VOV4.Jarai - Yua kơ thâo mă yua hăng djă pioh gru grua yôm phara mơ\ng djuai ania pô, neh met wa K’ho do\ hơdip [ơi tơkai c\ư\ Langbiang, tơring kual Lạc Dương, tơring glông Lạc Dương (Lâm Đồng) hơmâo pok lu mơta tơlơi ngui kiăng pơhưc\ tuai rai c\uă, ba glăi prăk pơhrui lu, tơlơi hơdip sang anô| jai hrơi đ^ tui.

Truh ră anai, tơlơi hơdip mơda kơ ană plơi pla hơmâo pơplih rơđah rơđong anun yơh neh met wa c\ơkă thun phrâo amăng tơlơi dưi hăng yâu mơ-ak.

Glăk jec\ amec\ pơprap gơnam tam kiăng pơdă prưng, c\ơkă tui rai c\uă ngui, blơi gơnam amăng hơdôm hrơi akô| thun phrâo, yă Ka Liêng K’Phước, do\ [ơi plơi Bu Nơr C, tơring kual Lạc Dương, tơring glông Lạc Dương (Lâm Đồng) brơi thâo, gơnam rơwơi mơ`am aban ao yua tơngan [ing am^ amai mơ`am [ing tuai amoaih biă mă hăng e\p blơi, [ing tuai mơ\ng tac\ rơngiao hnun mơ\n.

Yua kơ [u bơngô|t do\ng tah bruă s^ mơdrô, hơmâo prăk pơhrui hơđong mơ\ng bruă mơ`am mơrai, hro\m hăng ngă đang hmua pla a`ăm tam – bơnga laih dơ\ng kơphê, ngă đang hmua mă yua boh thâo ia rơgơi ngă kơ tơlơi hơdip sang anô| amăng plơi pla hơmâo đ^ tui. Mơ\ng anun, bơyan Tết djop sang anô| ngui ngor [ong mơ`um mơ-ak biă mă.

Djuai ania K'ho ]ơkă tuai [ơi tơkai ]ư\ Liangbiang

Hlâo adih tơlơi hơdip kơ ană plơi pla tơnap tap biă, ră anai hơmâo kơnuk kơna ngă gêh gal brơi amăng bruă c\an prăk kiăng kơ mơnuih [on sang bơwih [ong huă khă anun tơlơi hơdip đ^ tui [ơ[rư\.

Hlâo adih mơ`ăm aban ao juăt ba nao pơko\n s^ mơdrô anun le\ Di Linh, Bảo Lộc, bơ ră anai aban ao mơ`am s^ kơ [ing tuai c\uă ngui hlao.

{ing tuai c\uă ngui nao tơl plơi kiăng sem lăng hăng [ing gơ`u amoaih biă mă kơ aban ao mơ`am, [ing gơ`u blơi hlao anun yơh bruă s^ mơdrô gêh gal biă mă.

Prăk pơhrui đ^ tui khă anun neh met wa hok mơ-ak biă mă. Bơyan Tết, yua tơlơi hơdip hmâo hmăi anun yơh neh met wa c\ơkă thun phrâo mơ-ak biă mă…

Rơngiao kơ bruă pơdă prưng, s^ aban ao brơi tuai c\uă ngui, [ing ană bă yă Ka Liêng K’Phước ăt khin hơtai pok sa anih c\ơkă tuai, pơdă prưng kơphê arabica hăng lăi pơthâo brơi bruă pla pơjing djuai kơphê anai.

Ataih mơ\ng plơi Bu Nơr C 300m le\ plơi Bon Đưng, hơdôm rơtuh mơnuih thâo mơbruă [ơi anai akô| pơjing 10 gru\p atông c\ing hring hơgor kiăng adôh soang brơi tuai c\uă ngui lơ\m rai pơ tơkai c\ư\ Langbiang anai.

Hro\m hăng anun, bruă tơnă hơbai gơnam [ong huă hăng a`ăm tam mơ\ng djuai ania pô anun le\ tơpai c\eh, đing brong, mơnong un amu hăng pra ăt pơđ^ kyar tui mơ\n. Djru brơi bruă mă, hơmâo do\ng prăk pơhrui kơ neh met wa djuai ania [iă [ơi anai.

Tui hăng yă Sa Ly, sa c\ô mơnuih thâo mơbruă akô| pơjing sa gru\p atông c\ing hring hơgor brơi tuai c\uă ngui amăng plơi Bon Đưng, tơring kual Lạc Dương, mơ\ng hrơi neh met wa thâo bơwih brơi tuai c\uă ngui.

Tơlơi hơdip pơđ^ kyar tui [ơ[rư\, lu mơnuih hơmâo bruă mă mơ\ng anun yơh pơklaih mơ\ng [un rin. Tơlơi hơdip ană plơi pla pơplih phrâo rơđah rơđong.

Hlâo adih, kâo pô ăt [u thâo rơđah lơi gru grua c\ing hơgor hiưm pă `u, kơnong kơ hluh glăi bơbrưi mơ\ng ơi yă đưm hlâo adih đôc\.

Thun blan giăm anai, yua kơ tơlơi kiăng mơ\ng tuai c\uă ngui lơ\m rai pơ anai, rơkâo sem lăng anun kah mơ\ng pơphun bơwih brơi kơ tuai.

Mơ\ng hrơi pok pơhai hro\m hăng bruă ko\ng tơpai c\eh, rơwơi mơ`am laih dơ\ng djru bruă mă brơi lu mơnuih, hơmâo do\ng prăk pơhrui mơ\ng tuai c\uă ngui khă anun tơlơi hơdip kơ neh met wa amăng plơi kah hăng kâo pô hơmâo đ^ tui pơhmu hăng hlâo adih.

Biă mă `u le\ neh met wa hơdôm sang anô| tơnap tap amăng plơi, yua kơ hơmâo do\ng prăk pơhrui kah mơ\ng dưi pơplih tơlơi hơdip hơđong, [u tơguăn djru mơ\ng Kơnưk kơna, gong gai [on lan do\ng tah.

Tui hăng ơi Cao Anh Tú, Khoa Anom bruă gru grua pôr pơhing tơring glông Lạc Dương, ră anai amăng tơring glông hơmâo 70% mrô mơnuih djuai ania [iă, lu biă mă `u le\ djuai anai K’ho.

Tơlơi bơwih [ong huă – mơnuih mơnam hơmâo pơđ^ kyar tui, samơ\ neh met wa ăt do\ djă pioh gru grua yôm phara, anai le\ c\ing hơgor, tơlơi ngă yang, adôh soang, rơwơi mơ`am kah hăng ko\ng tơpai c\eh.

Hro\m hăng tơlơi yôm mơ\ng ngă đang hmua mă yua [oh thâo ia rơgơi, bruă djă pioh gru grua djuai ania pô bơwih brơi tuai c\uă ngui hơmâo jing lăng le\ bruă lăp djơ\ hăng hơđong kjăp.

Anai le\ tơlơi pơplih phrâo kiăng tơring glông Lạc Dương lăi hơjăn, mơnuih djuai ania [iă [ơi tơkai c\ư\ langbiang hnun mơ\n pơđ^ kyar tơlơi hơdip r^m hrơi.

Hơmâo tơlơi yôm amăng tơring glông anun le\ plơi pla mơnuih djuai anai [iă do\ hơdip, gong gai [on lan gum djru kiăng djă pioh gru grua djuai ania pô, amăng anun hơmâo c\ing hơgor – sa gơnam yôm hơmâo UNESCO tu\ yap mơ\ng thun 2005.

Amăng thun blan pơ anăp anai amra to\ tui ngă gêh gal brơi kiăng kơ c\ing hơgor dưi mă yua lu dơ\ng truh pơ [ing tuai c\uă ngui kiăng djru dơ\ng bruă mă kah hăng prăk pơhrui kơ mơnuih [on sang.

Hro\m hăng anun, ayuh hyiăng lo\n mơnai gêh gal kiăng pơđ^ kyar ngă đang hmua mă yua boh thâo ia rơgơi, anăp nao ngă đang hmua hơdjă, laih dơ\ng tơring glông ăt pơđ^ kyar tui bruă bơwih brơi tuai c\uă ngui [ơi đang hmua do\ng.

Mơ\ng anun hrưn đ^ tơlơi hơdip mơda kơ mơnuih [on sang [ơi tơring glông Lạc Dương.

Tui hăng ơi Tú, [u djơ\ kơnong pơđ^ kyar tui hơbô| bruă tuai c\uă ngui amăng plơi pla, [ơi hơdôm anih c\uă ngui pơko\n amăng tơring glông anun le\ c\uă ngui [ơi đang glai Bidoup – Núi Bà, Anih tuai c\uă ngui Langbiang, Plơi Cù Lần ….

Hơdôm rơnoh yôm gru grua đưm hlâo ăt glăk hơmâo mơnuih [on sang lăi pơthâo brơi tuai c\uă ngui, tơlơi anai ăt gum pơgôp prong prin amăng bruă pơtrut tơlơi bơwih [ong huă hơđong kjăp laih dơ\ng djă pioh gru hiam kơ djuai ania pô kjăp phik.

Siu Đoan: Pô c\ih hăng pôr