VOV4.Jarai - Tơring ]ar Daklak ră anai hmâo năng ai `u 17 rơbâo 500 ektar đang tơbâo pơ phun truh hrơi koh pơhrui.

Yua kơ bơdjơ\ nao mơng kơthel tal 12 lu đang tơbao rơbuh, mrô tơbâo [ia\ h^, sik amăng tơbâo lat h^ mơn, noa tơbâo hro\ trun, ngă mơnuih pla tơbâo bưp tơnap tap.

Amai Ngân Thị Tơ, [ơi thôn 13, să Ea Pil, tơring glông Mdrak brơi thâo, sang ano# hmâo 2 ektar lon pla tơbâo.

Bơyan hlâo, gơnang kơ bơwih brơi klă, ayuh hyiăng geh gal anun pơhrui hmâo năng ai `u 220 tơn tơbâo, rơngiao kơ prăk tuh pơ plai sang ano# pơhrui hmâo năng ai `u 80 klăk prăk.

Khă hnun hai, bơyan tơbâo thun anai, yua kơ bơdjơ\ nao mơng kơthel tal 12 lom blan 11 thun rơgao ngă abih bang phun tơbâo rơbuh blua, bơdjơ\ nao hơnong bro# prong mơng phun tơbâo amăng hơdôm hrơi pơjing sik anun mrô sik hăng ano# klă hiam tơbâo hro\ trun lu biă.

Amai Ngân Thị Tơ lăi le\: bơyan anai, prăk pơhrui glăi djop pioh tuh pơ plai hă bưng laih anun:

“Thun rơgao mrô tơbâo dưi hmâo hloh kơ thun anai, sa ektar mơng [ing gơmơi [ơi anai khom hmâo rơbêh kơ ha rơtuh tơn.

Khă hnun hai thun anai, yua kơ bơdjơ\ nao mơng kơthel phrâo tom adih anai, phun tơbâo rơbuh abih anun mrô `u hro\ trun lu biă, neh wa răm rai lu mơn. Sa ektar thun anai năng ai `u kơnong kơ hmâo mơng 60-70 tơn đo#]”.

Bơ\ ayong Lê Văn Đen, [ơi thôn 13, tơring kual Ea Knốp, tơring glông Ea Kar, brơi thâo: Sang ano# `u pơlir hơbit pla rơbêh kơ 6 ektar đang tơbâo, bơyan hlâo pơhrui kơmlai giăm truh 300 klăk prăk.

Samơ\ thun anai ayuh hyiăng [u gal, mrô tơbâo hăng mrô sik amăng tơbâo hro\ trun, noa apah mơnuih mă bruă đ^ hăng biă `u noa tơbâo blơi mut amăng sang măi ăt hro\ trun mơn bơhmu hăng thun hlâo, anun sang ano# [u [ia\ bưp tơnap. Ayong Lê Văn Đen lăi pơthâo:

“Thun anai prăk apah mơnuih mă bruă koh tơbâo đ^ lu biă, yua kơ tơbâo rơbuh tơnap koh anun prăk apah `u lu hloh.

Thun hlâo, prăk apah mơng 170-180 rơbâo prăk lom sa ektar, khă hnun hai yua kơ tơbâo rơbuh anun thun anai khom apăh mơng 200-220 rơbâo prăk lom sa ektar. Akă lăi nao ôh, tơbâo hro\ trun mrô sik.

Bơyan hlâo, sang bruă blơi 930 rơbâo prăk lom sa tơn le\ blơi abih, bơ\ thun anai mrô sik amăng tơbâo mơng 8-10 ]ra\n anun kah dưi hmâo sang bruă blơi mut hăng noa 80, bơ\ gah yu\ kơ 7-8 ]ra\n le\ gơ`u hro\ trun do# 50% noa”.

Ơi Lê Tuân, Khoa Anom wai lăng tơbâo – Sang bruă pơkra sik tơbâo 333 Daklak brơi thâo, ră anai, anom bruă glăk pơlir hơbit blơi tơbâo brơi năng ai `u 7 rơbâo ektar tơbâo mơng hơdôm bôh sang ano# [ơi dua bôh tơring glông Ea Kar hăng Mdrak.

Bơyan tơbâo thun anai, yua bơdjơ\ nao kơthel tal 12 anun abih bang kual đang tơbâo mơng sang bruă pơlir hơbit hăng hơdôm bôh sang ano# hro\ trun mrô hăng abih bang mrô tơbâo hmâo.

Kiăng djru mơnuih pla tơbâo găn rơgao tơnap, tơdơi kơ kơthel rơgao mơtam anom bruă mă yua 4 klai 800 rơbâo  klăk prăk pioh djru hơdôm bôh sang ano# răm rai.

Bơ\ gah bruă pơhrui blơi noa tơbâo pơkra sik hro\ trun ră anai le\ yua kơ bơdjơ\ nao mơng Tơlơi pơkôl ATIGA lom mă yua bruă mă jia prăk blơi  sik mơng hơdôm bôh dêh ]ar amăng kual ASEAN mut dêh ]ar Việt Nam dưi mă yua. Ơi Lê Tuân, lăi pơblang:

“Tui hăng hơdră bruă pơhrui blơi mơng sang bruă ră anai, noa pơhrui blơi tơbâo hơdjă [ơi đang pla  le\ năng ai `u 800 rơbâo prăk sa tơn, anun le\ 130 rơbâo prăk lom sa tơn bơhmu hăng thun hlâo.

Bôh than ba truh mơng bruă hro\ trun noa le\ hlâo adih noa sik hơnong `u mơng 14-15 rơbâo lom sa kg samơ\ thun anai kơnong kơ do# hmâo 12 rơbâo đo#].

Anai le\ bơdjơ\ nao mơng tơlơi pơkôl ATIGA, lom mă jia prăk blơi sik mơng dêh ]ar ta] rơngiao mut amăng dêh ]ar Việt Nam hro\ trun mơng 40% trun do# 5%, hơdôm bôh sang măi pơkra sik amăng lon ia ta khom bơkơtưn hăng hơdôm bôh sang măi amăng kual”.

Yua kơ ayuh hyiăng [u klă, đang tơbâo rơbuh, mrô tơbâo hro\ trun, sik amăng tơbâo [ia\, mơnuih pla tơbâo [ơi hơdôm bôh tơring glông gah ngo\ mơng Daklak tu\ ư yak rơgao bơyan tơbâo lat anai kiăng kơ ]ang rơmang dong tơbâo thun dơi.

Samơ\ gơ`u do# son hơtai pla phun tơbâo dong mơn, [udah hơdai nao pla phun pla pơkon, lom mơ\ bruă s^ gơnam pơkra  mơng djuai phun pla anai ăt [u hơđong dong./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr