VOV4.Jarai - Rôk tui dua bơnah jơlan prong mrô 14, ]ra\n găn să }ư\ Ne\, tơring glông Krông {uk, tơring ]ar Daklak, dlai hngô hơdôm pluh thun na nao hmâo [ing ara\ng do\p mă yua thong, gă [oh mă abih sa ]ra\n kơđuh kyâu jum dar phun hngô ngă phun hngô djai tui [ơ [rư\  pioh sua mă lo\n.

Khă sa, dua phun hngô răm rai anai kơnong kơ ataih mơng Jơnum min mơnuih [ôn sang să }ư\ Ne\ hăng Anom wai lăng dlai kyâu tơring glông Krông {uk akă truh 1 km hai, tui anun [ing sat ăt phă prai mơn.

Hơdôm rơtuh phun hngô hmâo păng prong mơng 25-50 cm rôk tui Jơlan mrô 14, jum dar phun  hngô [oh h^ hmôk phun hngô, hmâo phun đa djai laih, hmâo phun phrâo hlung hla.

{ơi [ôn Rô 2, tui hăng tơlơi lăng [uh mơng [ing gơmơi amăng rơwang lo\n prong 3 ar hmâo laih rơbêh kơ 100 [e\ phun hngô  giăm 40 thun hmâo [ing ara\ng trel h^ [ơi phun gơ\. Amăng mrô anun hmâo rơbêh kơ 70 [e\ phun hngô djai laih, do# hơdôm pluh phun pơkon nam trel do# phrâo đo#].

Ơi Y Lem Mlô – Khoa [ôn Rô 2, să }ư\ Ne\, tơring glông Krông {uk lăi: lu bruă bưp hăng Khoa pơ ala m[s dêh ]ar ta, khoa pơ ala Jơnum min pơ ala m[s hơdôm gưl, mơnuih [ôn sang [ơi anai hmâo lăi laih, rơkâo hmâo jơlan pơsir pioh pơgăng dlai hngô. Samơ\ bruă prai h^ dlai hngô ăt [u hro\ trun mơn.

“Mơnuih [ôn sang amăng [ôn [u mơ-ak pran jua ôh, phun hngô [ơi dua bơnah jơlan djai. Tui hăng tơlơi ]ang rơmang mơng neh wa kiăng djă pioh lo\n dlai, pioh dlai gôm lo\n hmâo mơng [ôn pô kah hăng đưm. Neh wa rơkâo gưl dlông djă pioh glăi lo\n, djă pioh dlai kyâu”.

Hơdôm rơtuh phun hngô hmâo [ing ara\ng phă lui

Tui hăng ơi Y Thân Mlô – Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s să }ư\ Ne\, bruă prai lui dlai hngô biă `u le\ kiăng sua mă lo\n dlai.

{u djơ\ kơnong kơ dlai hngô [ơi [ôn Rô 2 ôh mơ\, [ơi hơdôm anih anom pơkon kah hăng [ôn Mùi hăng [ơi anăp Sang hră gưl 2 Phan Chu Trinh giăm Jơnum min m[s să ăt hmâo [ing ara\ng phă prai mơn.

“Yua kơ tơlơi kiăng mă yua lo\n mơng m[s lu đơi anun ba truh sa, dua ]ô mơnuih pơhmăi mă, khă hmâo tơlơi phiăn pơkă [u dưi phă dlai pioh sua mă lo\n.

Tui hăng kâo kiăng wai lăng klă lo\n dlai anai khom ngă tui tơpă bruă wai lăng hăng pơsir tơpă [ing mơnuih phă dlai kyâu anun”.

Mơng dlai hngô rơbêh kơ 3 rơbâo ektar pla mơng hơdôm thun 1980, truh ră anai kơnong kơ do# akă truh 500 ektar. Tơlơi lăp lăi le\ mrô hngô do# glăi glăk do\ng [ơi anăp tơlơi rơngiă abih.

Bôh than ba truh le\ yua kơ bruă pơkă kual m[s do# hmâo pơtrut laih noa lo\n đ^ dlông hrom hăng tơlơi lui raih bruă wai lăng mơng [irô apăn bruă ngă lu lo\n dlai hngô răm rai.

Tui hăng m[s, lo\n rôk tui jơlan Hồ Chí Minh rim met lo\n giăm jơlan prong hmâo noa s^ mơng 120 truh kơ 150 klăk prăk, bơ\ lo\n sua mă mơng dlai hngô rim met hmâo noa mơng 70 truh kơ 100 klăk prăk.

Ơi Nguyễn Văn Thuấn – Khoa Anom wai lăng dlai kyâu tơring glông Krông {uk brơi thâo, kiăng pơgăn tơlơi phă dlai prai kyâu hngô, sua mă lo\n dlai anom hmâo pơ phun pơgo# laih khom phă lui lu kual lo\n pla hơdôm djuai phun pla mă yua bôh s^ mdrô, hơdôm ring bruă pơdo\ng [u djơ\ phiăn pơkă [ơi lo\n pla kyâu dlai.

Hrom hăng anun hmâo pơ phun klơi rơbêh kơ 3 km jơlan hnoh ia hăng pơdo\ng hơdôm pluh phun po\ng kyâu pioh kăng guai kơplah wah lo\n dlai giăm hăng lo\n đang, hmua mơng m[s.

“Tơlơi trel hmôk, oă kyâu hngô [ơi glông jơlan mrô 14 do# hmâo đo#]. Bôh than ba truh biă `u yua kơ [ing gơmơi akă dưi ngă tui bruă jao lo\n dlai, dua le\ [ing mơnuih hmâo lo\n ngă đang hmua giăm nao rai hăng dlai hngô do\p trel, oă kyâu hngô pioh phun hngô djai hăng bôh than phun le\ ro# mă lo\n đang kyâu.

Bơ\ gah Anom wai lăng dlai kyâu kơtưn hyu pel e\p na nao pioh pơsir, amăng thun 2018 [ing gơmơi ăt hmâo gum hrom mơn hăng Kông ang tơring glông, Anom pel e\p kơđi tơlơi tơring glông pioh pơsir tơlơi lăi pơhing [om kơ tơlơi soh hăng [ing trel, oă kyâu”.

Sa kual lo\n dlai hngô giăm [ơi Jơlan mrô 14 hmâo [ing ara\ng ]ră djai laih     

Pơdjai amăng [rư\ rim phun hngô pioh ro# mă lo\n pơdo\ng đang hmua, pơkra sang. Tơlơi anai hlơi hlơi leng kơ thâo sôh. Hăng sit `u bruă ro# mă lo\n anai le\ yua kơ m[s [ơi giăm anun ngă.

Tui anun mơn hơdôm bruă mă dưi lăng le\ pioh pơgang dlai hngô kah hăng lăi pơthâo, pơsur [udah klơi glông luh, pơdo\ng po\ng kyâu… kơnong kơ hơdôm jơlan pơsir [ơi tơdu\ đo#].

Kiăng pơgang dlai hngô – dlai pơgang hlôm hlâo [ơi Jơlan mrô 14, tơlơi kiăng ngă rơđah le\ hmâo tơlơi djru tơngan, a`ru\ tơngan hrom kơplah wah mơnuih hmâo bruă gơgrong hăng [ing phă prai hă [u hmâo?

Biă `u, khom pơsir pơđut hơdôm đang kơ phê, tiu, đa wot hơdôm bôh sang pơdo\ng jăng jai, sang pơdo\ng kơja\p phik yua kơ ro# mă dlai hngô pơdo\ng [u djơ\ phiăn. Hmâo tui anun kah mơng pơgang dlai hngô đut tơhnal./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr