VOV4.Jarai - Tơlơi taih amang amăng sang ano\ pioh glăi tơlơi truh sat biă mă, ngă bơbec\ kơ tơlơi đ^ kyar mơng sang ano\ hăng mơnuih mơnam.

{ơi Daklak, yua gong gai kơnuk kơna gum pơgang ba, amăng hơdôm thun rơgao, tơlơi taih amang amăng sang ano\ hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo klă tui.

Khă hnun, [ơi sa, dua boh plơi, biă mă `u le\ [ơi kual asuek, ataih, bruă anai ăt do\ ngă ruă ako\ hlâo mơn. Kiăng plai [iă hơmâo tơlơi [u hiam anai, rơngiao mơng tơlơi pơgăn ba mơng anom bruă kơnuk kơna, kiăng biă tơlơi pơhiăp mơng pô arăng kơtư\ juă anun.

Amai Trần Thị Bê, do\ [ơi thôn 4, să Quảng Điền, tơring glông Krông Ana brơi thâo, dua rơkơi bơnai `u hơdip hro\m rơbêh 20 thun anai laih, hơmâo truh 15 thun rơkơi `u pơhiăp [rưh amhiah, hmư\ ruă pran jua biă.

Adơi amai mă bruă mơng khul đah kơmơi să Quảng Điền nao tơl sang pơtô pơblang kơ tơlơi [u klă mơng tơlơi taih amang amăng sang ano\ kơ adơi amai

Amai Bê ruai glăi, rơkơi `u alah mă bruă, mơmot lêng kơ mơ`um tơpai soh. Djo\p bruă anet prong amăng sang ano\ hơjăn `u đôc\ c\rông lô.

Glêh glar tui anun, samơ\ rim hrơi amai Bê ăt pơhmư\ rơkơi `u puăi mơn, hơtoh djrăi c\a c\ot, hmư\ mlâo biă mă.

{u anăm a` dong tah, amai Bê ngă glăi drơi `u pô yơh. Bưng h^ mơn, ană đah rơkơi `u hmao [uh laih anun ba `u nao pơ sang ia jrao:

‘’Kâo ngă bơnai, abih bang djo\p mơta bruă lêng hơjăn kâo soh c\rông lô, samơ\ rơkơi kâo le\ rim hrơi mơ`um tơpai, rim wơ\t hơmâo tơpai amăng drơi, `u hơto\m, hiăp kơ ta kah hăng arăng hưt, puăi kơ ta mơng 6 mông mơmot truh 1 – 2 mông mlăm, [u suk pit đih dong tah.

Truh kâo rơ-a` biă mă yơh, [u anăm a` dong tah kâo mơng mơ`um jrao djai drơi pô, mơ`um abih sa kơtok jrao Vitôc anet, tơdơi kơ anun hơmâo ană kâo ba nao pơ sang ia jrao. Dua hrơi kah kâo mơng mơdưh’’.

Tui hăng anun mơn, yă Nguyễn Thị Luận, do\ [ơi thôn 4, să Quảng Điền, rim wơ\t rơkơi `u mơ`um djơ\ tơpai thơ, pơhiăp yơh, djơ\ ano\ `u yong tơkai hơdai tơngan pơhơmơr kơ `u. Rim wơ\t tui anun, yă Luận kơnong kơ a` h^ đôc\ yơh.

‘’Rơkơi bơnai hlơi mơng [u bơrơdjơ\. Mơ`um djơ\ tơpai thơ c\uih yơh kơ ta. Kâo jing a` h^. Pơhiăp glăi lu aset le\ amra ngă bruă prong hloh đôc\’’.

Tui hăng tơlơi lăi pơthâo mơng Anom git gai Abih bang mơnuih gum ako\ pơjing tơlơi hơdip hiam hăng pơgang tơlơi taih amang amăng sang ano\ tơring glông Krông Ana, Daklak, amăng 10 thun rơgao, tar [ar tơring glông hơmâo giăm 700 wơ\t bruă arăng taih amang amăng sang ano\, amăng anun hơmâo rơbêh 430 wơ\t yua đah rơkơi ngă.

Tơlơi taih amang amăng sang ano\ hơmâo lu mơta, kah hăng taih amang ngă rơka rơkac\, pơgô| đih hro\m rơkơi bơnai; hơtoh djrăi, hơto\m, pơhu\i…

Kiăng plai [iă tơlơi taih amang amăng sang ano\, tơring glông Krông Ana ako\ pơdong 5 grup pơgang glăi tơlơi taih amang amăng sang ano\ [ơi să Quảng Điền; ngă kơtang bruă hyu pơtô pơblang, pơtô brơi kiăng mơnuih [on sang, pô mă bruă amăng grup, đah kơmơi, pô lăi pơthâo bruă, pô hyu pơtô pơblang amăng plơi pla thâo hluh rơđah hloh kơ bruă anai;

pơphun pơplông hơduah e\p tơlơi phiăn kơ tơlơi dô| rơkơi bơnai hăng sang ano\; dưm knar đah rơkơi hăng đah kơmơi, sang ano\ hơdip hiam, mơ-ak…ako\ pơdong 77 grup hyu bơyai kơđi amăng plơi.

Biă mă `u, ako\ blan 10 thun anai, Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông Krông Ana ngă hro\m hăng Gơnong bruă Mơnuih mă bruă – Tơhan rơka hăng Mơnuih mơnam pơ[uh hơbô| bruă ‘’Sang do\ kơđap’’ [ơi să Bình Hoà.

Anai le\ anih do\ hơđap jec\, hơmâo ia jrao gun, hơmâo arăng pơtô pơblang kơđi, anih kiăng hơđong pran jua mơng pô bưp tơlơi taih amang amăng sang ano\.

Ơi Nguyễn Hồng Quân, Kơ-iăng khoa Jơnum min mơnuih [on sang să, Khoa Anom wai lăng hơbô| bruă ‘’sang do\ kơđap’’ să Bình Hoà brơi thâo:

‘’Hơbô| bruă sang do\ kơđap anai amra djru pơtô ba djo\p mơta bruă kiăng pơgang glăi tơlơi truh taih amang. Amăng sang anai hơmâo abăn, a`uai, misơker c\i đih pit kơ sa c\ô mơnuih [udah le\ 2 am^ ană pô hơmâo mơnuih taih amang, rai pơ anai do\ kơđap amăng sa truh kơ 2 hrơi, hơmâo djo\p mơta ia jrao, gơnam [ong huă amăng dua hrơi.

Tơdah sui le\ kho\m rơkâo arăng djru. Hơbô| bruă anai djơ\ biă mă hăng să. Truh ră anai, aka [u [uh lơi pô hơmâo tơlơi truh tui anun.

{ing gơmơi juăt pơsư` nao rai, ako\ pơdong hơbô| bruă anai, [ing ta [u hơmâo bruă ngă jai klă hloh’’.

Hăng tơlơi pơgang ba kơtang mơng gong gai kơnuk kơna, tơlơi taih amang amăng sang ano\ [ơi Krông Ana amăng thun blan rơgao, hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo.

Tơdah amăng thun 2017, tơring glông hơmâo 64 wơ\t taih amang amăng sang ano\, samơ\ truh ră anai, kơnong hơmâo 32 wơ\t đôc\ yơh, laih anun [u hơmâo pô hlơi ôh arăng ngă kơđi hình sự.

Yă Vũ Thị Thành Huế, Khoa Anom wai lăng gru grua, pôr pơhing, Kơ-iăng khoa Anom git gai c\râo bruă Abih bang mơnuih [on sang gum ako\ pơjing tơlơi hơdip hiam hăng pơgang glăi tơlơi taih amang amăng sang ano\ tơring glông Krông Ana, Daklak brơi thâo, amăng thun blan pơ anăp, Anom bruă gru grua pôr pơhing tơring glông amra lăi pơthâo bruă kơ Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông, hyu pơtô pơblang bruă taih amang amăng sang ano\, laih dong git gai djo\p grup pơgang tơlơi taih amang amăng sang ano\ [ơi anai ngă bruă kjăp hloh, thâo djo\p bruă hơmâo mơng rim boh sang ano\, kiăng plai [iă tơlơi taih amang amăng sang ano\.

‘’Pơtrut đ^ bruă hyu pơtô pơblang amăng djo\p anih, [u kơnong [ơi [ing adơi amai đôc\ ôh mơ\ pơtô ba abih bang sang ano\ mơtăm, kiăng jai hrơi thâo hluh hloh kơ tơlơi dưm knar đah kơmơi hăng đah rơkơi.

Tal dua le\, pơphô bruă kơ Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông hơmâo kơc\ăo bruă [rô hrơi hăng sui hrơi kơ bruă pơgang pơgăn tơlơi taih amang amăng sang ano\.

Tal klâo le\, ngă tui djơ\ abih bang hră pơtrun mơng gơnong dlông, jao bruă rơđah rơđông kơ rim c\ô mơnuih kiăng thâo, tal pă le\ ngă hro\m hăng anom bruă pơhiăp nao rai hăng [ing đah kơmơi, kiăng thâo hăng kiăng tơlơi taih amang amăng sang ano\ jai hrơi tơdu trun’’.

C|i pơgăn h^ tơlơi taih amang amăng sang ano\, sit pô arăng taih anun yơh kho\m lăi pơthâo. Yua dah, lơm pô arăng taih anun do\ a` mơn, kret [u pơhiăp glăi, [u khin lăi glăi ôh lơm hơmâo arăng taih, arăng kơtư\ juă, hơto\m hơtoh le\ tơlơi taih amang ăt do\ hơmâo na nao đôc\...

Rim c\ô adơi amai [ing ta, kho\, thâo hluh tơlơi yôm mơng pô ta, kiăng tơlơi taih amang amăng sang ano\ huăi ngă bơngot dong tah hăng rim boh sang ano\ hăng abih bang mơnuih mơnam.

Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr