VOV4.Jarai- Tơring ]ar Gialai ră anai hơmâo rơbêh 13.000 c\ô mơnuih djơ\ jrao hret da cam dioxin.

5 thun rơgao, Khul mơnuih djơ\ jrao hret dioxin mơng tơring ]ar pơhrui hơmâo 15 klai prăk c\i djru ba [ing djơ\ jrao hret ngă sang do\, tuh pơ alin ngă hmua pla pơjing.

Khă hnun hai, tơlơi hơdip [ing gơ`u ăt do\ hơmâo lu tơlơi tơnap mơn, kiăng biă abih bang mơnuih mơnam gum hro\m djru ba.

Yă Phan Thị Lý, [ơi plơi U, să Krông Htôk, tơring glông C|ư\ Sê, yua djơ\ jrao hret dioxin [ă mơng ama `u yua gum blah wang mơng đưm.

Tơlơi ruă anai [ă truh pơ 4 c\ô ană `u; sa c\ô djai laih, dua c\ô djơ\ jrao kơtang biă. Pô `u yă Lý anai giăm anai ăt ruă boh [leh mơn, rim wơ\t hrơi tơjuh kho\m nao pơđuăi jrao amăng boh [leh 3 wơ\t.

Sang ano\ `u s^ abih lo\n tơnah, gơnam tam c\i blơi ia jrao gun laih anun pioh mă yua amăng sang ano\.

Lu mơnuih djơ\ jrao hret hơmâo tơlơi hơdip tơnap biă

Do\ ha boh sang yơh jing gơnam yôm hloh amăng sang ano\, năng ai `u amra s^ mơn. Yă Lý kiăng biă tơlơi gum djru mơng abih bang mơnuih c\i hơmâo pran jua hơdip mơda:

‘’Sang ano\ tơnap biă mă yơh. Ră anai hơjăn rơkơi kâo đôc\ ngă bruă rong 4-5 am^ ană gơmơi yua anun jing tơnao kơtang biă, [rô blơi jrao gum [rô blơi a`am [ong rim hrơi.

Kâo c\ang rơmang hơdôm anom bruă, să, tơring glông gleng nao lăng ba sang ano\ gơmơi kiăng plai [iă tơnap’’.

Yă Võ Thị Xô (pô do\ đut gah hnuă amăng rup) phrâo hơmâo arăng brơi sang do\ hơdor tơngia, samơ\ tơlơi hơdip ăt tơnap mơn

Yă Võ Thị Xô [ơi [ut plơi 10, tơring kual C|ư\ Sê brơi thâo, yua hơmâo tơlơi gleng nao mơng kơnuk kơna, anom bruă djru ba man pơdong sang do\ hơdor tơngia mơ\ sang ano\ `u huăi do\ amăng sang tơ\i phơ\i, huăi hơmâo pơ-iă pơc\rang dong tah.

Rơkơi yă Xô đưm adih nao ngă tơhan laih anun djơ\ jrao hret, djai sui mơng anai hơdôm thun laih.

Sang ano\ yă Phan Thị Lý kiăng biă abih bang mơnuih djru ba

Yă Xô hơmâo 3 c\ô ană, 5 c\ô tơc\ô lêng hơmâo tơlơi ruă yua jrao hret dioxin ngă, sang ano\ tơnap biă mă.

~u rơbêh 70 thun laih, rim hrơi ăt hyu du` kơsu, kơthung, gơnam arăng [u yua ba s^ mă prăk rông ană bă, ană tơc\ô, yă Xô c\ang rớmang hơmâo mơnuih mơnam gum djru ba:

‘’Hơmâo Khul djru ba, gleng nao sang ano\, sang ano\ kâo hok kơdok biă mă. Hơmâo sang do\ kiăng ană tơc\ô tơc\e\ kâo do\, kâo jing hơđong pran jua mơn.

Sang ano\ kâo ră anai ăt tơnap tap mơn, yua hơmâo Khul, anom bruă, gong gai kơnuk kơna djru ba sang ano\ gơmơi jing kơ plai [iă laih’’.

Tơring ]ar Gialai ră anai hơmâo rơbêh 13.000 c\ô mơnuih djơ\ jrao hret, lu mơnuih djơ\ jrao hret sang ano\ lêng tơnap soh.

Mơta pơko\n dong, tui hăng ơi Nguyễn Xuân Thuỷ - Khoa Khul mơnuih djơ\ jrao hret dioxin tơring glông C|ư\ Sê, hơdôm tơlơi pơkôl kơ [ing djơ\ jrao hret ră anai aka [u rơđah ôh yua anun tơnap mơn c\i ngă tui jơlan hơdră djru ba.

Kơnuk kơna ăt aka [u hơmâo jơlan hơdră djru kơ [ing ruă yua jrao hret ngă kơ rơnuk tal 3 (rơnuk tơc\ô tơc\e\).

Lơm anun, mrô mơnuih djơ\ jrao hret amăng rơnuk anai lu biă:

‘’Tơring glông C|ư\ Sê hơmâo rơbêh 1.000 c\ô djơ\ jrao hret đioxin, amăng anun hơmâo rơbêh 200 c\ô djơ\ jrao hoá học.

Rơkâo đ^ Ping gah, Kơnuk kơna pơtrun hră pơkôl pơsit hiư\m pă kơ [ing djơ\ jrao hret.

Ră anai, aka [u hơmâo hră pơsit, yua anun bruă djru ba [u dưm knar ôh. Tal dua dong, mơng rơnoh pơkă pô djơ\ jrao hret le\ kiăng ta` c\ih pơkra hơdră djru kơ [ing djơ\ jrao hret rơnuk tal 3 (tơc\ô, tơc\e\) ngă gêh gal kơ hơdôm boh sang ano\ anai pơsir tơlơi tơnap tap, pơhlôm tơlơi hơdip mơda’’.

Hăng lu tơlơi gum djru phara, 5 thun rơgao, Khul mơnuih djơ\ jrao hret dioxin tơring ]ar Gialai pơhrui glăi 15 klai prăk djru prăk ngă hmua pla pơjing, ngă sang hơdor tơngia [udah djru prăk rông [ing djơ\ jrao.

Khă hnun hao, prăk arăng djru ba ăt do\ aset mơn pơhmu hăng tơlơi kiăng mơng hơdôm sang ano\.

Yă H’Ngia – Khoa Khul mơnuih djơ\ jrao hret dioxin tơring ]ar Gialai brơi thâo, [ing djơ\ jrao hret glăk kiăng abih bang mơnuih gum tơngan djru hloh dong:

‘’Bruă ră anai le\ hơmâo lu tơnap tap kơ[ah prăk djru ba [ing djơ\ jrao hret, c\i wai lăng ba [ing gơ`u.

{u kơnong prăk [ong huă đôc\ ôh mơ\ kiăng djru ba c\i ngui ngơr, hrăm hră, prăk djru ăt do\ kơ[ah mơn.

Yua anun Khul mơnuih djơ\ jrao hret dioxin tơring ]ar Gialai c\ang rơmang [ing hơmâo pran jua c\ơmah, thâo khăp amăng dêh ]ar ta hăng lo\n ia tac\ rơngiao gum djru ba, ngă gal, biă mă `u le\ wai lăng ba [ing djơ\ jrao hret le\ rơnuk tơc\ô tơc\e\, aka [u hơmâo hơdră djru, yua anun tơlơi hơdip bưp lu tơlơi tơnap tap’’.

Djơ\ jrao hret hăng hơmâo tơlơi ruă yua jrao hret dioxin ngă jing tơlơi hơning rơngôt, ruă amăng pran jua prong biă mă mơng hơdôm boh sang ano\ hăng [ing djơ\ jrao, ngă lu mơnuih amăng [ing djơ\ jrao tơnap tap.

Kiăng sang ano\ [ing djơ\ jrao hret hơđong tơlơi hơdip, hro\m hăng hơdôm jơlan hơdră mơng kơnuk kơna, kiăng biă abih bang mơnuih, [ing c\ơmah, [ing thâo pap gum hro\m djru ba./.

Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr