VOV4.Jarai - Ea Su\p le\ sa amăng hơdôm tơring glông tơnap tap hloh mơng tơring ]ar Daklak, hăng năng ai `u 48% mrô sang ano# [un rin.

{ơi sa, dua bôh sang ano# [un rin đ^ truh rơbêh kơ 70%. Kiăng tơtlaih mơng tơlơi anai, hrom hăng hơdôm hơdră bruă tuh pơ plai mơng Kơnuk kơna, Ea Su\p glăk dưi hmâo tơlơi gum djru klă mơng Rơwang bruă hro\ trun [un rin kual }ư\ Siăng, pơdo\ng lu gru\p pơ plih phrâo bruă mă (LEG).

Amăng mrô hơdôm LEG dưi pơdo\ng [ơi tơring glông, gru\p LEG pla plăng mă ngă ia rơmă [ơi să Ia Tơ Mốt ba glăi bôh tu\ yua hloh, [u djơ\ kơnong kơ djru hơdôm mơng gru\p tơtlaih mơng [un rin ôh mơ\ do# hrưn đ^ ngă pơdrong dong, djru sa hơdră ngă đang hmua phrâo, djru hăng kual lon lat, ga bôh pơtâo, [ơi tơring glông.

Hăng hơdôm phun pla tui phiăn juăt mơng hlâo kah hăng phun pơdai, kơtor, bôh `ông, hơdôm hrơi anai hmâo lu mơnuih ngă đang hmua [ơi tơring glông Ea Su\p, tơring ]ar Daklak amăng hơdôm hrơi giăm bơyan tơju\ pla.

Samơ\ hăng lu mơnuih ngă đang hmua [ơi hơdôm bôh thôn 10, 11, 12 să Ia Tờ Mốt le\, anai jing bơyan hmâo pơhrui glăi lu, lom phun plăng, phun pơhrui glăi phun mơng neh wa amăng rơwang anai hmâo lu hloh amăng sa thun.

{ơi đang pla plăng phrâo trơ\i hla, ăt do# hơnong mơn mơnâo plăng, amai Đinh Thị Hằng, mơnuih [ơi thôn 10, să Ia Tờ Mốt, tơring glông Ea Su\p brơi thâo, ia rơmă mă mơng phun plăng hlăk hmâo noa, phun plăng le\ hmâo prăk pơhrui glăi kuh thun, anun jing jơlan gah dưi hmâo m[s să ]ang rơmang hloh ră anai:

“Phun plăng anai dưi pơhrui glăi rim blan. Sa blan gơ`u trơ\i s^ sa wot [udah dua blan sa wot. Anai le\ anih trơ\i hmâo dua, tlâo hrơi mơ\ đ^ truh dum anun laih.

Lăi hrom mrô plăng mơ\ hơđong [ơi rơnoh noa 300, 350, 400 rơbâo lom sa lit le\ phun anai dưi ngă. Thun anai le\ arăng pla lu biă. {ing adơi ayong amăng sang pla mơng 7-8 ektar”.

Tui hăng ơi Trần Văn Hoàng, Gru\p hyu mă bruă mơng Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam thôn 12, să Ia Tờ Mốt, thôn 12 le\, anih anom blung a [ơi Ea Su\p pla phun plăng mă ngă ia rơmă, tơdơi kơ pel e\p sa hơdră mơng Rơwang bruă hro\ trun [un rin kual }ư\ Siăng.

Mơng tơlơi lông lăng thun 2015, truh ră anai phun plăng jing phun pla djru pơtlaih [un rin, jing phun pla bơwih [ong huă mơng hơdôm gru\p pơplih bruă bơwih [ong huă [ơi să, phun plăng ]a\t đ^ hiam hơnong `u 250 kg ia rơmă lom sa ektar amăng sa thun, kơmlai hmâo năng ai `u 80 klăk prăk, lu hloh giăm truh 3 wot bơhmu hăng ngă hmua pơdai.

Ơi Trần Văn Hoàng lăi le\, phun plăng dưi hmâo lu ara\ng pla [u djơ\ kơnong kơ ba glăi kơmlai ôh mơ\, `u do# jing phun pla djơ\ hăng lon [ơi Ea Su\p dong, djơ\ hăng tơlơi [ơi anih m[s do#, anih ăt do# hmâo mơn rơbêh kơ 70% le\ sang ano# [un rin, tơnap gah prăk tuh pơ plai:

“Phun plăng anai hơtuk mă ia rơmă pioh s^ ră anai [u djop pioh s^ noa ôh. Ia rơmă `u lom sa kg năng ai `u 400.000 prăk [udah 380 rơbâo [udah 400.000 prăk. Kual lon anai le\ lon khơ khar ga bôh pơtâo lu, phun rok djuai plăng amu` hơd^p hăng dưi gơgrong.

Dua le\, m[s [ơi anai le\ [un rin, prăk pioh tuh pơ plai djop mơta [u lu. Sa, dua bôh sang ano# [u dưi tuh pơ plai le\ ăt pla mơng amăng mrô Kơnuk kơna djru. Bơnah gah LEG brơi năng ai `u 2 ar. Amăng anun hmâo wot kơmok pruai”.

Mơng thôn 12, phun plăng [ơ [rư\ lar hyu truh thôn 10, thôn 11 hăng glăk dưi pok pơhai jing hơdôm hơdră hro\ trun [un rin [ơi hơdôm bôh thôn pơkon gah să Ia Tờ Mốt.

Ơi Phương Khánh Giang, Khoa Jơnum min m[s să Ia Tờ Mốt pơsit, anun le\ tơlơi lar hyu mơng truh kih.

Hơdôm gru\p pơplih bruă bơwih [ong huă [ơi să hmâo tơlơi pơ phun kơja\p lom ba phun plăng mă ngă ia rơmă pioh pla, hăng yap rơnoh noa 250 rơbâo prăk sa kg hmâo kmlai laih.

Ră anai noa ia rơmă plăng đ^ truh 400 rơbâo prăk, hơdôm bôh sang ano# amra ngă pơdrong.

Tuh pơ plai kơ bruă anai ăt glăk lar hyu prong mơn, [u bơngot kơ bruă đ^ ta` lon pla ngă plăng tơnap s^ ôh:

“Thun hlâo să phrâo pơdo\ng mă dua hơdră đo#] samơ\ thun anai hmâo pơdo\ng dong 5 hơdră jing 7 hơdră. Samơ\ neh wa pơhư prong lon pla mă ha jăn tui tơhnal lar hyu djop le\, abih bang kual lon [ơi să truh rơnu] thun anai, sit `u rơbêh kơ 100 ektar. Gah bruă s^ `u le\ hơđong.

Bơnah gah Anom pơhrui blơi gưl sa mơng Phun akha Sang bruă pơkra jrao Việt Nam ta blơi, hăng do# hmâo pô pơkon gum hrom dong bơdjơ\ nao bruă klah mă djah pioh pơkra ia rơmă jơngeh ba nao s^ kơ dêh ]ar ta] rơngiao.

Gơ`u hmâo pơ phun mă tơngan hăng neh wa pioh blơi plăng. Tui anun le\ hmâo tơlơi ]ang rơmang biă, prăk pơhrui glăi lu dong”.

Khă bruă pla plăng mă ngă ia rơmă glăk truh kih, samơ\ amai Vi Thị Mai, Khoa git gai Ping gah thôn 12, să Ia Tờ Mốt, pô pok pơhai hơdră anai, ăt jing pô pla plăng lu hloh amăng să, ăt akă abih bơngot mơn.

Amai Mai brơi thâo, khă hmâo lu mơnuih kiăng blơi pioh gum hrom, blơi ia rơmă plăng, samơ\ `u akă khin k^ pơkôl mơn.

~u bơngot, hăng go\ ko\ng djăt mă ia rơmă mơ\ pô glăk mă yua, rim hrơi kơnong kơ dưi pơkra mă 80kg ia rơmă akă djo\ng, tơnap biă pioh djơ\ hăng bruă pơkra lom kual lon pla plăng pơkra ia rơmă đ^ truh ha rơtuh ektar.

Mơta pơkon, bruă trơ\i mă plăng mơng m[s ăt akă hmâo măi mok mơn, rơngiă lu pran mă bruă.

Kơmlai mơng phun plăng amra trun ta` tơdah bruă s^ blơi ia rơmă trun tui hăng noa prăk apah mơnuih mă bruă jing pơmă biă.

Yua anun yơh, `u glăk e\p jơlan pioh ngă giong mơng bruă pla plăng, truh trơ\i mă plăng, hăng djăt mă ia rơmă, pơhlôm phun pla anai amra ba glăi noa yôm kơja\p sui thun:

“Kâo kiăng pơplih phrâo abih bang glông bruă. ~u khom hmâo tơlơi pơlir hrom klă, sa le\ bruă du\ pơgiăng plăng ba mut [ơi anih djăt mă ia rơmă.

Dua le\ măi mok trơ\i mă plăng hăng pơ[ut hlao kiăng plai [ia\ pran mă bruă.

Hăng jai hrơi jai lu tui lon pla plăng hă sit `u khom hmâo măi mok trơ\i plăng, hăng pơhư prong măi pơkra plăng”.

Kơđiăng rah hăng hur har rah, pơplih phrâo klă, hơdôm gru\p LEG, hmâo đah kơmơi djuai ania [iă [un rin, [ơi să Ia Tờ Mốt, tơring glông Ea Su\p, tơring ]ar Daklak anăp nao hăng glăk anăp nao truh kih.

Gơ`u glăk djru ngă brơi lon [un rin, ayuh hyiăng [u gal lu jing kual lon ngă đang hmua ba glăi bôh tu\ yua.

Tơdah pơdo\ng dong lu hơdôm gru\p mơnuih ngă đang hmua tui anun, tơring glông Ea Su\p amra ta` hro\ trun mrô sang ano# [un rin hăng pơtrut ta` jơlan hơdră pơdo\ng plơi pla phrâo [ơi tơring glông./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr