VOV4.Jarai-Tơlơi mơak bơyan puih phang bang hyu djop djang anih amăng dêh ]ar ta. Abih bang plơi pla ala [on amăng kual }ư\ siăng ta hai, amăng bơyan phang adai pơ-iă lăng hyu hêm ham bơnga ]uh blang hăng ik kơ jua hơgor, or kơ hiăp puăi tlao adoh soang, sang ano\, ană bă pơtum [o# mơta jơngum mơak biă mă. Hơdôm hrơi blung a thun phrâo 2017 anai, mơnuih [on sang djuai ania Sêdang, pơ plơi Kon Hring, să Ea Hđ^ng, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak, hok kơdok pơphun hrơi ngă yang huă asơi hle, ]ang rơmang thun phrâo hlim rơnang phang mơak, djop pô ngă hmua hơmâo pơdai jor kơtor lu, abih bang mơnuih mơnam mơak soh sel.

Mơnuih [on sang nao pơtum pơ anih ngă yang huă asơi hle

Tơma hrom jua ]ing hơgor ik ăk, mơnuih [on sang plơi Kon Hring laih anun [ing tuai rơnguai plơi pla je\ ataih, plơi yu\ pu\ ngo\ nâo ngui djă tơngan hơdai, tơkai yak hrom hơbit soang arap, mơak ngă yang thun phrâo, huă asơi hle, mơnuih djuai ania Sêdang juăt lăi Jô Ju.

Khul đah kơmơi soang hrom [ơi anăp sang rung anih ngă yang 

{ơi anăp Gong kut klao pơdong lui tong krah lan sang rung tong yong plơi, [ơi anun hơmâo pơhrôp djop mơta gơnam gru đưm ngă yang mơng djuai ania pô. }eh tơpai, ako\ un, a`ăm mơnong ngă yang akă yôl lui [ơi tơrưng ngă yang, pioh iâu lăi hơduah kơ yang huă asơi hle, mơak thun phrâo…tha plơi ơi A Sơn arăng juăt iâu kơ `u Pê Sương, pô iâu yang:

Ơ yang ]ư\, yang ia, yang lo\n, yang glai klô, kyâo pơtâo! Hrơi anai, plơi pla gơmơi pơphun ngă yang huă asơi hle mơak thun phrâo, ]o# yang, gơmơi iâu ba bơngăt, atâo ơi yă mơng đưm đă ră hlâo, glăi ngui hrom ană bă, huă asơi hle, kơ` yang djru kơ ană plơi thun rơnang phang mơak, djru ană plơi pla hiam jong hơtai, hiam drơi jăn pran jua; djop sang ano\ mă bruă ngă pưk brơi kơtang, ngă sang brơi prong, tơpư\ [ong huă mơak pran jua, ană plơi pla thâo gum pơgôp na nao, thâo djru tơdroă lu hloh; rông ană tơ]ô pro# tơdăm prăm dra [a tơsâo, hrăm hră thâo lu, gưt hiăp am^ ama, ơi yă, kơ`  pơgi anai djru ană plơi, bruă kơđi ]ar lo\n ia; pơpu\ kơ abih bang mơnuih mơnam, djop sang ano\ trơi pơđao yâo mơak soh yơh, ]o# yang !

Ako\ mơnong un pioh ngă yang

Hmư\ tơlơi iâu yang mơng tha plơi, jua pơhiăp anun tơma hrom hăng jua ]ing hơgor, tơlơi puăi tlao râo rơhma] mơng [ing tơdăm dra adoh soang, djă tơngan. Hơdră ngă yang, arăng prăp lui hơbo# kơdrưh biă mă, lăng yôm pơphăn biă mă hăng tơlơi hơdip mơda r^m hrơi; kơdrưh ang samơ\ ăt rơ-un rơnang hiam mơak mơn.

Giong ]răn iâu yang, abih bang mơnuih [on sang amăng plơi  Kon Hring hăng [ing tuai rơnguai mơ`um tơpai hrom, [ong huă hơmâo lu a`ăm mơnong hơko\p, a`ăm brông, ăm; asơi điơ\, asơi ke brông, phông amăngâtông phông gêt blo\ [âo phu biă mă laih anun pơphul, pơngui ngor mơak djă pioh gru grua đưm mơng djuai ania.

{ing tuai hăng mơnuih [on sang ngui ngor [ong mơ`um hrom mơak

Hrăp atông ]ing ring hơgor adoh soang, pơdơi pơdă jăng jai, hmư\ arăng pah đing pơng, atông tơrưng, ayu\p đing diăp, ayu\p tơki, đing dek…Mông anun, hơmâo [ing tơdăm pơdah rai pran kơtang, prong pơtih pha bra hơpăl atông ]ing dong, [ing dra djă tơngan soang, yut soang yak nao rơnang [ơ [rư\ lăng a`ing a`ung a`ing a`ung. {ing tha rơma  adoh tơlơi adoh đưm pơtưh nao rai tơdroă tha, [ing tơdăm dra đơ đa adoh pơtưh nao rai tơlơi khăp tơdăm dra; adoh mơak pe\ rah ting ning, djop pô nao hmư\ soh, abih bang mơak hrom pran jua.

Ngui ngor mơ`um tơpai bơ ră ruai hrom

Amăng mông ngui ngor mơak ngă yang thun phrâo, ơi A Nit arăng juăt iâu Pê Sem, Khoa plơi Kon Hring ră ruai, tơlơi ngă yang huă asơi hle pioh kơ djop mơnuih pơtum ngui ngor mơak thun phrâo, yua laih abih bơyan hơpuă yuă pơdai kơtor pioh lui amăng atông, truh mông ană plơi pla ngui ngor baih lah. Ơi A Nit brơi thâo, yua kơ tơlơi ngă yang thun anai [u prong kah hăng tơđar thun ôh, `u lăi:

Thun hlâo adai pơ-iă kơtang phang khôt  sui blan anun mơnuih [on sang pơdai [u jor kơtor [u lu ôh, lu sang ano\ lui soh sel ngă hmua [u hơmâo pơhrui glăi ôh pơdai kơtor, kơphê ăt hro\ mơn, kơnong hơmâo lu [iă kơ mơkrah đô] pơkă hăng thun hlâo. Yua kơ anun, tơlơi hơdip mơda do\ kơ[ah sư\ rơbư\ mơtam, thun anai  ngă yang  ngui ngor anet đô].

Yua hơmâo tơlơi djru mơng kơnuk kơna, djru pơtrut ană plơi pla gum hrom pơphun  ngă yang huă asơi hle thun anai, kiăng djă pioh na nao gru ama, grua am^ ta mơng đưm, huăi tơ\i dơnuai wor rơbit h^ ôh. Thun anai, ngă mă anet pơkă hăng tơđar thun. Lơ\m bưp [ing khoa moa pơ tơring glông, [ing khoa moa pơtă pơtăn khom djă pioh tơlơi ngui ngor mơak anai kơ djuai ania pô, anun yơh ană plơi pla gir run pơphun ngă yang ngui ngor mơak, thun anai khă kơ[ah hai ăt gir ngă yang mơn, kiăng thun pơ anăp djơ\ bơyan hloh, amra ngă yang prong [iă.

Pơphun ngui ngor đưm mơng mơnuih [on sang amăng mông ngă yang

Lăi đô] ngă anet, samơ\ lăng ăt prong mơn, thun anai mơnuih [on sang prăp lui 60 ]eh tơpai, 2 drơi un, bui truh 200 kg, aka yap ôh mơnong [ong huă mơng lu sang ano\ djă ba nao, a`ăm pơtam, â`ăm gol huai, a`ăm dret, a`ăm rơbua, hla plum, a`ăm mơnong akan, aj^ kek, aj^ puôi mă mơng hmua ia, rơbung mơsăm hơmâo soh, boh nik `u a`ăm hơko\p, a`ăm brông [âo phu, jơman biă mă. A Kiên, mơnuih kơhnăk bruă gru đưm djuai ania Sêdang, `u Khoa khul atông ]ing plơi Kon Hring lăi:

Kiăng kơ tơlơi ngui ngor mơak, tu\ yua khom hrăm hlâo tơlơi atông ]ing, hrăm glăi [ơ\i hu\i wor rơbit h^ hlâo kơ nao pơdah brơi kơ ană plơi pla ngui ngor. Hrăm lui hlâo ha wơ\t tơjuh mơtam. Kâo [uh tơlơi ngă yang plơi, ngui ngor huă asơi hle thun phrâo mơak biă mă, prăp rơmet lu mơta mơnong [ong huă jơman, ngui ngor adoh soang, atông ]ing ring hơgor thun phrâo, hơmâo lu tơlơi mơak hloh.

{ing tơdăm dra soang hrom 

Hơdôm thun hăng anai, tơlơi ngă yang huă asơi hle [u djơ\ kơ hơjăn mơnuih [on sang plơi Kon Hring dong tah, jing h^ tơlơi mơak kơ abih bang mơnuih [on sang lu djuai ania pơko\n do\ hrom amăng să Ea Hđing laih anun djuai ania Yuan ăt nao ngui hrom mơn. Kah hăng neh Nguyễn Thị Đào, juăt iâu am^ Tú, `u mơtam pô nao hơtu\k riă  tơnă hơbai hrom mông ngă yang anai, `u lăi:

Ră anai, do\ pơpă ta hla tui pơ anun yơh lah, [ong boh hơge\t pơgang kơ phun boh anun hơmo\, ta do\ hơdip pơpă ta hla tui tơlơi phiăn ană plơi pla pơ anih ta do\ anun yơh. Plơi Kon Hring anai [u djơ\ kơ hơjăn djuai ania hlơi dong tah, plơi pla kơ abih bang mơnuih do\ hrom. Lơ\m prăp lui tơlơi ngă yang thun phrâo, huă asơi hle, khoa plơi iâu pơthưr, lăi pơthâo le\ abih bang ană plơi pla, [u tơguan Yuan, Jarai [udah Sêdang ôh, djuai ania pơko\n hai, wơ\t [ing đăo [ing [u đăo hai abih bang lêng kơ rai ngui mơak hrom ngă yang thun phrâo pơ anai soh.

Pah đing Pơng

Tơlơi ngă yang huă asơi hle thun phrâo mơng mơnuih [on sang djuai ania Sêdang plơi Kon Hring dưi pơphun r^m ako\ thun laih anun ngă tui na nao dong mơng thun 1994 truh kơ ră anai. Mông ngă yang ngui ngor jai hrơi lu mơnuih rai lăng, rai ngui hrom, tuai je\, tuai ataih, [on yu\ pu\ ngo\ hai hmư\ hing le\ nao pơtum ngui ngor hrom soh, yua mông ngă yang anai mơak biă mă, thâo gum pơgôp djuai ania, kiăng pơpu\ kơ abih bang thun phrâo ngă hmua pơdai jor kơtor lu, ană plơi pla trơi pơđao yâo mơak. Ơi A Chă juăt iâu Pê Choar, Khoa git gai ping gah plơi Kon Hring, să Ea Hđ^ng, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak brơi thâo:

Tơdơi kơ bơyan hơpuă yuă giong mơnuih [on sang pơtum pơ]rông sai laih anun pơđ^ tơpai anih, hơtu\k riă tơnă hơbai, rơkâo tha plơi ngă yang, bơni kơ yang atâo ơi yă đưm đă ră hlâo, djru ba, kiăng kơ ană plơi mă bruă bơwih [ong huă thun rơnang phang mơak, hơmâo lu boh than tu\ yua hloh, ană bă săng, thâo luă gu\, gưt hiăp am^ ama, ơi yă.

{ing tơdăm atông hơgor,[ing dra yut soang tui 

Amăng mông mơak mơai ]ơkă thun phrâo, jua ]ing hơgor tơ-oa hyu bă hră amăng plơi pla, ngă kơ pran jua hơdor glăi kơ glai klô ]ư\ siăng, plơi pla ta mơng đưm kah hăng plơi Kon Hring anai do\ djă pioh tơlơi ngă yang mơak thun phrâo bă hăng tơlơi khăp, tơlơi gum pơgôp djuai ania, ako\ pơdong plơi pla jai hrơi hiam ro#.

Adoh soang amăng mông ngă yang ngui ngor mơak

Nay Jek : Pô ]ih hăng pôr