VOV4.Jarai - {u hmâo bôh thâo gah bruă ia jrao, pơjrao tơlơi ruă kơ ană plơi gơnang kơ tơlơi pơhing lăi pơthâo amăng glông internet, sa anih anom pel e\p, pơjrao tơlơi ruă [u djơ\ phiăn [ơi să Dun, tơring glông }ư\ Sê, tơring ]ar Gialai ngă laih sa ]ô mơnuih ruă bơbrah [ơi u\t tơlang khom oă h^ tơkai.

Khă hnun hai anih anom anai [u hmâo pơsir tui tơlơi pơkă amăng tơlơi phiăn pơkă ôh mơ\ do# dưi ngă gal brơi pioh pơsir tơlơi pioh glăi hăng ngă tui bruă gơ`u dong.

Ayong Rmah Binh (30 thun) [ơi plơi Ring Răng, să Dun, tơring glông }ư\ Sê, nao pơjrao tơlơi ruă bơbrah u\t tơlang [ơi sang wa Nguyễn Thị Thùy Linh (tơkeng thun 1972) hrom sa bôh plơi.

{u djơ\ ơi ia jrao [udah nai ia jrao ôh mơ\, samơ\ rim wot nao pơjrao, pô ruă leng kơ dưi hmâo wa Linh tla#o ia jrao tơpă nao [ơi anih ruă. Rơbêh kơ 1 thun pơjrao, Rmah Binh dưi tla#o ia jrao rơbêh kơ 10 wot.

Ako# blan 8 thun anai le\ tal tla#o tu\] rơnu] yua kơ tơkai `u kloh ara\ drah hăng bơbru\ asar, tơdơi kơ dưi hmâo wa Linh tla#o ia jrao na nao 3 ara\ [ơi 3 anih:

“{uh ara\ng nao tla#o ia jrao le\ kâo ăt nao mơn. Nao pơ\ anun, kâo tơ`a `u le\ ruă u\t tơlang tla#o ia jrao dưi mơn, `u lăi glăi dưi tla#o ia jrao mơn anun sit ruă kâo nao tla#o ia jrao. Jrao kơnong kơ sa đing đo#], kâo hmư\ tui laih.

Tla#o ara\ tal 3 tơkai kâo ko# phông, rơ-o\t tre\t. 3 hrơi tơdơi le\ tơkai ju\ t^t.

5 hrơi tơdơi kơ nao pơ\ sang ia jrao tơring glông le\ gơ`u lăi tơkai anai [u dưi pơjrao ôh, ba nao pơ\ sang ia jrao prong tơring ]ar.

Kâo glăi pơ\ sang, tui anun 15 hrơi tơdơi [uh `u bru\ h^ asar, khom ba nao oă h^ tơkai”.

Ayong Rmah Binh (tal 2 yap mơng gah iao) khom oă h^ tơkai yua kơ pơjrao tơlơi ruă [ơi anih [u dưi pơsit hră mă bruă

Wa Nguyễn Thị Thuỳ Linh (tơkeng thun 1972) do# [ơi să Biển Hồ, plơi prong Pleiku [u hmâo bruă mă gah ia jrao ôh samơ\ tơdơi kơ nao pơ\ plơi Dun do# rơbêh kơ 1 thun hăng anai, `u hmâo ]ơkă pơjrao brơi lu mơnuih [ơi anai.

Wa Linh brơi thâo, hmâo lăng amăng interne hơduah e\p lăng hăng pơsit tla#o jrao Declophetnat 75% pioh pơjrao tơlơi ruă bơbrah u\t tơlang kơ ayong Binh.

Tơlơi ba truh ngă dol h^ glông ara\ rah, bơbru\ asar [ơi tơkai gah hnuă mơng pô ruă hăng `u le\ yua kơ [u bưng đo#]. Yua anun, tơdơi kơ djru mơnuih ruă mrô prăk 5 klăk 500 rơbâo prăk, wa Linh rơkâo pô ruă [u dưi [om kiơng ôh tơlơi anai hăng [irô pơgang tơlơi phiăn:

“Sang kâo tom hmao pel e\p laih [ơi plơi prong Pleiku, ăt djru mơn bruă [ơi anun giăm hmâo 30 thun hăng anai.

Bruă mă le\ ăt hluai tui kơ bruă mơn. Kâo [a\ng [u hmâo dlông ôh, samơ\ tla#o ia jrao ăt thâo thăi mơn. Kâo hmâo pel e\p amăng internet, [uh jrao anun le\ jrao pơjrao tơlơi ruă bơbrah u\t tơlang.

Kâo pơmin tla#o `u mơng hlâo [u hmâo hơget ôh. Kâo tla#o tui anun [ia\ biă mă `u rơbêh kơ 10 wot laih, [u hmâo tơlơi hơget ôh. {u bưng mơ\ djru ara\ng mơ\ hmâo h^ tơlơi tui anun”.

Ơi ia jrao Chuyên khoa 1 Nguyễn Văn Thạch, Khoa Anom pơjrao tơlơi ruă lu mơta, Sang ia jrao prong Gialai brơi thâo, jrao wa Linh tla#o kơ ayong Binh le\ jrao ngă plai [ia\ ruă đo#] hăng [u hmâo bôh than pơjrao tơlơi ruă ôh.

Khă tui anun, bruă tla#o djuai ia jrao anai khom ngă tui hơdôm tơlơi pơkă tơpă mơng gơnong bruă ia jrao yua kơ amra hmâo tơlơi truh hơdôm tơlơi kloh ara\ drah [u hmao thâo:

“Pơjrao tơlơi ruă u\t tơlang le\ khom pơjrao abih bang hăng lăng tui rim tal. Jrao Declophenat 75% le\ sa djuai jrao ngă plai [ia\ ruă đo#]. Jrao anai [u amu` ôh, hmâo lu tơhnal ba glăi tơlơi ruă pơkon biă.

Pô ia jrao anun [u djơ\ jrao pơjrao tơlơi ruă ôh. Hơdôm mơnuih [u hmâo ara\ng pơtô brơi hmâo ako# tlôn, lom tla#o ia jrao [ơi anih ut\ tơlang le\ tơlơi [u amu` ôh.

~u amra ba truh tơlơi ruă [ơi anih tla#o jrao, rơka ruă [ơi u\t tơlang, bơbrah djơ\ kman. Yua anun bruă pơjrao khom pơ phun yua kơ sa ]ô ơi ia jrao dưi pơhra\m hmâo ako# tlôn”.

Wa Linh (gah iao) lăi le\ tơlơi truh anun yua kơ pô ruă [u bưng

Ơi Nguyễn Đình Tuấn, Kơ-iăng Khoa Gơnong bruă ia jrao tơring ]ar Gialai brơi thâo, Tơlơi phiăn pel e\p, pơjrao tơlơi ruă 2009 hmâo pơkă rơđah laih “kom bruă pel e\p, pơjrao tơlơi ruă lom [u hmâo hră pơsit dưi mă bruă pơjrao”.

Khă hnun hai, tui hăng ơi Tuấn, Gơnong bruă ia jrao kơnong kơ wai lăng hluai tui hră dưi pơsit mă bruă. Bruă pioh hmâo tơlơi pel e\p, pơjrao tơlơi ruă [u djơ\ phiăn [ơi să Dun yua kơ gong gai [ơi anai gơgrong.

Bôh nik, amăng rơbêh kơ 1 thun wa Linh pel e\p, pơjrao tơlơi ruă, s^ ia jrao [ơi plơi Ring Răng, akă hmâo ha tal hơpă Jơnum min m[s să Dun pel e\p, pơtă pơtăn ôh.

Đa le\, lom hmâo tơlơi truh ngă ayong Binh khom oă h^ tơkai, ơi Võ Văn Quá, Khoa Jơnum min m[s să Dun ăt jao mơn bruă anai kơ hơdôm bơnah pơsir mă pô [u hmâo lăi pơthâo glăi hăng Jơnum min m[s tơring glông }ư\ Sê ôh. Bơ\ wa Nguyễn Thị Thuỳ Linh ăt mă bruă [u djơ\ tơlơi phiăn mơn:

“~u anai sit `u [u hmâo bruă mă hơget ôh. Samơ\ rơkơi `u hmâo ha tal mă bruă [ơi sang ia jrao anun lom pok anih pơjrao tơlơi ruă le\ hmâo gum djru.

Tơlơi hrăm [u hmâo, [a\ng [u hmâo le\ ta [u hmâo bruă mă anun ôh. {ing gơmơi jao kơ khoa plơi, kông ang hăng sang ano# pơsir. Tơdah [u dưi pơsir thơ mơng ba hră [om kơ kông ang să pơsir”.

Bruă pel e\p, pơjrao tơlơi ruă dưi hmâo tơlơi phiăn pơkă tơpă biă. Khă hnun hai, tơlơi gơgrong mơng gong gai [ơi să Dun, tơring glông }ư\ Sê pung kơ ngă gal brơi kơ bruă mă [u djơ\ phiăn anai, ngă bơdjơ\ nao prong tơlơi suaih pral mơng m[s [ơi anai./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr