VOV4.Jarai- Nua sik amăng dêh ]ar ta ră anai glăk  trun aka [u hơmâo djơ\ ôh mơ\ng hlâo do\ glăi kơnong 12 rơbâo prăk lơ\m sa kg, [ơi sang măi pơkra sik, laih anun him lăng tơnap biă mă c\i đ^ glăi amăng thun blan pơ anăp anai, yua Hră k^ pơkôl s^ mdrô gơnam ASEAN (ATIGA) pơsit laih.

Hăng hră k^ pơkôl anai, nua prăk mă jia 0%, tui anun rơnoh prăk mă jia pơmut sik amăng dêh ]ar amra lui h^, Việt Nam kho\m pơhno dưm knar hăng hơdôm boh dêh ]ar hơmâo nua sik gah yu\ 10 rơbâo prăk lơ\m sa k^.

Boh nik ră anai hăng tơlơi tơnap tap mơng sik ba pơmut amăng dêh ]ar jing ngă nua tơbâo trun kơtang biă mă.

{ơi tơring ]ar Gialai, bơyan tơbâo 2017 -2018 hăng nua blung a kơnong kơ 800 rơbâo prăk lơ\m sa tơ\n tơbâo hơmâo 10 hơnong pơkă ia sik amăng tơbâo, hro\ trun 300 rơbâo prăk pơhmu hăng bơyan hlâo.

Tơlơi tơ`a do\ hă [u\ bruă pla tơbâo ngă sik glăk hơmâo arăng lăi pơthâo lu mơta biă mă amăng hrơi mông anai.

Boh nik [ơi kual pla tơbâo Phú Thiện, sa amăng hơdôm anih pla tơbao prong amăng tơring ]ar Gialai hăng kual C|ư\ Siăng tui anai:

{ơi đang tơbâo prong mơng neh met wa thôn Thắng Lợi 3, să Ia Sol, tơring glông Phú Thiện, ơi Tống Văn Hiền glăk pre c\i koh tơbâo.

 Đang tơbâo prong [ơi thôn Thắng Lợi 3,să Ia Sol, tơring glông Phú Thiện, Gialai

Ơi Hiền brơi thâo, anai le\ bơyan blung a `u pla tơbâo ngă tui hơbô| bruă pơlir hơbit mơnuih [on sang hăng sang măi, laih anun `u c\ang rơmang hiam klă mơ\ng ako\ bơyan laih, yua dah bruă anai pơplih phrâo pha ra pơhmu hăng bruă pla tơbâo mơ\ng hlâo adih, pơjeh rơbâo phrâo, pla tơbâo hăng măi mok, wai lăng, bruih ia mă hơjăn.

Bơ ră anai, kơnong do\ tơguăn sang măi pơkă hrơi koh đôc\, amra hơmâo rơdêh mơ\ng kông ti nao blơi, cân ( ]ong) tơbâo.

Tui hăng tơlơi yap lăng mơ\ng ơi Hiền, khă nua trun do\ glăi 800 rơbâo prăk lơ\m sa tơ\n, `u ăt hơmâo kmlai hơdôm pluh klăk prăk mơ\n.

Tơdah nua hơđong, bơyan tơdơi dong amra hơmâo kmlai đ^ ai `u 30% pơhmu hăng bơyan tơbâo blung a:

‘’Pla tui hơdră juăt ngă mơ\ng hlâo adih le\ kơnong hơmâo 60 tơ\n đôc\, tơdah ngă hơbô| bruă pla prong le\ kho\m hơmâo mơ\ng 100 truh kơ 120 tơ\n lơ\m sa ektar.

Prăk kăk tuh pơ alin đang tơbâo prong amra aset [iă yơh, ia bruih hơmâo [ơhai, phun tơbâo bluh đ^ hiam, huăi hro\ kmơ\k pruai. Sa ektar dưi ba glăi kmlai 30 klăk prăk’’.

\Đang tơbâo prong le\ tơlơi lăi pơthâo hiam klă kơ tơlơi tơ`a dưi gơgrong glăi hă [u\ mơng anom bruă pla tơbâo ngă sik

Ơi Nguyễn Bá Chủ, Khoa kông ti sa ding kơna Thành Thành Công Gialai, anom bruă blơi abih bang tơbâo [ơi 4 boh tơring glông gah ngo\ Gialai brơi thâo, đang tơbâo prong le\ hơdră ngă thâo rơgơi mơ\ng anom bơwih [ong huă, kiăng pơkơtưn hăng arăng lơ\m prăk mă jia pơmut hăng ba s^ pơsit lui h^.

Mơ\ng hlâo adih, arăng lêng kơ tơ`a, anom bruă pla tơbâo ngă sik Việt Nam dưi gơgrong glăi hă [u\ lơ\m bơrơsua dưm knar hăng hơdôm boh dêh ]ar hơmâo nua sik gah yu\ 10 klăk prăk lơ\m sa tơ\n, ră anai le\, hăng boh tu\ yua brơi [uh mơ\ng đang tơbâo prong, [ing gơmơi lăi pơthâo tơlơi tơ`a le\ ‘’dưi do\ glăi’’, yua dah mrô tơbâo pơhrui glăi hăng boh tu\ yua ră anai [uh rơđah rơđong laih:

‘’Tơlơi yôm biă mă le\ neh met wa mă bruă hơdec\, thâo wai lăng đang tơbâo. Kah hăng 90 truh kơ 100 tơ\n le\ bruă amu` đôc\.

Kiăng pơkơtưn hăng rong lo\n tơnah le\ [u dưi pla tui hơdră ngă mă hơjăn ôh. Ră anai prăk mă jia djo\p mơta arăng lui abih laih, ngă hiư\m pă kiăng nua aset hloh kơ nua pơkă amăng mơnuih mơnam kah mơng hơmâo kmlai, [u hơmâo kmlai hiư\m thâo pla glăi dong’’.

Khă hnun hai, amăng mrô 40 rơbâo ektar đang tơbâo [ơi Gialai, tơbâo pla tui hăng hơbô| bruă pla prong kơnong hơmâo 10% đôc\, mrô do\ glăi ăt pla mă hơja\n tui hăng đưm hlâo mơ\n, glăk tơnap tap biă mă c\i pơhlôm boh tu\ yua, lơ\m nua [ơi anom s^ mdrô trun.

Bruă ngă tơbâo tui hăng hơdră đang tơbâo prong [ơi Gialai pơhrui glăi tơbâo lu.

Biă mă `u le\, bơyan 2017 -2018 anai, yua djơ\ kơthel mrô 12 pưh nao, tơbâo bơrơbuh lu, ia sik amăng tơbâo [u djơ\ hăng hơnong pơkă ôh. Yă Vũ Thị Hằng, thôn Thắng Lợi 4, să Ia Sol, Phú Thiện brơi thâo:

‘’Thun anai, hơdôm đang tơbâo klă kah mơ\ng hơmâo kmlai 10 klăk lơ\m sa ektar, đang [ơi sat le\ [u hơmâo ôh.

Kmlai aset tui hăng anun kơnong pioh c\i tla prăk tuh pơ alin đôc\, bơ tuh pơ alin glăi dong le\ kho\m nao c\an prăk dong’’.

Ơi Mai Ngọc Quý, Kơ-iăng khoa Đang hmua hăng Pơđ^ kyar [on lan tơring glông Phú Thiện brơi thâo, c\i pơkơtưn lơ\m nua tơbao trun tui hăng anai, neh met wa kho\m pơhrui glăi tơbâo lu.

Samơ\, hăng hơdră ngă tơbâo juăt ngă, laih anun hăng ayuh hyiăng pơplih pha ra tui anai, lu đang tơbâo pla hơđăp amra mă glăi prăk tuh pơ alin [udah huac\ prăk tuh pơ alin dong.

Boh nik anai le\ phun akha kiăng kơ tơring glông pok prong dong đơ đam lo\n pla tơbâo pơ[ut prong amăng hơdôm thun pơ anăp anai:

‘’Lơ\m nua sik trun, hơdră pơsir ba jơlan hlâo le\ ngă hiư\m pă kiăng mrô tơbâo pơhrui glăi đ^, pơ ala glăi nua aset anun.

Kiăng dưi ngă bruă anun le\ kho\m pok prong đang tơbâo. Amăng anun, mă yua măi mok mơng bruă ngă lo\n, wai lăng, koh tơbâo.

{ơi tơring glông [ing gơmơi ră anai, đơ dam lo\n pla tơbâo pơ [ut prong truh kơ 500 ektar le\ pơhrui glăi tơbâo lu biă mă. Aset biă mă rơbêh 80 tơ\n.

Tơbâo ngă sik dưi dong glăi hă [u\ amăng hrơi mông pơrơsua hăng jar kmar, glăk hơmâo bơyan 2017 -2018 [ơi Gialai lăi pơthâo lu tơlơi hiam klă.

Anun le\ pơtrut đ^ bruă pơlir hơbit, tu\ ư pơplih phrâo kiăng dưi gơgrong glăi, pơđ^ kyar.

Pơplih phrâo kaih đơi amra bưp tơnap tap. Bơ [u pơplih phrâo le\ amra hơmâo arăng gah lui, [u dưi do\ glăi ôh’’.

          Siu H’Mai: Pô ]ih hăng pôr