VOV4.Jarai - {ơi kual }ư\ Siăng, tha plơi le\ pô dưi hmâo plơi pla ruah đah rơkơi thâo rơgơi, mơbruă, hmâo lu mơnuih đăo gơnang kiăng gơgrong pơsir hơdôm tơlơi mơng plơi pla tui phiăn juăt, ]ung ba djă pioh tơlơi hơđong, đ^ kyar.

 

Khă hnun hai, ăt hmâo mơn sa dua anih anom ruah đah kơmơi ngă tha plơi.

 

Tơlơi thâo hluh, đăo gơnang, pran jua mơng gơ`u jing dlông hloh, ngă plơi pla đăo biă, ruah ngă tha plơi.

 

Rơđah biă `u le\ tha plơi Ksor H’ Lâm, [ơi să Ia Mơr, tơring glông }ư\ Prong, tơring ]ar Gialai.

           

Să giăm guai  lon ia Ia Mơr, tơring glông }ư\ Prông bơyan hơjan anai jơlan nao rai tơnap tap. Mơng kual krah tơring glông nao pơ\ să  kơnong kơ 30 km samơ\ khom rơngiă rơbêh kơ 2 mông đ^ rơdêh u oát.

 

 Jơlan mơng să mut nao pơ\ amăng sang tha plơi Ksor H’ Lâm [ơi plơi Krông  jai  kraih tơnap tap.

 

Khă hnun hai, lom [ing gơmơi tơ`a kiăng nao ]ua\ sang tha plơi H’ Lâm le\ amai Siu Kiôch, Khoa Khul đah kơmơi  să Ia Mơr, ta` mơtam ba gơmơi nao.

 

{ơi jơlan nao, rơgao kơ tơlơi ruai glăi mơng amai Kiôch, gru ru\p sa ]ô đah kơmơi tha plơi thâo mơbruă, đăo gơnang, je# giăm hăng m[s, thâo kiăng khăp hmâo pơdah rơđah biă:

           

“Pran jua jơlan gah hơd^p mơng `u klă biă, `u je# giăm m[s lu biă, djru m[s ăt  lu mơn. {u djơ\ kơnong kơ m[s [ơi plơi Krông ôh mơ\, amăng 3 bôh plơi djuai ania Jarai `u leng kơ djru ba sôh.

 

Kah hăng kâo ăt do\ng amăng glông bruă kơđi ]ar să mơn, hyu pơsur m[s, bơhmu tu `u pơsur [ing hmâo ană bă pơdo# rơkơi mơng muai, ta nao pơsur tal blung a gơ`u lăi tui anai, tui adih, samơ\ kâo  gir run kah hăng `u đo#]. Sa wot nao [u dưi le\ nao tal dua dong, truh kơ gơ`u hmư\ tui kah ta mơng lui”.

           

Tha plơi Ksor H’ Lâm jing sa ]ô đah kơmơi hơd^p klă, thâo gum djru hăng amu` je# giăm, [o# mơta agaih rơhma] ta] na nao.

 

Thun anai `u 73 thun alaih samơ\ ăt suaih pral mơn. Tu\ jum tuai amăng sang phrâo pơdo\ng klă hiam, tha plơi H’ Lâm pơ-ư pơ-ang, phrâo dưi hmâo Ling tơhan Binh đoàn 15 pơdo\ng brơi.

 

Hơdôm pluh  pok hră bơni, [a\ng bơni, mơng să truh tơring glông, tơring ]ar hăng dêh ]ar yôl [ơi anih yôm phăn hloh.

 

Hmâo hơdôm pok hră bơni do# ]ih hual anăn tha plơi H’ Lâm le\ ơi yua kơ pơmin tha plơi đah rơkơi, [u djơ\ đah kơmơi ôh!

           

{ơi ]ok ia ]e, tha plơi H’ Lâm do# pơmin glăi, lom 13 thun kiăo tui ling tơhan nao mă bruă, gui hră pơ-ar laih anun glăi ngă mă bruă gum djru ling tơhan, pơdu\ gơnam [ong huă, phao kơtoang, ia jrao gun kơ ling tơhan.

 

Rơnuk anun, `u akă thâo bôh hră ôh, [ơi mông wa\n, sit bưp hlơi ăt yua ara\ng pơtô brơi bôh hră mơn.

 

Gơnang kơ thâo rơđah, [u hmâo [ia\ ôh H’ Lâm thâo ]ih anăn pô, anăn plơi pla hăng thâo ]ih wot hơdôm tơlơi mơ-ak, tơlơi  hơning rơngôt amăng hơdôm hrơi blung a nao ngă hơkru\.

           

Truh thun 1967, `u  dưi ba nao pơ\ kual pơngo\ dêh ]ar ta hrăm hră, bruă kơđi ]ar, bruă ling tơhan laih anun glăi pơ\ plơi pla Gialai blah ayăt.

 

Tơdơi kơ 25 thun mă bruă ling tơhan, truh thun 1983 `u pơdơi thun tha, po\t glăi pơ\ plơi Krông, je# giăm hăng dlai klô, hang ia ]roh hnoh Ia Mơr.

 

Thun 1990, tơdơi kơ 7 thun hơd^p hăng ană plơi , hăng pran đăo gơnang, hơd^p klă dưi hmâo lu mơnuih djă pioh, tha plơi H’ Lâm dưi hmâo ara\ng ruah ngă tha plơi truh kơ ră anai. ~u lăng yôm biă bruă gơgrong mơng pô [ơi anăp ană plơi:

           

“Tơlơi gơgrong le\ kâo hă sa ]ô mơnuih ping gah, khă hmâo bruă apăn le\ tha plơi, kâo ăt hmâo bruă gơgrong mơn hăng neh wa iao gah. Ră anai ngă tom bruă tha plơi le\ gơgrong ba prong hloh dong.

 

Hmâo bruă anai adih thơ leng kơ truh tơngan kâo sôh, kâo ăt gir run pơsir mơn kiăng kơ mơ-ak. Bơhmu tu `u tơlơi bơrơsua, bơrơdjơ\ bơrơsao hơge\t thơ kâo yơh pô khom pơsir”.

           

Amăng 27 thun ngă tha plơi, yă H’ Lâm do# pơmin na nao, e\p jơlan kiăng plơi Krông, kiăng să Ia Mơr tơtlaih mơng rin rơpa.

 

Hăng hơdôm bôh thâo pô hmâo, `u gir run pơtô brơi, djru gum neh wa amăng plơi pơplih pơkra đang hmua, pla phun kơtor, phun hơbơi plum , rông rơmô, rông un pơplih phrâo tơlơi hơd^p mơda.

 

Mơng prăk blan pơdơi thun tha, `u pơkrem lui laih anun brơi kơ pô anai ]an blơi rơmô truh kơ pô pơkon ]an blơi hmua, đang. Sit hlơi tơnap tap sit nik, `u leng kơ djru ba sôh.

 

Djru lu truh kơ `u [u thâo do# hơdor dong tah hơdôm ]ô `u gum ba, [u djơ\ kơnong kơ amăng plơi Krông đo#] ôh mơ\ do# hmâo tom hơdôm bôh plơi je# giăm dong.

 

Hơdôm bruă anet, bruă prong mơng plơi, `u leng kơ gơgrong pơsir sôh, hơdôm tơlơi bơrơsua amăng plơi pla yua kơ `u sôh pơsir, djơ\ - glăi leng kơ rơđah đông. Hơdôm bruă `u mă lu biă, khă hnun hai, yă H’ Lâm ăt [u ư-ang mơn:

           

“Hmâo hơge\t le\ pơsur m[s gir run bơwih [ong, e\p hơdră e\p prăk, rông hlô. {ơi anai hmâo dua mơta đo#]. Kâo anai kah hăng asar ]uah amăng ia rơs^ đo#], [u hmâo hơge\t mơn”.

           

Ơi Rơlan }in, Khoa jơnum min m[s să Ia Mơr brơi thâo, [u djơ\ kơnong kơ amăng bruă bơwih [ong huă đo#] ôh,  `u do# hmâo bruă mă yôm phăn amăng bruă gum hơgo#p ngă hơđong plơi pla giăm guai lon ia dong.

 

Hăng tơlơi thâo thăi, pran đăo gơnang mơng pô, `u djru laih gong gai pơtă pơtăn neh wa anăm hmư\ tui, anăm kiăo tui [ing sat plư. Yua anun, să Ia Mơr  djă pioh na nao tơlơi rơnuk rơnoa:

           

“Hăng bruă hơđong tơlơi kơđi ]ar, pơhlôm abih bang mơnuih mơnam tha plơi H’ Lâm djru laih lu bruă pioh kơ plơi hăng gong gai să.

 

Amăng hơdôm hrơi rơgao, `u hyu lăi pơthâo kơ neh wa anăm hmư\ tui tơlơi [ing sat plư, pơtrut pơsur đuăi nao pơ\ dêh ]ar ara\ng ôh.

 

Hơdôm bruă jơnum, tơlơi jơnum yôm phăn, [ing gơmơi leng kơ jak iâu yă H’ Lâm pioh pơtô brơi, lăi pơthâo kơ m[s hluh rơđah hloh jơlan gah mơng Ping gah, tơlơi phiăn mơng kơnuk kơna hăng đ^ kyar hloh dong bruă bơwih [ong huă”.

           

Găn rơgao hơdôm tơlơi ara\ng lăi hne adih, yă H’ Lâm jing laih sa amăng hơdôm mrô đah kơmơi tha plơi [u hmâo lu [ơi kual }ư\ Siăng.

 

Bôh thâo, pran đăo gơnang, tơlơi hơd^p mơda tha plơi glăk lar hyu djop amăng plơi pla, djru pơtrut đ^ kyar tơlơi bơwih [ong ăt kah hăng djă pioh kơja\p hơđong tơlơi rơnuk rơnoa [ơi kual plơi pla Ia Mơr .

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr