VOV4.Jarai - Khoa mir sir Hồ Chí Minh le\ mơnuih lăng yôm mơnuih rơgơi. Tơdơi kơ bruă hơkru\ blan 8/1945, lu mơnuih thâo hră, kơsem min, yap wot hơdôm [ing khoa moa amăng kơnuk kơna hơđăp, truh kơ ơi pơtao pơdơi bruă Bảo Đại dưi hmâo Wa Hồ ngă pơplih pran jua hăng pơsur gum hrom gong gai hơkru\.

Hơdră mă yua mơnuih mơng Wa Hồ pơdah bruă mă pơ pu\, tơhnal lăng to\ng, pran thâo kiăng khăp prong prin hăng tơlơi pơmin mut hrom prong. 74 thun rơgao, hơdôm tơlơi hrăm kơ bruă ruah mơnuih rơgơi mơbruă apăn bruă mơng Khoa mir sir Hồ Chí Minh ăt do# hơnong mơn.

Tơdơi kơ bruă Hơkru\ blan ]ơpăn truh kih, hăng pô Khoa mir sir Kơnuk kơna Việt Nam dân chủ cộng hoà, Khoa mir sir Hồ Chí Minh hmâo laih sa hră pơ-ar hăng anăn `u “Hơduah e\p mơnuih rơgơi mơbruă”.

Tơdơi kơ anun, hră pơ-ar anai dưi hmâo Ding jum apăn bruă kơnuk kơna dêh ]ar ta rơgom ơi Võ Nguyên Giáp brơi lăi pơthâo amăng Hră pơhing Cứu quốc.

Nai tha prin, nai prin tha Nguyễn Quốc Bảo, Khoa hơđăp Anom kơsem min Tơlơi pơmin Hồ Chí Minh, Sang hră pơtô bruă ]ih tơlơi pơhing phrâo hăng pôr pơhing lăi le\: Ping gah hăng Wa Hồ hmâo đing nao laih bôh than ană mơnuih hăng lăng anai le\ tơlơi pơsit, anun hmâo ba tơbiă hơdră pơtrun ruah mă mơnuih thâo rơgơi gum hrom bruă Kơnuk kơna lom gong gai phrâo pơdo\ng.

Wa Hồ hmâo pơsit amăng bruă ruah mơnuih, dưm dăp bruă apăn. Bruă ruah mă, mă yua mơnuih mơng Wa Hồ hmâo tơhnal lăng sui thun hăng dơlăm.

Wa hmâo lăi laih “Mơnuih hmâo pran jua klă mơ\ [u thâo mă bruă ăt tơnap mơn. Samơ\ kơđai glăi, thâo rơgơi mơ\ [u hmâo pran jua klă hiam hai [u jing ôh”.

Tui hăng Nai tha prin, nai prin tha Nguyễn Quốc Bảo, Wa Hồ hmâo pơke\ hrom dua mơta, amăng anun hmâo bruă ruah mă mơnuih dong mơng hơdôm hrơi blung a ngă hơkru\ truh kih mơtăm:

“Dong mơng amăng Kơnuk kơna blung a, Wa mă yua lu mơnuih thâo hră hmâo anăn păn. Rơngiao kơ khoa pơ ala mơnuih [ôn sang Việt Minh le\ Wa mă yua khoa pơ ala mơnuih [ôn sang [u hmâo ping gah, đa le\ ping gah [u tui Việt Minh samơ\ gơ`u le\ mơnuih thâo rơgơi, [ing thâo hră rơgơi [uh rơđah.

{u djơ\ kơnong kơ khoa pơ ala mơnuih [ôn sang ôh mơ\ Wa do# pơ pha gơ`u ngă Kơ-iăng Khoa, Khoa ding jum. Wa hmâo jak iâu wot [ing apăn bruă amăng khul đăo phơ\t, đăo khop gum hrom Kơnuk kơna”.

Lăng [ing thâo hră le\ pran pơtrut bruă ngă Hơkru\ mơng djuai ania, tơdơi kơ bruă Hơkru\ blan 8, Wa pơtrun pơtô pơhra\m mơnuih thâo hră phrâo, pơplih phrâo bôh thâo rơđăp, pơplih phrâo bruă mă bôh thâo đang hmua, măi mok.

Abih bang hơdôm mơnuih thâo hră Việt Nam leng kơ tum pơ[u\t gah yu\ khăn gru mơng Ping gah.

Lu mơnuih thâo hră, rơgơi mơbruă pran jua klă, [ing kơsem min bôh thâo phrâo, yap wot [ing apăn bruă khul đăo, [ing apăn bruă đưm mơng ơi pơtao hơđăp kah hăng Bảo Đại dưi hmâo Wa Hồ pơplih pran jua, pơanur hăng pơsur gum hrom gong gai hơkru\.

Hrom hăng bruă hyu e\p mơnuih rơgơi mơbruă, pran jua klă djru tu\ yua kơ lo\n ia, Khoa mir sir Hồ Chí Minh ăt rơkâo mơn mơnuih git gai, wai lăng khom thâo yôm ruah mơnuih rơgơi mơbruă, thâo bơwih brơi kơ thâo krăn mơnuih rơgơi mơbruă, hmâo pran jua klă, pơhra\m brơi dong kơ mơnuih rơgơi hăng khom thâo mă bruă mơng tơlơi rơgơi djơ\ hơdră.

Bruă lăng yôm mơnuih rơgơi apăn bruă tui tơlơi pơmin mơng Khoa mir sir Hồ Chí Minh le\ khom ngă tui na nao, kah hăng “mơnuih ngă đang war bôr đ^ phun kyâu yôm. Khoa lăng yôm mơnuih rơgơi, mă yua mơnuih apăn bruă, lăng yôm rim mơnuih hmâo yua kơ bruă hrom”.

Mă yua tơlơi pơmin anai, Tơlơi pơtrun pơsit Jơnum prong tal 12 mơng Ping gah pơsit: khom dưi pơdo\ng sa khul mơnuih apăn bruă dưm kơnar, djru ngă tui truh kih dua bruă mă pơdo\ng hăng pơgang lo\n ia djop mơnuih dưm kơnar.

Tu\ mă tơlơi pơmin anai, Khoa ding jum apăn bruă kơnuk kơna ta ơi Lê Vĩnh Tân brơi thâo truh ră anai Kơnuk kơna hmâo mă yua laih 2 Tơlơi pơtrun pơsit kiăng ruah mơnuih thâo rơgơi:

“Sa le\ mă yua, ruah mut mă bruă hăng [ing hlơi hmâo bruă pơhra\m, hmâo hơdôm bôh thâo lăp yap ba [udah iâu le\ “hlăk ai rơgơi” kiăng pơplih phrâo tơlơi pơkă 86 mơng Ding jum kơđi ]ar. Anai le\ tơlơi ruah mơnuih mut apăn bruă hăng [ing hlăk ai thâo hră.

Dua le\ ruah [u rơgao tơlơi pơplông hăng mơnuih hmâo bruă pơhra\m thâo rơgơi amăng lo\n ia hăng rơgơi pơ\ dêh ]ar ta] rơngiao, hơdôm bruă bơwih [ong tơnap tap, anai le\ hơdră bruă ruah mơnuih mut mă bruă”.

Ơi Lê Quang Thưởng, Kơ-iăng Khoa hơđăp Gru\p pơ pơhun bruă Ping gah dêh ]ar ta lăi le\: Amăng mông ră anai, kiăng dưi e\p mơnuih thâo rơgơi hăng dưi ruah apăn bruă gơ`u kah hăng hơdră mơ\ Wa Hồ hmâo hluai tui laih amăng mơnuih [ôn sang.

Lom mơnuih [ôn sang dưi hmâo tơlơi đăo gơnang, gơ`u amra tuh rơyuh pran jua kơ Ping gah, Kơnuk kơna hơdôm mơnuih hmâo pran jua klă, bôh thâo kiăng glăm ba bruă mă mơng lo\n ia.

Anih anom hơpă [u lăng yôm tơlơi gum pơhiăp m[s anih anom anun amra hmâo bruă mă [u kơja\p.

Ơi Lê Quang Thưởng pơsit: Mă yua tơlơi hrăm mơng Wa Hồ anun le\ tơlơi hrăm thâo hluh mơnuih, pơsit djơ\ mơnuih, pơhra\m brơi hăng mă yua djơ\ bruă hrăm mơng gơ`u:

“Kiăng brơi hlơi đ^ apăn bruă khom thâo pô anun, pơsit djơ\ bôh thâo, tơlơi kiăng hăng khom djru gơ`u pơđ^ tui bôh thâo, bruă mă mơng gơ`u, tơlơi lông bôh thâo ia rơgơi mơng gơ`u.

To# tơno# pioh gơ`u pơtrut pơsur tơnap, jak iâu gơ`u mă bruă anai le\ tal tơdơi pioh gơ`u ngă dong bruă mă phrâo, tơlơi lông gơ`u. Anun le\ hơdră pơhra\m mơnuih apăn bruă amăng bôh nik.

Bôh nik bruă mă mơnuih mơnam le\ sang hră yôm phăn pioh lông lăng, pơhra\m drơi mơnuih apăn bruă”.

Mă yua tơlơi pơmin Hồ Chí Minh kơ mă yua mơnuih rơgơi mơbruă, hơdôm hrơi rơgao, Ping gah hmâo đing nao pơtô pơhra\m mơnuih apăn bruă.

Bruă mă yua mơnuih rơgơi mơbruă khom djơ\, djơ\ hăng bôh thâo hăng tơlơi kiăng bruă mơng gơ`u.

Yua mơnuih thâo rơgơi mơ\ [u djơ\, bruă mă amra [u truh kih, [u dưi mă bruă, ngă soh h^ hăng mơnuih thâo rơgơi hăng ngă sat kơ Ping gah.

74 thun rơgao, tơdơi kơ bruă Hơkru\ blan 8, tơlơi pơmin lăng yôm mơnuih thâo rơgơi, pran jua klă mơng Wa Hồ jing na nao hăng hlong hlar le\ tơlơi kiăng hrăm tui prong amăng bruă mă mơnuih apăn bruă mơng Ping gah./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr