VOV4.Jarai - Jao hơdôm pluh rơbâo ektar dlai kơ anom bơwih [ong samơ\ [u pel e\p, lăng tui hmao tlôn; dlai rơngiă, ara\ng sua mă samơ\ [u dưi pơgăn, hơkru\ pơsir, anun le\ bôh nik glăk hmâo [ơi tơring ]ar Daklak.

Amăng mrô lu bôh than ba truh tơlơi anai, hmâo bôh than mơng bruă tơring ]ar k^ tơlơi pơsit brơi apah dlai klô, jao hơdôm pluh rơbâo ektar dlai kơ anom bơwih [ong mơ\ [u hmâo bruă hơget pioh gơgrong ôh, [u pel e\p, lăng tui hăng pơsir hmao tlôn hăng hơdôm tơlơi phrâo phun hmâo.

Lăp bơngo\t ăt le\ hmâo hơdôm rơbâo ektar lon pơkon amra dưi jao tui hơdôm rơwang bruă bă kơ tơlơi [u gal, dưi jao lom hơdôm bôh anom bơwih [ong lăi mơn [u dưi amăng bruă wai lăng dlai.

Daklak ră anai hmâo 84 rơwang bruă pơđ^ kyar bruă đang hmua, đang kyâu, biă `u dưi jao kơ hơdôm bôh anom bơwih [ong m[s hăng anom bơwih [ong pơ]ruh prăk hrom bơwih [ong, amăng anun hmâo 45 rơwang bruă đang hmua, đang kyâu pơke\ hrom, abih bang kual lon rơbêh kơ 37 rơbâo 500 ektar; 30 rơwang bruă pơplih lon dlai hơdai nao pla kơ su, abih bang lon prong rơbêh kơ 21 rơbâo ektar.

Tui hăng tơlơi pơhing mơng hơdôm bôh anom bơwih [ong mơ-^t kơ Jơnum min m[s tơring ]ar Daklak, abih bang [u hmâo anom bơwih [ong hơpă pơhlôm bruă mă djă pioh dlai, kiăng dlai huăi răm rai, ano# klă dlai trun tui prong; hơdôm bôh anom bơwih [ong ăt glăk bưp lu tơlơi tơnap mơn lom phun kơ su hăng đang pla kyâu [i djơ\ hăng kual pok pơhai rơwang bruă. Sa, dua anom bơwih [ong hmâo “hak war”, lui kơ su pioh pla nao hơdôm phun bôh troh.

Tui hăng ơi Bùi Mạnh Hùng, Khoa Khul wai lăng Sang bruă blơi s^ gơnam hăng dêh ]ar ta] rơngiao hăng tuh pơ plai Hải Hà, anom bơwih [ong hmâo 2 rơwang bruă glăk hăng giăm ]i pok pơhai le\, bruă “hak war” jing khom ngă yua kơ phun kơ su hăng đang kyâu pla [u ba glăi bôh tu\ yua prong ôh.

Lom anun, bruă wai lăng – pơgang dlai amăng rơwang Rơwang bruă le\ ba glăi kơ anom bơwih [ong hơdôm tơlơi tơnap prong gah prăk kak:

“Amăng tơlơi jao dlai anai le\ [ing gih jai dlai mơ\ [u hmâo sa prăk hơpă kơ bruă pơgang `u. Tui anun ră anai [ing gơmơi mă mơng hơpă hmâo?

Tui anun hă klă [iă pơdơi jao kơ anom bơwih [ong. Jao kơ anom bơwih [ong ara\ng ăt [u dưi pơgang mơn. Bơ\ gah anom bơwih [ong [ing gơmơi le\ ăt glăk bưp lu tơlơi tơnap mơn. Pla phun kơ su le\ thun ia ling dăo ăt djai mơn, phang kho#t hai ăt djai mơn.

Yua anun yơh [ing gơmơi hmâo hơdai nao 60 ektar jing lon pla phun bôh [ơr, pla phun bôh pơ-o# pla phun bôh troh. Yua kơ ră anai [u dưi do# djă pioh na nao phun kơ su ôh. Djă pioh thơ djai biă gơ\”.

Dlai ara\ng phă [ơi Mdrak

Lăp đing nao hloh amăng hơdôm rơwang bruă đang hmua, đang kyâu [ơi Daklak le\ gong gai hăng hơdôm [irô apăn bruă kơnong kơ thâo tơlơi anun hrom hrom đo#].

Lom anun hơdôm bôh anom bơwih [ong pô pơmin le\, dlai amăng rơwang bruă mơng pô răm rai prong thơ, hơdôm anih anom amăng tơring ]ar [u dưi pơsit mrô răm rai hơdôm hơpă ôh, pioh hmâo jơlan pơsir djơ\ mơ\, do# tơguan dong.

Ơi Nguyễn Ngọc Phú, Khoa Anom wai lăng bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tơring glông Ea Su\p, anih anom hmâo 25 rơwang bruă đang hmua, đang kyâu glăk pok pơhai, brơi thâo:

“Ră anai kiăng thâo dlai do# hă rơngiă le\, hơdôm bôh anom bơwih [ong khom pơsit glăi tơlơi anun. Lom anun kah mơng thâo dlai rơngiă dơ\ hơpă. Thun 2014 hmâo pơ phun laih bruă yap glăi laih anun thâo mrô dlai hmâo hro\ trun.

Hrom hăng anun tui tơlơi pơkă le\ lom 5 thun yap glăi sa wot. {irô Kơnuk kơna le\ [u yap glăi tui rim thun ôh mơ\ yap glăi tui hơdôm hrơi blan hơđong”.

Đang kơ su giăm truh 10 thun tơdơi kơ dưi pơplih mơng dlai hơhuai [ơi Ea Su\p 

Khă hmâo anăn le\ hơdôm rơwang bruă jao dlai, brơi apah dlai, samơ\ bôh nik, Daklak brơi đo#] abih bang prăk apah lon amăng 50 thun ngă tui rơwang bruă, dlai kah hăng dưi brơi đo#].

Hăng sa bơnah nao apah, samơ\ anom bơwih [ong dưi lăng le\ pô dlai, tui hluai lui raih tơlơi rơkâo mơng Gơnong bruă đang hmua – pơđ^ kyar [ôn lan tơring ]ar Daklak kơ bruă lăi pơthâo glăi tơlơi dlai ră anai, lui h^ bruă gum hrom hăng gong gai tơring ]ar amăng pơsir hơdôm tơlơi ngă soh.

Biă `u, hơdôm bôh anom bơwih [ong [u hmâo gơgrong tui tơlơi phiăn hơpă ôh, ăt [u djơ\ pơ ala glăi mơn lom pioh dlai răm rai.

Tui hăng ơi Nguyễn Hoài Dương, Khoa Gơnong bruă đang hmua hăng pơđ^ kyar [ôn lan tơring ]ar Daklak, hơdôm tơlơi [u hmâo gru tơhnal djơ\ phiăn anai le\ djơ\ phiăn yua kơ glông hơdră bruă, tơlơi phiăn ră anai gah pơgang – pơlar dlai klô do# hmâo lu tơlơi [u gal:

“Akă hmâo sa tơlơi pơkă hơpă mơng Kơnuk kơna pơkă rơđah le\ anom bơwih [ong wai lăng pơgang [u kơja\p le\ anom bơwih [ong khom pơ ala glăi.

Yua kơ [ing ta thâo bôh nik ră anai le\ pơ phun amăng đơ đam dêh ]ar ta hăng amăng kual }ư\ Siăng.

Tơlơi anai [ing gơmơi hmâo rơkâo laih hăng dêh ]ar ta khom pơplih pơkra glăi pơhrua nao dong, [u djơ\ dơnong kơ jao kơ gơ`u laih anun djai hơd^p mơ-ai [ing gih ôh.

Tơlơi tơnap tơlơi gun tui anun lu biă [u hmâo pơsir hơget ôh. Tui anun mơn lom dlai rơngiă le\ lăi gơ`u [u hmâo duh glăi ôh”.

Dlai ara\ng phă – kơ su lui ruh – anom bơwih [ong pơplih pơkra jing hmua pơdai

Dlai le\ yôm phăn biă, tơdah thâo pơgang `u hă yôm phăn biă, bôh pia anun dưi pơdo\ng đ^ [ơi lu anih anom amăng tơring ]ar Daklak, samơ\ giăm [ơi hơdôm anih pơdo\ng anun le\ hơdôm blah dlai răm rai laih.

{ơi hơdôm mông bưp hăng Jơnum min m[s tơring ]ar, hơdôm bôh anom bơwih [ong lăi mơn, bôh tu\ yua pơgang dlai klô mơng rơwang bruă mơng pô le\ mrô hong đo#], dlai răm rai prong wot kual lon hăng ano# ta#o `u.

Tui anun mơn, [u hmâo tơlơi găn rơgao hơpă dưi hmâo tơring ]ar hơduah lăng mơng hơdôm rơwang bruă sat răm anai.

Hmâo khoa anom bơwih [ong hmâo git gai gưl yu\ phă hơdôm pluh ektar dlai amăng rơwang bruă mơng pô hăng hmâo [irô kông ang tơgu\ kơđi, tui anun mơn rơwang bruă ăt dưi pok pơhai mơn.

{u djơ\ tui anun đo#] ôh mơ\ Daklak ăt pel e\p dong mơn 11 rơwang bruă, kiăng jao dong rơbêh kơ 7 rơbâo ektar.

Dlai yôm phăn mơng tơring ]ar dưi jao kơ [ing pô kơnong kơ hmâo bruă ngă rơngiă dlai klô đo#]./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr