VOV4.Jarai - Dong mơng pran jua hor, amuaih c\i pla bơnga hơtai rơman, [ing amuaih pla bơnga hơtai rơman [ơi Daklak hyu e\p, kơsem lăng, hơmâo mă pơjeh bơnga hơtai rơman yôm biă mă.

{ing gơ`u [u hu\i gleh glar ôh c\i ako\ pơdong anih djă pioh djuai bơnga hơtai rơman prong, hăng hơdôm rơtuh djuai bơnga hơtai rơman phara, dong mơng anun pơ[ut amăng hră c\ih anăn bơnga hơtai rơman mơng Việt Nam hơmâo lu djuai hloh.

Đang pla bơnga prong rơbêh 1.000 met karê mơng ayong Nguyễn Văn Cảnh (tơkeng thun 1982), do\ [ơi phường Khánh Xuân, plơi prong Buôn Ma Thuột, Daklak hơmâo rơbêh 700 djuai bơnga hơtai rơman glai djo\p djuai.

Hăng ayong Cảnh, pla bơnga anai [u kơnong c\i lăng đôc\ ôh, ta kho\m thâo ano\ hiam phara hloh mơng hrơi pla, wai lăng, [uh dong lu djuai phrâo. ~u ră ruai, thun 2012, lơm sa wơ\t nao mă bruă [ơi tơring glông Ea Hleo (Daklak), `u tu\ kơ [uh djuai bơnga hơtai phara biă.

Anih anom djă pioh pơjeh djuai bơnga hơtai Rơman

~u lăng hling, kiăng kơ thâo, jing `u mă ba glăi pla pơ sang, tơguăn phun bluh bơnga, tơdơi kơ anun, `u kơnang kơ [ing kơhnâo kơsem min do\ pơ dêh ]ar tac\ rơngiao sem lăng.

3 thun tơdơi, djuai bơnga hơtai rơman anai hơmâo anăn Lưỡi Tóc Cảnh (anăn iâu amăng hră le\ Trichoglottis canhii) djơ\ hăng anăn `u, hơmâo pơsit tal blung a hơmâo [uh [ơi Việt Nam.

Dong mơng anun, `u pơ[uh thâo rơbêh 10 djuai bơnga hơtai rơman phrâo, djru ngă mrô bơnga hơtai rơman glai [ơi Việt Nam jing lu.

Ră anai, ayong Nguyễn Văn Cảnh glăk pơmin c\i c\ih hră kơsem min dlăm hloh kơ djuai bơnga hơtai rơman, kiăng hơmâo hră kiăng mơnuih amuaih pla bơnga pơđok.

‘’Pơ anăp anai, kâo ngă hro\m hăng [ing thâo djru mơnuih mơnam hăng Khul djă pioh bơnga hơtai rơman glai amra gir ngă hră c\ih anăn bơnga hơtai rơman kual C|ư\ Siăng, năng ai `u hơmâo 4 hơdrôm hră, c\ih anăn 800 djuai bơnga hơtai rơman mơng kual C|ư\ Siăng.

Laih anun, pơmin dlăm hloh le\, gir ngă anih djă pioh, wai lăng bơnga hơtai rơman hăng bơnga hơtai rơman mơng Việt Nam.

Anih djă pioh anun kah hăng đang pla bơnga kiăng c\ơđai sang hră gưl prong [udah [ing apăn bruă kơsem min, biă mă `u mơnuih tui hăng [ing gơyut dưi nao lăng laih anun thâo krăn anun le\ bơnga hơtai rơman, `u hiư\m pă’’.

Ăt mơng pran jua khăp, hor kơ bơnga hơtai rơman mơn, ơi Đỗ Tuấn Hưng do\ [ơi plơi prong Buôn Ma Thuột, Daklak, pioh 15 thun prăp pre lui, tuh pơ alin rơbêh 2 klai prăk c\i man pơdong anih djă pioh bơnga hơtai rơman prong hloh [ơi Việt Nam, pơdong [ơi anih tuai c\uă ngui Troh Bư, să Ea Nuôl, tơring glông Buôn Đôn, Daklak.

Mơng lo\n hmua prong rơbêh 5 ektar, `u mă 2 ektar lo\n glai pioh lui anun, kiăng phun kyâo amăng glai c\ăt đ^ mă hơjăn, hyu e\p bơnga hơtai rơman amăng glai, brơi phun bơnga trông đ^ hăng phun kyâo.

Truh thun 2013, ơi Hưng sit nik pơ[uh anih djă pioh răk rem bơnga hơtai rơman glai Troh Bư, hăng 10.000 phun mơng 200 djuai bơnga hơtai rơman, rơbêh 10.000 [ưh bơnga atol hăng phun kyâo hơdip; amăng anun hơmâo lu djuai bơnga hơtai rơman yôm [ơi kual Tong krah – C|ư\ Siăng.

Tơdơi kơ rơbêh20 thun gir hrưh glăi glai klô, đang c\uă ngui Troh Bư hơmâo bơnga hơtai rơman c\ăt glăi, hơmâo pơjeh, hui đôc\ mơng hơmâo [ơi hơdôm đang pla bơnga hơtai rơman.

Ơi Lê Văn Hùng, tuai nao c\uă anih djă pioh bơnga hơtai rơman Troh Bư, hmư\ tơlơi ră ruai kơ bruă hyu e\p bơnga hơtai rơman mơng ơi Đỗ Tuấn Hưng ră ruai glăi tui anai:

Kâo pơpu\ biă mă kơ tơlơi pơmin mơng pô wai lăng đang bơnga hơtai rơman Troh Bư anai. {ing gơ`u hơmâo tơlơi pơmin kjăp biă mă, yua anun kah mơng dưi djă pioh đang bơnga hơtai rơman anai’’.

Tơdơi rơbêh 4 thun pok bah amăng brơi tuai mut c\uă lăng, thn 2017, đang djă pioh bơnga hơtai rơman amăng glai Troh Bư, hơmâo Anom bruă pơsit tơlơi dưi ngă rơgao hơnong Việt Nam (Vietkings) pơsit 3 mơta bruă ngă rơgao hơnong mơng Việt Nam, amăng anun hơmâo ‘’Bruă djă pioh bơnga hơtai rơman amăng glai prong hloh Việt Nam’’.

Anai le\ tơlơi hok mơ-ak prong laih anun pơtrut đ^ pran jua kiăng `u gir hloh wai lăng, djă pioh bơnga hơtai rơman glai ăt kah hăng djă pioh gru grua boh thâo mơng djuai ania Việt Nam.

Ơi Hưng ră ruai, `u glăk gir ngă giong đang bơnga ‘’Ngũ bách lan viên’’ (đang bơnga hơtai rơman hơmâo 500 djuai), [rô ngă anih c\uă ngui, [rô ngă anih pơbưp mơng [ing hor pla bơnga hơtai rơman.

‘’Troh Bư le\ kual glai rưng hơđăp laih, yua anun lơm bơnga hơtai rơman hơmâo pla pơ Troh Bư le\ ăt kah hăng pioh glăi bơnga amăng glai mơn. Hơdôm phun bơnga hơtai rơman c\ơ[eng akha, c\ăt đ^ hiam biă mă.

{ơi anai pơ [ut pla bơnga hơtai rơman mơng kual C|ư\ Siăng hăng kual lo\n Ea Súp, Buôn Đôn, anih mơ\ kâo glăk do\ anai. {ơi anai ăt bưng h^ mơn, yua glai rưng Buôn Đôn, Ea Súp pơ[ut lu djuai bơnga hơtai rơman yôm mơng Việt Nam kah hăng Nghinh Xuân, Long tu, Giả Hạc, hơmâo tom bơnga hơtai rơman kơnong c\ăt [ơi kual lo\n Daklak đôc\ kah hăng Hoàng Nhạn’’.

Dong mơng pran jua hor biă kơ bơnga hơtai rơman, mơnuih pla bơnga hơtai rơman [ơi Daklak hyu e\p, [uh lu djuai bơnga hơtai rơman glai yôm pơko\n dong, djru djă pioh, laih anun ngă mrô bơnga hơtai rơman [ơi Việt Nam jing lu.

{ing gơ`u gum pran pơjing anih wai lăng bơnga hơtai rơman prong, djru brơi bruă pel e\p, kơsem min bơnga hơtai rơman gêh gal, amu` hloh.

Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr