` dơ\ hơpă [u hmâo m[s ăt lui ruh mơn, tơnap dơ\ hơpă m[s mă leng kơ giong sôh”.

Yua anun yơh, mơng hrơi pơdo\ng thun 1930, Ping gah lăng yôm bruă kơdo\ng đ^ mă hăng djă pioh gong gai, git gai pơdo\ng hăng kơtưn pran kơtang kơnuk kơna mơng m[s, yua m[s hăng yua kơ m[s.

Truh kih mơng bruă ngă hơkru\ Blan ]ơpa\n thun 1945, Ping gah hăng Khua mir sir Hồ Chí Minh biă `u đing nao pơdo\ng hăng pơgang gong gai ngă hơkru\ tui hơdră phrâo, gong gai Kơnuk kơna sit nik jing pô mă bruă mơng m[s, bơwih brơi kơ m[s, glăm ba bruă hrom kơ m[s.

Amăng bruă pơplih phrâo, Ping gah git gai pơdo\ng hăng [u pơdơi ngă giong bruă Kơnuk kơna tui djơ\ tơlơi phiăn djop mơnuih dưm kơnar mơng m[s, yua mơnuih [ôn sang hăng yua kơ mơnuih [ôn sang.

Ơi Nguyễn Túc, ding kơna Gru\p Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh ]ar Việt Nam pơsit: Abih bang bruă mă mơng Ping gah khom pơphun mơng bôh tu\ yua hăng tơlơi ]ang rơmang lăp djơ\ mơng m[s. Pran kơtang mơng Ping gah le\ [ơi tơlơi ke\ ph^ hrom hăng m[s.

Tơlơi do# ]râo tơngan hơbit, hưp [ong kông ngăn, ataih mơng m[s amra ba truh hơdôm tơlơi rơngiă [u hmao thâo ôh hăng bưng bôt mơng lo\n ia, mơng kơnuk kơna djop mơnuih dưm kơnar hăng mơng Ping gah:

“Lom [ing ta ngă soh gah hơdră bruă djuai ania le\ bưp tơlơi tơnap tap. Anun le\ tơlơi hrăm hăng abih bang [ing mơnuih ngă hơkru\ hăng mơnuih khăp kơ lo\n ia mơng djuai ania.

Tơlơi hrăm anun glăi pơtă pơtăn lom [ing ta pơphun pơplih. Jơnum prong tal 6 pơplih phrâo, tơlơi hrăm blung a mă mơnuih [ôn sang ngă phun akha.

Tơlơi hrăm anun [u djơ\ truh hăng [ing ta ôh mơ\ jing glông bruă gru grua ơi yă ta leng pơtă “Dân vi bản” (anun le\ hmâo m[s hmâo abih bang, rơngiă m[s le\ rơngiă abih).”

Tơlơi hrăm kơ ngă tui pran kơtang mơng khul mut hrom abih bang djuai ania amăng bruă tlaih rơngai, pơdo\ng djop mơnuih dưm kơnar hăng pơgang Lo\n ia ăt kah hăng dưi lăng le\ hluh gah lom git gai bruă hơkru\ Việt Nam.

Hluai tui jơlan gah djơ\, Ping gah hmâo tum pơ[ut, mut hrom khul hăng abih bang djuai ania hrưn đ^ yua kơ tơhnal hrom le\ rơngai djuai ania hăng djop mơnuih dưm kơnar.

Mut hrom djuai ania hluai tui tơhnal mă bôh than pơkă hrom le\ gru djơ\ hrom, hrom hăng anun pơhlôm bôh tu\ yua ha jăn mơng rim gưl, tal m[s.

Ping gah đing nao pơdo\ng hơdôm hơdră pơ phun Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam pơlir hơbit kiăng tum pơ[u\t mut hrom djop mơnuih, pơplih phrâo djop hơdră pơphun tum pơ[ut m[s, lăng yôm bruă mă mơng hơdôm khul gru\p m[s, bruă mă.

Ơi Trần Thanh Mẫn, Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam dêh ]ar Việt Nam pơsit: [ơi anăp tơlơi kiăng phrâo mơng Ping gah, djop Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam hơdôm gưl pơplih phrâo hloh dong:

“Hơdôm jơnum min pơđ^ dlông hloh dong bruă gơgrong [ơi anăp Ping gah, hăng m[s kiăng pơdah anih gum hrom pran kơtang mơng tơlơi gum hơgo#p abih bang djuai ania.

Pơtrut pơsur m[s ba jơlan hlâo amăng pơđ^ kyar bơwih [ong mơnuih mơnam, pơhlôm pơgang lo\n ia rơnuk rơnua hăng pơdo\ng bruă kơđi ]ar mơng lo\n ia.

Kơtưn hloh dong bruă lăng tui, lăi pơthâo mơng mơnuih mơnam, djru pơdo\ng Ping gah hăng gong gai.”

Amăng rơwang ră anai, tơlơi kiăng hrăm gah bơwih brơi bruă pơdo\ng pơkra, kiăng Ping gah gơgrong bruă yôm [ơi anăp gru grua, djuai ania, gưl mơnuih hăng m[s hmâo bôh yôm phăn.

Ping gah mă bruă, git gai tui tơlơi pơkă đing nao tơlơi tơpă, tơlơi pơsir tơpă rơđah; lăi pơdah pô hăng lăi pơdah hơdôm tơlơi ngă soh, tơlơi akă dưi ngă hăng pơsit pran jua pơplih pơkra.

Mơng bôh nik bruă pơdo\ng, pơkra Ping gah hơdôm thun rơgao, [ơi anăp Jơnum prong tal 13, Ping gah lu wot ]râo ba khom ruah mă, [u pioh tlaih amăng gưl Ping gah tal phrâo [ing mơnuih hmâo pran jua [u kơja\p gah kơđi ]ar; pran jua, bôh thâo, tơlơi đăo gơnang trun tui; kơ[ah ngă gru hlâo, [u mut hrom, hmâo tơlơi pơdah pran jua [u klă gah bruă kơđi ]ar, do\ do\ng [ong huă, jơlan gah hơd^p, “ro\ng ngă mă”, “pơplih mă” amăng anom mă bruă; la mă bruă apăn, bruă gơgrong, hưp [ong kông ngăn, hmâo tơlơi [u klă, “bôh tu\ yua gru\p”.

Ding kơna Ding jum kơđi ]ar, Khua apăn bruă gru\p git gai Ping gah ơi Trần Quốc Vượng rơkâo:

“Tơlơi pơkă khom ruah, [u pioh tlaih mut amăng gưl ping gah tal phrâo [ing hmâo pran jua [u kơja\p amăng bruă kơđi ]ar; kơnuih, bôh thâo, pran đăo gơnang trun tui; kơ[ah ngă gru hlâo, [u mut hrom, ngă mă ha jăn, kah pha, e\p tơhnal hưp [ong kông ngăn, [uh [u djơ\ [u khin pơgang, [uh soh [u khin lăi.

Hơdôm mơnuih apăn bruă ngă soh tơlơi phiăn [udah hmâo ană bơnai [udah rơkơi ngă soh hơdôm tơlơi pơkă mơng Ping gah, hơdră bruă, tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna ngă bơdjơ\ nao tơlơi kơdrưh mơng [irô, anom bruă ăt kah hăng [u dưi ba mut gưl ping gah tal phrâo.”

90 thun, sa ]ra\n jơlan djop sui pioh pơsit tơhnal djơ\ [ơi jơlan khom ngă pơkă rơngai djuai ania hăng djop mơnuih dưm kơnar. 90 thun ăt pơsit mơn tơlơi hrăm mut hrom hăng mă m[s ngă phun akha [u sô hơđăp.

Hăng hơdôm tơlơi hrăm dưi mă tu\ tơdơi kơ 90 thun Ping gah git gai hơkru\ Việt Nam jai brơi [uh: Tơlơi bơwih brơi bruă pơdo\ng, pơkra Ping gah jing bruă mă yôm phăn kiăng Ping gah gơgrong [ơi anăp gru grua, djuai ania.

Pơsit dong tơlơi git gai djơ\ mơng Ping gah le\ bôh than ba jơlan hlâo pơsit truh kih mơng bruă hơkru\ Viêt Nam./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang