VOV4.Jarai - Kiăng pơgăn hăng thâo ]ơđai mă yua măi mok pioh pơ plông amăng tơlơi pơplông, gru\p nai pơtô [ơi Sang hră đại học Tây Nguyên hmâo kơsem min hăng pơkra truh kih “Măi thâo [uh măi yua pioh ngă tơlơi pơplông”. Rơguăt, amu` mă yua, hăng dưi mă yua sui anun bruă pơgang pơgăn le\\] pơdar amăng tal pơplông ba glăi bôh tơhnal.

Măi hơduah e\p măi le\\] pơdar amăng pơplông mơng [ing nai pơtô đại học Tây Nguyên, jing măi điện tử hmâo rơwang prong dưm đơr hăng laptop 15 inch, kơtra#o kơnong kơ 400 gram, prăk mă yua pơkra năng ai `u 5 klăk prăk.

Măi hmâo rơnoh hơduah e\p [ơi tal 100Hz-20kHz, păng prong hyu hơduah e\p `u 8m, hrom hăng ano# pơplih mơng măi yua pioh pơplông yôm pok tơbiă lom măi dưi mă yua amăng hơdôm tal pơplông.

Kỹ sư Tôn Thất Trường Nam – gah Sang hră Đại học Tây Nguyên, Khoa gru\p mơnuih kơsem min pơkra măi brơi thâo, kiăng do\p lăng amăng mông pơplông, ]ơđai sang hră, [ing hrăm gưl prong amra mă yua hơdôm măi hơgom kah hăng: rơwang tơtar, loa hmư\ anet dưm đơr hăng asar rơtă, telephone pơkra kah hăng hră kak ATM, măi pôr Bluetooth tô nao rai hăng loa hmư\ [ơi tơngia “anet aneo” pioh pôr ako# tơlơi pơplông dưi hmâo pơkă gah rơngiao gơnang kơ mơnuih pơblang brơi hăng pôr kơđai glăi pioh ngă tơlơi pơlông.

Kỹ sư Nam brơi thâo, lom mă yua măi anai amăng hơdôm tal pơplông, bruă ]ơđai mă yua hơdôm măi mok yôm amra amu` thâo [uh, pơsir:

“Hơdôm măi anai pôr juăt `u hmâo rơnoh mrô 9 Khz, hăng pôr tơtar hyu. Bơ\ măi mơng gru\p kơsem min le\ amra dưi hr^p mă glông pôr mơng măi do\p yua pioh  djru mơnuih wai lăng ]ơđai pơplông hăng pel e\p amra thâo [ing ]ơđai glăi mă yua măi do\p.

Lom ba măi nao giăm amăng rơwang 8 m thơ hmâo jua mơ`i prong hăng amra ]râo rơđah ]ơđai mă yua măi pioh pơplông kiăng pơsir mơtăm”.

Măi mă yua ba glăi bôh tơhnal, hmâo mă yua laih [ơi sa, dua bôh sang hră Đại học hăng Anom pơplông mă [ăng mơgăt rơdêh

Gơyut Nguyễn Thị Ngọc Mai, ]ơđai sang hră gưl prong Khoa học tự nhiên hăng Công nghệ Sang hră đại học Tây Nguyên brơi thâo, hơdôm măi mok phrâo rơnuk anai, hơgom pioh kơ bruă dop lăng amăng pơ plông, ră anai dưi lăi pơthâo ba hyu s^ [ơi djop anih, amăng glông internet, facebook…

Noa hơdôm măi anai [u pơmă đơi ôh, kơnong kơ mơng 200 truh kơ 2 klăk prăk lom sa bôh măi.

Lu ]ơđai hat kơ ngui, alah hrăm hră samơ\ kiăng hmâo lu puang juăt ruah mă hơdôm măi anai ba glăi mă yua kiăng bo\ng glăi.

Kâo pơmin, yua măi anai kiăng thâo krăn hơdôm măi do\p ngă tơlơi pơplông jing kiăng biă, kiăng pơhlôm dưm kơnar amăng hơdôm tal pơplông:

“Tui hăng kâo măi anai kiăng biă kơ sang hră pơ phun bruă pơplông. Lu [ing gơyut mă yua pioh do\p mă tơlơi pơplông amra jing [u dưm kơnar kơ [ing gơyut triăng hrăm ôh.

Grup mơnuih kơsem min pơkra rai truh kih măi anai le\ tơlơi tu\ yua biă, `u djru [ing gơyut [u le] pơdar mơ\ khom gir hrăm hră, pơplông sit tơpă kiăng hmâo bruă hrăm bơkơtưn klă  hiam”.

Prăk pơkra măi kơnong kơ 5 klăk prăk

Tui hăng Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tân – Khoa Anom pel e\p Tơlơi phiăn – Đại học Tây Nguyên, rim thun, hrom hăng bruă gum hrom hăng Gơnong bruă pơtô pơhra\m tơring ]ar pơ phun tal pơplông pơđut gưl 3, sang hră ăt pơ phun lu mơn tal pơplông, abih tal pơplông, tơlơi hrăm, lăi pơthâo, mă hră pơsit… kơ ]ơđai gưl dlông, ]ơđai sang hră gưl yu\.

Amăng hơdôm tal pơplông anai, [u [ia\ ]ơđai mă yua măi mok kiăng do\p ngă tơlơi pơplông. Bruă mă yua măi pel e\p hơdôm măi do\p pơplông tui anun, brơi [uh hơdôm bôh tơhnal lăp mơ-ak klă biă.

“Tơdơi kơ [ing gơmơi ba măi anai mă yua le\ [uh hmâo rơbêh kơ 60 ]ô ]ơđai gưl dlông do\p ngă tơlơi pơplông hăng [ing ta hmâo pơsir laih; hăng tal pơplông je# hăng anai hloh le\ [u do# hmâo ]ơđai măi yua `u dong tah pioh do\p amăng bruă pơplông.

Sang hră pơsit yôm  bôh tơhnal kơsem min mơng gru\p mơnuih anai, `u hmâo ngă hro\ trun tơlơi le] pơdar amăng pơ plông, djru ngă tui klă phiăn sang hră ăt kah hăng bruă ro\ng hrăm mă pô mơng ]ơđai gưl dlông dưi pơđ^ tui rơđah biă”.

Măi hmâo rơwang prong dưm đơr hăng Laptop

Truh ră anai, gru\p mơnuih kơsem min hmâo pơkra rai 4 bôh măi. Hơdôm bôh măi anai glăk djru kơ bruă lăng ]ơđai pơ plông [ơi hơdôm bôh Sang hră Đại học Tây Nguyên, Đại học Thuỷ Lợi (Hà Nội), Anom pơtô bruă pơkra jrao tui phiăn juăt đưm Việt Nam, Anom pơtô pơhra\m mơgat rơdêh mơng Gơnong bruă wai lăng bruă du\ pơgiăng hăng jơlan nao rai tơring ]ar Gialai.

Pơ\ anăp anai, gru\p amra kơsem min, pơplih pơkra dong kiăng hmâo măi mă yua anet rơguăt hloh, hmâo rơnoh kih agaih ta` hăng ta` hloh.

Tơhnal pơkă le\ amra djru hơdôm bôh sang hră đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp amăng đơ đam dêh ]ar ta hăng hơdôm Gơnong bruă pơtô pơhra\m mă yua măi amăng hơdôm tal pơplông, biă `u amăng tal pơplông abih gưl 3 lo\n ia ta./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr