VOV4.Jarai- Lơ 16/3, tơring ]ar Kontum ngă lơphet hơdor glăi 43 thun hrơi pơklaih rơngai (lơ16/3/1975 -16/3/2018).

Amăng hơdôm thun laih rơgao, Ping gah, Gong gai kơnuk kơna hăng mơnuih [on sang [u pơdơi pơdă gir run hrưn đ^ hơmâo lu tơlơi truh kih amăng tơlơi bơwih [ong huă, mơnuih mơnam hăng pơgang lo\n ia rơnuk rơnua.

Amăng tơlơi pơđ^ kyar mơng Kontum hrơi anai hơmâo djru tơlơi rơgơi, pran jua hăng ia hâ|o ia hang, rơngiă drah kơtăk mơng [ing tơhan hơyak đuăi mơng phao kơtoang amăng thun blah wang.

Ataih mơng plơi prong Kontum ai `u 20 km nao gah yu\ pơngo\, tơring glông Đăk Hà le\ anih phun tơju\ pla pơkra pơjing mơng tơring ]ar Kontum.

{ơi tơring glông anai, yua hơmâo rơbêh kơ 8.400 ektar đang kơphê, hơdôm rơbâo ektar đang kơsu, pơdai ia tơju\ pla hiam, ană plơi [ơi anai hơmâo prăk pơhrui glăi hăng tơlơi hơdip dơnap hloh kơ hơdôm boh tơring glông pơko\n amăng tơring ]ar Kontum.

Ba [ing gơmơi nao c\uă hơdôm blah đang hmua mơnai hiam mơng Đăk Hà, ơi Hồ Duy Lành, 68 thun, Thượng uý, Kơ-iăng khoa pơphô bruă hơđăp gah Trung đoàn 701 – Đoàn 331 pơhưc\ amăng pran jua.

Ơi Lành brơi thâo, tơdơi hrơi pơklaih rơngai Kontum, Trung đoàn gơ`u hơmâo arăng jao bruă do\ glăi pơgang kual rơngai hăng pơđ^ kyar bơwih [ong huă, hăng tơlơi gơ`ăm nao yôm hloh le\ pơhlôm asơi huă a`ăm [ong [ơi anih kơ 3 boh Trung đoàn hro\m hăng hơdôm pluh rơbâo mơnuih [on sang [ơi anai

Kiăng hơmâo 5 ektar lo\n blung a ngă pơdai ia [ơi kual amăng bưng 3 tô| amăng, sang c\ơ Đăk Hà hăng tơring kual Đăk Hà rơnuk anai, [ing apăn bruă ling tơhan Trung đoàn 701 [u kơnong tu\ ia hâ|o ia hang, rơngiă pran jua đôc\ ôh mơ\ tom tuh drah pơc\ah asar c\i hyu du` boh [om boh min do\ glăi tơdơi kơ thun blah wang:

‘’Bruă hyu tir, phă boh [om, min lơ\m anun ngă kiăo tui hơdră pơlir hơbit ha amăng ple\ mơng Anom bruă git gai tơhan hăng pơlir hơbit mơng Trung đoàn le\ mă măi DT75 atol hla gru kơnuk kơna đuăi nao abih bang jơlan hyu tir, hyu phă.

Thâo hlâo laih adơi ayong mă bruă anai le\ hơmâo tơlơi djai drơi pô laih, yua anun pơphun ngă lơphet ba pơyua atâo hlâo. Măi DT 75 hơmâo 3 wơ\t djơ\ boh min hăng 3 boh măi DT răm abih, ngă lu tơhan kiăo tui djai’’.

Tơdơi kơ tơlơi djai rơngiă, kual lo\n Đăk Hà [u ngă rơngiă đôc\ đac\ pran jua mơng [ing tơhan khin hơtai ôh amăbg tơlơi pơđ^ kyar bơwih [ong huă.

Tơlơi pơđ^ kyar blung a le\ hơmâo hmua ngă pơdai ia hmư\ hing hloh amăng kual C|ư\ Siăng hăng mrô pơdai pơhrui glăi mơng 5 truh kơ 7 tơ\n lơ\m sa ektar;

giong mơng anun dong rông djuai un Móng Cái; akan trắm, akan mè phai amăng dơnao pơko\ng ia Bơyan bơnga, ring bruă ngă dơnao pơko\ng ia prong hloh kual C|ư\ Siăng lơ\m anun ăt hơmâo man pơdong mơng ia hâ|o ia hang mơng [ing tơhan mơ\n.

Ơi Hoàng Trung Quý, 69 thun, Khoa hơđăp apăn bruă kơđi ]ar Trung đoàn 731, Khoa wai lăng đang kơphê Đăk Uy 1, pơhưc\ pran jua hơdor glăi:

‘’Tơhan ling [ing gơmơi jing ngă kơdrưh biă kơ ană plơi [ơi anai. Abih bang hơdôm boh tu\ yua anai le\ yua [ing tơhan, [ing ană mơnuih hơmâo tơlang, hơmâo asar, thâo khăp, thâo arih ( thâo hil), thâo amoaih, thâo hning rơngôt laih anun thâo ruă pran kiăng kơ thâo hrưn đ^ mơng atur kual lo\n anai.

Pran jua mơng ling tơhan le\ ia hâ|o, ia hang, ia mơta to\m hăng drah kơtăk hai’’.

Amăng thun 1982, ăt yua [ing tơhân amăng Trung đoàn 734, 731, 704 mơ\n ngă tơlơi pơplih phrâo amăng bruă ngă hmua pla pơjing mơng Đăk Hà, lơ\m 42 ektar đang kơphê blung a dưi pla truh kih.

Đơ đam lo\n kơphê anai jing pok prong ta` biă lơ\m [ing tơhan ling jing ngă mơnuih mă bruă mơng hơdôm kual Đang pơ[ut prong kah hăng:

Đăk Uy 1, Đăk Uy 2, Đăk Uy 3. Đăk Uy 4, anom bruă mrô 701 hăng Kông ti dơnao pơđoh ia gah đang mua Đăk Uy.

Truh kơ ră anai, Đăk Hà jing kual pla kơphê prong hloh amăng tơring ]ar Kontum hăng rơbêh 8.400 ektar.

Mrô kơphê pơhrui glăi mơng Đăk Hà hơmâo ai `u 3 tơ\n pơjeh krô lơ\m sa ektar, lu hloh pơhmu hăng hơdôm boh tơring ]ar amăng kual C|ư\ Siăng.

Rơngiao kơ anun dong, lu anih hơmâo pơkra kơphê tui hăng hơnong pơkă jar kmar hơmâo anăn păn hmư\ hing laih anun nua yôm kơ kơphê Đăk Hà.

Tơlơi tu\ yua mơ\ [ing tơhan mơng rơnuk blah wang đưm ako\ pơjing, jing djru yôm biă mă kiăng Đăk Hà hơmâo Hà Mòn, sa boh să blung a c\ơkă mă anăn plơi pla phrâo mơng kual C|ư\ Siăng amăng thun 2012, laih anun djơ\ hăng anăn pơpu\ Tơhan sông kơtang amăng bruă mă rơnuk pơplih phrâo.

Kơdrưh ang yua tơlơi pơđ^ kyar mơng plơi pla Đăk Hà, ơi Trần Đình Vân, 68 thun, sa c\ô tơhan ngă khoa hơđăp mơng kual ngă kơphê pơ[ut prong, brơi thâo:

‘’Lăng glăi mơng đưm hăng rơnuk anai [ơi kual lo\n anai hơmâo tơlơi pơplih phrâo hling hlang biă. Pơplih phrâo mơng blung a le\ amăng tơlơi pơmin, amăng hơdră ngă bruă.

Hlâo adih mơnuih [on sang djuai ania [iă kơnong thâo c\ong jah jơnah glai, tơju\ pla đôc\.

{ing gơmơi ba nao phun pơdai ia, ba nao phun kơphê jing ngă pơplih phrâo hơdră ngă hmua pla pơjing.

Hơdôm mơta bruă hơmâo ngă brơi Đăk Hà hơmâo mơnuih [on sang pơsit laih. tơlơi c\ang rơmang le\ kiăng kho\m dưi yak pơgao tơlơi tơnap, gun găn mơng ta pô’’.

43 thun tơdơi kơ hrơi Kontum pơklaih rơngai, [ing tơhan tơbiă rai mơng anih hơmâo boh [om, boh min mơng đưm sô, ră anai jing truh kih laih amăng bruă pơgăn glăi tơlơi rơmo\n rơpa, aka [u pơplih phrâo, ako\ pơdong kual lo\n Đăk Hà pơdrong asah.

Ră anai thun tha pran tơdu laih, [ing gơ`u ăt gir abih pran jua djru mơnuih mơnam mơ\n, djru pran jua ia rơgơi mơng [ing gơ`u hăng c\ang rơmang man pơdong lo\n ia ta jai hrơi hiam hloh, klă hloh kah hăng Khoa mir sir Hồ Chí Minh c\ang rơmang, kiăng khăp.

Siu H’Mai: Pô ]ih hăng pôr