Ngă tui tơlơi gum pơhiăp ]râo ba mơng Kơ-iăng Khoa dêh ]ar ơi Trương Hoà Bình kơ bruă pok pơhai rơwang bruă hơđong anih anom m[s do# Dak Ngo – Quảng Trực, hơdôm hrơi rơgao, tơring glông Tuy Đức ăt kơnong kơ phrâo pơ phun pel e\p kual lon mơng 4 bôh anom bruă hmâo tơlơi suă mă lon ngă đang hmua, yap mrô sang ano# glăk do# hơd^p mơda [ơi tơring glông hăng pơdo\ng 2 gru\p wai lăng mă pô.
Lom anun anom mă yua [ơi anai akă hmâo hơge\t ôh; jơlan nao rai, gong hre\ apui, sang hră, sang ia jrao, tơlơi pơhing lăi pơthâo… abih bang akă hmâo ôh.
Kual guai kơplah wah 2 bôh să Quảng Trực hăng Dak Ngo, tơring glông Tuy Đức, tơring ]ar Daknông jing sa kual prong, ha rơbâo ektar, giăm hăng tơring ]ar Bình Phước. Rơbêh kơ pluh thun rơgao, hmâo laih năng ai `u 5000 ]ô mơnuih đuăi hyu do# hơdư\ ]i hor [ơi lu anih anom amăng lon ia ta luh nao pioh sua mă lon ngă đang hmua, pơdo\ng rơnưh, hơd^p raih daih, hyu plah mut [ơi djop anih anom pha ra.
Amai Võ Thị Vân plơi pla `u pơ\ Quảng Bình, do# rơkơi [ơi Bình Phước laih anun s^ lon [u djơ\ phiăn [ơi kual 1535, gah kual rơwang bruă mơng Sang bruă Long Sơn, tơring glông Tuy Đức rơbêh kơ pluh thun hăng anai.
Khă thâo bruă sua mă lon ngă đang hmua soh hăng tơlơi phiăn, samơ\ `u ăt kiăng Sang bruă Long Sơn duh noa mơn lom ]uk lui phun pla [ơi lon anun. Khă tơlơi hơd^p mơda amăng krah ]ư\ siăng tơnap tap djop mơta, samơ\ amai Vân hăng ha rơtuh bôh sang ano# pơkon ăt do# gơgrong kơja\p [ơi anun mơn. Amai Võ Thị Vân brơi thâo:
Dua rơkơi bơnai rai pơ\ anai blơi hmâo [ia\ lon, neh wa pla phun bôh `ông laih. Truh thun 2008 hmâo pơhrui glăi le\ Sang bruă Long Sơn ]uk lui, tơdơi kơ anun pla le\ phun bôh `ông, kơ su, tiu ăt prong laih mơn.
Ană le\ ană phun hrăm anih 6, ană tal 2 hrăm anih 3, samơ\ [u hmâo hră ako# sang hơge\t ôh, pơmut amăng hră ako# sang le\ khom mơ-^t nao pơ\ plơi pla hơđăp, mơ-^t kơ yă pô. {ơi anai [u hmâo sang hră, akon hmâo sang ia jrao mơn, duam ruă le\ nao pơ\ sang ia jrao [ơi Bù Đăng năng ai `u 40, 50 km.
Tơnap pơsit biă hơbin hơdôm sang ano# anai sua mă lon đang kyâu ngă đang hmua
Sa amăng hơdôm tơlơi tơnap ră anai [ơi 2 bôh să Dak Ngo hăng Quảng Trực, tơring glông Tuy Đức le\, pơsir tơlơi rô nao rai kơplah wah m[s sua mă lon ngă đang kyâu hăng hơdôm anom bơwih [ong dưi hmâo Jơnum min m[s tơring ]ar brơi apah yua lon.
Ơi Trần Thế Tuấn, Kơ-iăng Khoa Sang să Quảng Trực pơblang: bôh than phun le\ yua kơ hơdôm anom bơwih [ong [u wai lăng klă kual lon dlai hmâo jao laih anun, [u dưi pơsit lon sua mă ngă đang hmua mơng hrơi blan hơpă. Mơta pơkon, yua anih anom rơhaih, nao rai tơnap tap, anun gong gai hăng gơnong bruă ăt [u dưi wai lăng mơn. Ơi Trần Thế Tuấn lăi pơblang:
Abih bang hơdôm bôh anom bơwih [ong pơdo\ng [ơi anai, hơdôm anom bơwih [ong [ơi ataih akă lăi nao amăng bruă gum hrom hăng gong gai plơi pla.
Đa le\ ră anai hmâo anăn anom bơwih [ong anun mơ\ kâo [u hmâo pơdo\ng pơ\ hơpă ôh pioh lăi pơthâo, djơ\ ano# `u lăi pơthâo hăng telephone ăt [u dưi mơn. Hmâo bruă hơge\t mơ\ [ơi yu\ dih hmâo dăng nao apui lơtr^k, mơng anai nao pơ\ anun rơngiă [ia\ biă mă `u 3 mông; rơbêh kơ 80 km mơ\ abih bang leng kơ jơlan lon, jơlan dlai.
Lăi nao sui thun le\ khom pơdo\ng sa bôh să [ơi yu\ dih le\ bruă mă mơng klă hloh. Apui lơtr^k le\ akă lăi nao ôh samơ\ jơlan nao rai le\ yôm phăn biă pioh hơdôm anih anom anun dưi đ^ kyar, hơđong bruă bơwih [ong huă hăng rơnuk rơnoa plơi pla [ơi kual anun.
Kơnong kơ hmâo rơdêh tuh pơkra mă đu] dưi du\ pơgiang gơnam mơng đang hmua ba nao s^
Giăm hăng Quảng Trực le\ să Dak Ngo, tơlơi m[s đuăi hyu do# hơdư\ ]i hor nao do# sua mă lon ngă đang hmua [ơi lon ngă đang kyâu ăt hmâo tơlơi dleh tơnap [u [ia\ mơn, bơdjơ\ nao prong truh đ^ kyar bơwih [ong – mơnuih mơnam. Tơdơi kơ 10 thun pơdo\ng, mrô sang ano# [un rin mơng să ră anai ăt do# mơn 70%; biă `u, tơlơi rơnuk rơnoa hơđong [u pơhlôm ôh.
Ơi Nguyễn Huy Công – Khoa Sang să Dak Ngo brơi thâo, [ơi să ră anai hmâo rơbêh kơ 1.700 ]ô mơnuih đuăi hyu do# hơdư\ ]i hor nao do#, mrô anai pơplih na nao. Kơnong kơ 3 blan ako# thun anai, gơnong bruă hmâo pơhrui glăi laih rơbêh kơ 100 [e\ phao amăng hơdôm bôh plơi pla.
Mrô sang bruă [ơi să Dak Ngo abih bang kah hăng lui raih bruă wai lăng, ba truh tơlơi m[s sua mă, ngă đang hmua, bơdjơ\ nao rai, ngă rung răng amăng plơi.
Mơnuih rai do# hơdư\ ]i hor biă `u rai mơng kual Dưr dêh ]ar ba tom tơlơi ]rih ]ruai mơnuih mơnam; hrơi anai [ơi să, samơ\ hơdôm blan tơdơi glăi pơplih anih anom pơkon ba truh bruă wai lăng tơnap tap biă.
Dua le\ mơng hơdôm anih anom pơkon kah hăng Bình Phước nao sua mă lon ngă đang hmua [ơi Dak Ngo, hrơi anai gơ`u nao samơ\ hrơi pơgi gơ`u glăi.
Tui hăng tơlơi lăi pơthâo mơng Jơnum min m[s tơring ]ar Daknông, [ơi dua bôh să Dak Ngo hăng Quảng Trực, tơring glông Tuy Đức hmâo năng ai `u 1.600 bôh sang ano# m[s đuăi hyu do# hơdư\ ]i hor, ngă mă đang hmua ]a ]ot [u djơ\ phiăn rơbêh kơ 3.800 ektar lon ngă đang kyâu.
{ơi anăp tơlơi pơplih dleh tơnap anun, Kơ-iăng Khoa dêh ]ar ta ơi Trương Hoà Bình hmâo laih lu wot nao pel e\p bôh nik hăng mă bruă hăng tơring ]ar Daknông, ]râo ba tơring ]ar ta` pok pơhai rơwang bruă hơđong anih m[s do#, kiăng hơđong bruă ngă đang hmua, pơdo\ng anom mă yua, bơwih brơi tơlơi pơtô pơhra\m, bruă ia jrao hăng hơdôm tơlơi pơkă bôh thâo [ơi kual anai.
Đơ đam sa kual prong, phun kyâu djai laih
Ngă tui tơlơi ]râo ba mơng Jơnum min m[s tơring ]ar Daknông, dong mơng rơnu] thun hlâo truh ră anai, tơring glông Tuy Đức ăt kơnong kơ pel e\p laih kual long ah hơdôm rơwang bruă ngă đang, ngă hmua [ơi să Quảng Trực hăng Dak Ngo mơng 4 bôh sang bruă anun le\: Long Sơn, Kiến Trúc Mới, Sang bruă Man pơdo\ng 59 hăng Sang bruă Hoàng Ba.
Mơng anun, hmâo pơsit laih rơbêh kơ 680 bôh sang ano# glăk ngă năng ai `u 1.900 ektar.Ơi Nguyễn Hữu Huân, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s tơring glông Tuy Đức brơi thâo: {ơi anăp, tơring glông hmâo pơdo\ng 2 gru\p wai lăng mă pô kiăng wai lăng tơlơi anun.
Bơ\ anom mă yua [ơi anai abih bang kah hăng akă hmâo hơge\t ôh; jơlan nao rai, apui lơtr^k, sang hră, sang ia jrao, tơlơi pơhing lăi pơthâo hăng anih mă bruă mơng gru\p wai lăng mă pô ăt… abih bang akă hmâo ôh. Yua anun, kiăng hơđong kơ anih anom m[s do#, pơhlôm rơnuk rơnoa plơi pla, đ^ kyar bơwih [ong – mơnuih mơnam kual anai le\ sa tơlơi do# tơnap biă. Ơi Nguyễn Hữu Huân brơi thâo:
Ră anai rơwang bruă hơđong anih do# m[s jing sa amăng hơdôm tơlơi tơnap hloh. {ing gơmơi nao pel e\p, pơsit hrim sang ano#. Tơdơi kơ anun mơ-^t nao pơ\ anih do# mơng [ing ara\ng [ơi hơdôm tơring ]ar [ôn prong amăng đơ đam dêh ]ar ta kiăng pơsit hơdôm bôh sang ano# sit nik hmâo lon do#, lon ngă đang hmua le\ pơsir tui jơlan gah pơkon. Bơ\ [u hmâo le\ jak iâu pơsir ba mut rơwang bruă.
Tơring ]ar hmâo pơdo\ng laih bruă mă, amăng anun hmâo pơdo\ng anom mă yua hăng amra pơ phun ngă amăng hơdôm hrơi ta` hloh. Khă hnun hai amăng tơlơi ră anai [ơi tơhnal tui tơhnal pơke\ le\, prak rơkâo mơng tơring ]ar, mơng dêh ]ar ta ngă tui hơdôm hơpă le\, [ing gơmơi ngă tui dơ\ anun, bơ\ bôh nik `u prak mă yua [ơi anai [u djop ôh.
Kual }ư\ Siăng hmâo hơjan laih, [ơi rong kơdư pơ\ kual Dak Ngo – Quảng Trực, asa\p apui ]uh đang hmua ăt do# hơnong mơn, pơdah tơlơi sua mă lon ăt akă [u pơđut mơn.
Ayuh hyiăng pơplih bơyan, pơ-iă kơtang, tlam hơjan huar, hơdôm ara\ jơlan amur rôk hyu djop ]ư\ siăng kơdư [ui mriah, djơ\ ano# `u le\ glu\t hlu\ lon. Mơng kơ]ong kơdư dlông kual 1535 gah să Quảng Trực – ră anai hmâo anăn phrâo: “Kual Long Sơn”, lăng nao kual krah tơring glông Tuy Đức, tơring ]ar Daknông kơnong kơ hơdôm pluh km jơlan ]im por, samơ\ jơlan nao rai ăt kơnăm mot t^t mơn, ataih yaih biă!
Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr
Rơkâo kơ ơi pang, yă dôn hăng [ing gơyut lăng tơlơi ]ih hlâo amăng hơdôm tơlơi ]ih lăi nao kơ tơlơi anai
Viết bình luận