VOV4.Jarai- Hơdôm thun giăm anai, mrô lo\n glai hăng kyâo pơtâo amăng glai klô [u hơmâo đơi dong tah, jing ngă gơnam c\em rông hăng anih anom kiăng rơman do\ [ơi Daklak jai hrơi anet tui, ngă bruă wai pơgang rơman [ơi anai bưp lu tơnap tap.

 

Yang hrơi tlam tơdơi kơ hrơi pơgiăng tuai c\uă ngui, rơman tơnô Y Khăm Sen ([ơi anih tuai c\uă ngui Dơnao ia Lăk) glăi pơdơi gah yu\ kyâo tơ-ui hơ-um, [ong gơnam juăt [ong le\ phun pơtơi arăng tă lui hlâo.

 

Ayong Y Wing Êung, pô wai rơman Y Khăm Sen brơi thâo, hlâo adih, tơdơi kơ năng ai `u sa wơ\t hrơi tơjuh pơgiăng tuai le\ arăng pơklaih rơman pơwơ\t glăi amăng glai mơng 1 truh 2 wơ\t hrơi tơjuh c\i hyu e\p gơnam [ong.

 

Rơman le\ djuai hlô mơnong amăng glai yua anun juăt [ong gơnam amăng glai kah hăng hla kyâo, rok tok, rơbung ale yơh lu biă mă.

 

Yua kơ[ah gơnam [ong mơ\ng glai, rơman kho\m [ong phun kơtơr, pơtơi [udah tơbâo

 

 

Hơdôm thun giăm hăng anai, gơnam [ong mơng glai jai hrơi aset tui, pô wai rơman jing brơi [ong ano\ pơko\n dong kah hăng phun kơtơr, phun tơbâo, phun pơtơi…

 

Hơdôm djuai phun pla anai hơmâo lu samơ\ rông rơman [u prong rơmong ôh. Tom hăng ayuh hyiăng [u klă, adai pơ-iă hloh kơ hlâo adih, hro\m hăng bruă arăng mă rơman bơwih brơi tuai c\uă ngui rơdăn mơtăm, jing ngă rơman kơ[ah pran, [u hơdip sui dong tah.

 

Anih rơman do\ biă mă `u le\ amăng glai rưng, samơ\ ră anai rưng [u hơmâo hla kyâo, [u hơmâo phun ale, [u hơmâo rok.

 

Lơ\m anun rơman [ong lu biă mă, sa hrơi sa mlăm tơdah ta hơtă nao gơnam [ong mơ`um brơi rơman glăk truh prong `u dưi [ong truh kơ 5 tă adih.

 

Ră anai ta rông tui anai, hiư\m hơmâo gơnam c\em tui hăng anun, tơdah ta ta c\em kiăng trơi mơtăm ta kho\m c\em tom tơpung kah hăng kơtơr, pơtơi.

 

Kiăo tui ta lăng le\ `u trơi, samơ\ biă mă `u pran rơman [u kjăp tui hăng gơnam `u [ong amăng glai ôh.

 

Kơ[ah gơnam [ong hăng glai hơdip djơ\ lăp jing ngă rơman tơdu pran tui. Hăng rơman lan, khă ană mơnuih ta pơrơguăt rông pơ sang laih, samơ\ `u ăt kiăng hơmâo glai c\i hyu e\p [ong, pơbưp tơnô ania c\i tuh ană mơ\n.

 

 

Glai rưng [u hiam dong tah yua anun rơman hyu [ong amăng glai jai hrơi [iă tui laih

 

Ră anai, hơdôm drơi rơman lan jai hrơi tha tui, pran tơdu laih, lơ\m anun amăng 30 thun laih rơgao, [ơi Daklak [u hơmâo rơman lan tuh ană ôh.

 

Tui hăng tơlơi ju\ yap, dong mơ\ng thun 2012 truh ră anai, tơring ]ar Daklak hơmâo 10 drơi rơman lan djai, yua thun tha, [u ai buai [udah yua rơman glai bơnuh djai.

 

Tơlơi anai ngă [ing wai lăng rơman bơngot biă mă kơ tơlơi hơdip rơman lan tơdơi anai.

 

Ơi Phạm Văn Thịnh, khoa anom Wai pơgang rơman lan, Anom bruă Wai pơgang rơman tơring ]ar Daklak brơi thâo:

 

Ră anai bruă ană plơi phă glai ngă hmua bơbec\ kơtang biă kơ glai rông rơman, [u kơnong rơman glai đôc\ ôh tom rơman lan hai jai hrơi kơ[ah gơnam [ong, yua anun rơman kơ[ah pran biă mă.

 

Kơ bruă c\em rông rơman le\ tui hloai hăng ano\ hơmâo, anih anom rông laih anun tơlơi thâo mơbruă mơng ană mơnuih ta mơ\n.

 

Khă hnun hai, ră anai [ơi anom wai pơgang rơman le\, anih anom, prăk kăk ăt do\ kơ[ah biă, kơnong hơmâo gơnam tam juăt yua đôc\.

 

{ing wai lăng rơman lêng kơ [ing [u rơguăt bruă rông rơman soh, yua anun amăng bruă pơjrao tơlơi suaih pral kơ rơman ăt bưp lu tơlơi glêh tơnap mơ\n.

 

Lo\n glai jai hrơi anet tui, gơnam [ong kơ[ah mơ\n [u kơnong bơbec\ kơ rơman lan đôc\ ôh mơ\ bơbec\ tom rơman glai hai.

 

Rơman juăt pơgiăng tuai c\uă ngui mơ-ai, yua anun [u ai, [u hơdip sui ôh

 

{ơi Daklak [uh lu laih rơman glai tơbiă gah rơngiao, hyu phă [ơi đang hmua mơnuih [on sang hăng anom bơwih [ong, ngă huac\ gơnam tam; djơ\ ano\ `u ngă hu\i rơhyưt tơlơi hơdip ană mơnuih ta dong.

 

Tui hăng tơlơi ju\ yap mơng Anom wai pơgang rơman Daklak, tơring ]ar ră anai hơmâo năng ai `u 5 pu\ rơman glai mơ\ng 80 truh kơ 100 drơi, hơdip hăng juăt rơbat nao rai [ơi 4 boh tơring glông le\ Buôn Đôn, Ea Sup, Ea Hleo hăng C|ư\ M’gar.

 

Ơi Huỳnh Trung Luân, Khoa Anom wai pơgang rơman lăi le\, tơlơirung răng kơplah wah rơman hăng ană mơnuih jai hrơi kơtang tui le\ yua glai rơman hơdip anet tui.

 

Lơ\m rơman tơbiă nao pơ đang hmua mơnuih [on sang le\ [ơi anai pla djuai phun pla rơman amuaih [ong biă, yua anun rơman juăt tơjuă abih gơnam tam [ơi hmua, jing ngă rơman hăng ană mơnuih [u rơnom dong tah.

 

 

Tal dua le\ ră anai glai rơman do\ [u hơmâo đơi dong tah laih anun pơc\lah h^ lu bơnah, yua anun yơh rơman juăt nao pơ kual ană plơi do\ laih anun ngă prung prăng hăng ană plơi [ơi kual anun, bơbec\ truh tơlơi rơnuk rơnua hăng bruă wai pơgang rơman glai.

 

Dong mơ\ng thun 2014, tơring ]ar Daklak pok pơhai Kơc\ăo bruă jec\ amec\ wai pơgang rơman yua Anom bruă Wai pơgang rơman Daklak ngă pô tuh pơ alin.

 

Tơdơi 5 thun pok pơhai, [ing thâo mơbruă pơphun pơte\p chip [ơi abih bang rơman lan amăng tơring ]ar c\i krăp lăng tơlơi suaih pral, wai lăng ngă hră pơ-ar, khăm hăng pơjrao tui hrơi pơkă, mă drah sem lăng pran rơman hiư\m pă, pơjai h^ klan, mac\ amăng drơi.

 

Kơsem lăng bruă tuh ană mơng rơman lan, pơsit hơmâo 8 drơi rơman lan ră anai ăt dưi mơ\n tuh ană.

 

Pơjrao nam rơka [ơi drơi jăn rơman; djru hăng wai lăng rơman glai rơka rơkec\.

 

Ră anai anom bruă glăk wai lăng, c\em rông ba 2 drơi rơman glai tơdơi kơ djru ba.

 

C|ih pơkra tơlơi phiăn ngă hro\m kơplah wah hơdôm anom bruă, sang ano\ hăng hơjăn pô amăng bruă wai pơgang glai anih anom lo\n glai hăng kual lo\n glai rơman glai juăt rơbat hyu.

 

Hăng rơman lan, tơring ]ar ăt pơkă anih wai, prưh, wai lăng tơlơi suaih pral, bruă tuh ană kơ rơman [ơi tơring glông Lăk hă\ng Buôn Đôn [ơi đơ đam lo\n prong 350 ektar.

 

Tui hăng ơi Cao Chí Công, Kơ-iăng khoa Anom phun Wai lăng đang kyâo glai, hơdôm hơdră man pơdong guai lo\n glai adai rơhuông le\ tơlơi kiăng biă mă c\i pơjing anih hơdip djơ\ hăng rơman, biă mă `u le\ amăng hrơi mông glai rưng rơngiă kơtang tui hăng ră anai.

 

Ră anai glai rưng [ơi tơring ]ar Daklak hro\ trun laih pơhmu hăng hơdôm pluh thun hlâo.

 

Pơhmutu kah hăng glai rưng hlâo adih le\ 200 met khô|i lơ\m sa ektar, samơ\ ră anai kơnong do\ glăi rơbêh 100 met khô|i lơ\m sa ektar, yua anun glai rưng [u hiam dong tah.

 

Yua anun, gơnam c\em rơman kơ [ah hloh mơ\n. Yua anun ră anai [ing gơmơi kho\m ako\ pơjing guai lo\n glai, kah hăng pla phun kyâo rơman thâo [ong. Pơhmutu kah hăng [ơi Đồng Nai, [ing gơmơi pla hơdôm djuai phun pla.

 

Bơ [ơi Sơn La [ing gơmơi dưm đing mă ia mơng ia c\rôh hnôh kiăng rơman mơ`um. Anai le\ bruă ngă anih anom hiam klă brơi kơ rơman do\.

 

Tui hăng Kơc\ăo bruă jec\ amec\ wai pơgang rơman tơring ]ar Daklak truh thun 2020, tơring ]ar pơkă laih kual lo\n wai pơgang rơman glai le\ giăm 175 rơbâo ektar, hăng rơman lan le\ 350 ektar.

 

{ơi anăp bruă glai rưng glăk rơngiă tui hăng anai, bruă djă pioh hăng pơjing glai rưng laih anun gơnam c\em rơman jing bruă yôm biă mă, bruă kiăng ngă jec\, kiăng bruă wai pơgang rơman ngă hơđong kjăp na nao.

 

Siu H’Mai: Pô ]ih hăng pôr