VOV4.Jarai - Ngă tui phiăn juăt “{ong bôh hơdor kơ pô pla”, lu thun rơgao, tơring ]ar Daklak đing nao bơwih brơi tơlơi hơd^p mơda gơnam tam hăng pran jua kơ mơnuih gah hơdră bruă gum djru, mơnuih djru ngă hơkru\ đưm.

Hrom hăng bruă ngă tui klă hơdră pơkă, hơdră gum djru pioh kơ mơnuih djru ngă hơkru\ đưm, bruă iâu pơhrui gum hrom mơng abih bang mơnuih mơnam hăng lu bruă mă hơdor tơngia tu\ yua, sit nik djru laih mơnuih djru ngă hơkru\ đưm hăng sang ano# gơ`u pơđao pran jua hloh.

{ing gơmơi nao ]ua\ sang ano# Am^ Việt Nam Sông kơtang Huỳnh Thị Bộ, thôn 7, să Hoà Sơn, tơring glông Krông Bông amăng hơdôm hrơi blan 7.

Amăng thun 92, mơta mơmot tui, tơngia hmư\ [u rơđah tui, samơ\ `u hơde] hmar mơn hăng [o# mơta ru\ đ^ tơlơi tơlơi mơ-ak.

Ayong Trần Công Trường le\ ană đah rơkơi glăk do# hơd^p mơda hrom hăng am^ tha brơi thâo, hrơi hmư\ hing rơkơi hăng ană đah rơkơi pơsa\n drơi amăng tal blah ayăt Mi, `u glưh pran jua abih bang, pơmin [u dưi do# hơd^p ôh, samơ\ gơnang kơ tơlơi jum ba mơng plơi pla ala [ôn, yua kơ 4 ]ô ană do# glăi anun `u gir run gơgrong drơi pô do# hơd^p mơda hăng mă bruă ngă đang hmua.

Gơnang kơ Ping gah hăng kơnuk kơna lăng ba bơwih brơi djop mơta anun tơlơi hơd^p mơda ăt plai [ia\ mơn tơnap tap. Thun 2015, `u dưi hmâo kơnuk kơna pơanăn brơi Am^ Việt Nam Sông kơtang.

Thun 2017 `u dưi hmâo kơnuk kơna djru pơdo\ng brơi sang do# hơdor tơngia hăng noa `u 115 klăk prăk.

Tơlơi lăng ba, bơwih brơi mơng gong gai hăng m[s amăng plơi pla jing pran pơtrut hăng pran đăo gơnang pioh `u hơd^p mơ-ak rim hrơi.

“Lăi hrom amăng plơi pla le\ lơ 5, hrơi tết [udah hơdôm hrơi pơdơi lơphet prong ăt hmâo tơ`a bla ]ua\ lăng, brơi gơnam tam mơn.

Lom duam ruă ăt rai tơ`a bla mơn. Laih anun dưi hmâo Gơnong bruă wai lăng mơnuih mă bruă, tơhan rơka ruă hăng mơnuih mơnam tơring ]ar Daklak hmâo pơkra brơi sa bôh sang klă hiam. Kâo ăt pơ ala brơi mơn kơ sang ano# bơni hơdôm gơnong bruă hơdôm gưl amăng tơring ]ar”.

Am^ H’ Băm {uôn Krông [ơi ru\p ling tơhan pơsa\n drơi Y Nam {uôn Krông

Hơdôm hrơi anai, sang ano# Am^ Việt Nam Sông kơtang H’Băm {uôn Krông (djuai ania Êđê) [ơi [ôn Ea Ktur, să Ea Ktur, tơring glông }ư\ Kui` le\ am^ ling tơhan pơsa\n drơi Y Nam {uôn Krông ăt dik dăk hloh mơn yua kơ hmâo lu khul mơnuih nao tơ`a bla, nao pơtrut pơsur hăng brơi gơnam tam.

Ba tơngan rơwư pơnăng ko# phung, `u ruă glăi, thun 2013, `u dưi hmâo kơnuk kơna pơdo\ng brơi sang do# hơdor tơngia, tơdơi kơ 5 thun mă yua, sang răm laih, blan 5 phrâo rơgao, gong gai [ơi anai hmâo mă yua laih 20 klăk prăk pơkra glăi kah hăng sang phrâo:

“Kâo mơ-ak biă yua kơ kơnuk kơna hmâo pơdo\ng brơi kâo sang phrâo. Kâo tha laih, tơlơi hơd^p mơda mơng kâo ăt klă hloh mơn, dưi hmâo Ping gah, kơnuk kơna lăng ba kâo mơ-ak biă”.

Hrom hăng bruă mă [ơk brơi sang do#, tơ`a bla brơi gơnam tam hơdôm bôh sang ano# gah hơdră bruă gum djru ngă hơkru\ đưm, tơring ]ar Daklak lăng ba na nao bruă pơkra ming, pơkra phrâo hơdôm bôh pơsat Ling tơhan pơsa\n drơi, Go\ng kut hơdor glăi.

Ră anai đơ đam tơring ]ar wai lăng 12 bôh pơsat gưl tơring glông, 1 bôh pơsat gưl tơring ]ar, 46 bôh sang pơdo\ng hnal ]ih anăn ling tơhan pơsa\n drơi gưl să hăng 7 Go\ng kut hơdor glăi ling tơhan pơsa\n drơi.

Bruă agaih rơmet [ơi hơdôm kual pơsat anai juăt jao kơ Khul hlăk ai ngă, mơng anun djru pơtô juăt phiăn juăt kơ hlăk ai.

Gum hrom bruă pơkra ming Go\ng kut hơdor glăi [ơi tơring glông }ư\ Kui`, nô Nguyễn Bá Thực [ơi thôn 11, să Ea Ning mưn [uh:

“{ing gơmơi ư-ang biă hăng thâo tơngia kơ ling tơhan sông kơtang rơbuh đih yua kơ tơlơi rơngai dưi pô mơng lon ia ăt kah hăng mơng plơi pla, anun bruă pơkra ming dưi hmâo khul hlăk ai mơng să ngă abih pran jua pô kiăng ]ih djă pioh pran jua [ing ling tơhan sông kơtang hmâo rơbuh đih laih drơi pô”.

Tui hăng Gơnong bruă wai lăng mơnuih mă bruă, tơhan rơka ruă hăng mơnuih mơnam tơring ]ar Daklak, tơring ]ar ră anai hmâo giăm truh 62.000 pok hră pơ-ar, mơnuih djru ngă hơkru\ đưm dưi ]ơkă mă hơdră bruă gum djru.

Bruă wai lăng hăng ngă tui hơdră bruă gum djru pioh kơ mơnuih djru ngă hơkru\ đưm dưi hmâo gơnong bruă ngă tui djop djel, hmao tlôn, lăp djơ\ hăng hơdôm tơlơi tuh rơyuh pran jua, rơngiă ngiom mơ\ gơ`u hmâo găn rơgao.

Ră anai, hơdôm bôh sang ano# gah hơdră bruă leng kơ hmâo rơnoh hơd^p dưm kơnar hăng hloh kơ rơnoh hơnong `u mơng m[s [ơi anih pô do#.

Kơnong kơ mơng thun hlâo truh ră anai, tơring ]ar Daklak pơsur hmâo laih rơbêh kơ 13 klai prăk kơ Keh prăk hơdor tơngia.

Mă yua giăm truh 8 klai prăk pioh pơkra phrâo hăng pơkra glăi rơbêh kơ 200 bôh sang hơdor tơngia kơ Am^ Việt Nam sông kơtang, sang ano# djru ngă hơkru\ đưm.

Tal 27/7 thun anai, tơring ]ar Daklak djă pioh rơbêh kơ 5 klai 200 klăk prăk pioh hyu tơ`a bla, brơi gơnam tam kơ 15.500 ]ô mơnuih gah hơdră bruă, mơnuih djru ngă hơkru\ đưm.

Wa Tô Thị Tâm, Kơ-iăng Khoa Gơnong bruă wai lăng mơnuih mă bruă, tơhan rơka ruă hăng mơnuih mơnam tơring ]ar Daklak pơsit: bruă hơdor tơngia [u djơ\ kơnong kơ bruă mă mơng gơnong bruă đo#] ôh mơ\, jing bruă mă prong dơlăm, ngă pơhư\] gum hrom mơng abih bang mơnuih mơnam.

“{ing gơmơi juăt pơsir klă hơdră bruă gum djru kơ mơnuih djru ngă hơkru\ đưm, [u pioh hră pơ-ar đông glăi.

Pơ phô brơi kơ Ping gah tơring ]ar pơsur hơdôm ngă rơnoh djru brơi kơ mơnuih djru ngă hơkru\ đưm.

Biă `u pơtrut ta` rơnoh pơdo\ng hơdôm go\ng kut, pơkra glăi hơdôm bôh pơsat ling tơhan pơsa\n drơi hăng tum pơ[u\t hơdôm pơsat ling tơhan pơsa\n drơi hmâo rơbuh đih [ơi tơdron blah ayăt.

Ră anai Gơnong bruă glăk pơdo\ng Anom bơwih brơi kơ mơnuih djru ngă hơkru\ đưm, [ing gơmơi amra pơtrut ta` rơnoh bruă kiăng mă yua anom anai amăng thun 2019”.

Hăng hơdôm bruă mă sit nik, gơnong bruă gơgrong bruă anai mơng tơring ]ar Daklak [u djơ\ kơnong kơ pơhlôm hơdră bruă gum djru hmao tlôn ôh mơ\, `u do# iâu pơhrui djop mơnuih ngă tui phiăn “{ong bôh hơdor kơ pô pla”, gum tơngan hrom bơwih brơi tơlơi hơd^p mơda mơnuih djru ngă hơkru\ đưm, hrom hăng anun pơtô pơhra\m phiăn juăt hơkru\ kơ hlăk ai dong./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr