VOV4.Jarai - Thun 2018, tơlơi bơwih [ong huă [ơi rong lo\n tơnah do\ hơnong, [u pơđ^ kyar ôh, s^ mdrô đ^ kaih pơhmu hăng tơlơi pơmin, bruă bơrơjah amăng bruă s^ mdrô kơplah wah Mi – Khac\ bưp lu tơlơi gleh tơnap laih anun amra tơnap amăng sui thun.

Amăng hrơi mông tui anun, tơlơi bơwih [ong mơng Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> ăt hơmâo mơn boh than ba glăi. Pơđ^ kyar bơwih [ong huă hơmâo rơbêh 7% le\ rơnoh lu hloh amăng 10 thun hăng anai, hơmâo lu mơng anom bruă pơkra pơjing măi mok hăng bơwih brơi.

Lu [ing kơhnâo bơwih [ong pơsit thun 2019, tơlơi bơwih [ong huă mơng lo\n ia ta hơmâo pơđ^ kyar dong mơn năng ai `u 7%.

Tơlơi lăi pơthâo mơng Jơnum min wai lăng prăk kăk Dêh ]ar brơi thâo, thun blan rơgao, tơlơi bơwih [ong huă hơmâo lu tơlơi pơplih, amăng anun hơmâo tơlơi [u mơ-ak amăng bruă s^ mdrô ngă hro\ trun amăng thun 2018, do\ glăi 4,2% laih anun thun 2019 him lăng amra dưi đ^ 4% đôc\.

Amăng hrơi mông tui anun, tơlơi bơwih [ong huă Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> ăt đ^ mơn, ba glăi lu boh than; pơđ^ kyar bơwih [ong huă ăt hơmâo 7% mơn, bruă pơđ^ nua gơnam c\a c\ot ăt dưi wai lăng yu\ 3,6%, pơđ^ mă nua gơnam hơđong yu\ 1,5%.

Tơlơi bơwih [ong huă dưm knar amăng lu bơnah, kmlai hơmâo lu, hnưh kơnuk kơna hăng prăk kăk pơko\n hơmâo pơhlôm kjăp djơ\ hăng tơlơi pơkă mơng Khoa moa git gai pơ ala mơnuih [on sang ta c\râo bruă.

Tui hăng pô apăn bruă bơwih [ong, ơi Lê Xuân Nghĩa, boh than ba glăi amăng thun 2018 amra ngă atur kjăp kơ tơlơi đ^ kyar bơwih [ong amăng thun 2019.

‘’Thun 2018, Việt Nam hơmâo rơnoh đ^ kyar lu biă amăng 10 thun rơgao, amra dưi đ^ kyar truh thun 2019. Tui anun le\ yua hơmâo tơlơi đ^ kyar mơng mơnuih blơi yua gơnam 2018 lu biă, đ^ kyar gơnam ba s^ pơ dêh ]ar tac\ rơngiao rơgao rơnoh pơkă.

Pơđ^ kyar mơng anom bơwih [ong huă amăng dêh ]ar ta lu hloh mrô đ^ kyar mơng anom bơwih [ong pơ dêh ]ar tac\ rơngiao kơ bruă ba s^ gơnam.

Sa tơlơi yôm hloh le\, bruă ba s^ gơnam mơng hmua, kyâo, akan hơdang hơmâo 40 klai đolar Mi, anai le\ rơnoh đ^ kyar lu biă mă’’.

Pơplih phrâo bơwih [ong huă, biă mă `u le\ pơplih phrâo anih tuh pơ alin amu` [iă. Bruă Kơnuk kơna ta khut khăt pơsit lui h^ lu mơta hră pơ-ar gleh tơnap jing pơđ^ kyar amu` [iă…

Yua anun, [ing kơhnâo lăi, anai mara jing tơlơi gêh gal pơtrut đ^ kyar GDP hăng rơnoh him lăng 7% amăng thun 2019.

Tui hăng ơi Hoàng Công Tuấn, Khoa anom kơsem min tơlơi bơwih [ong huă Kông ti chứng khoán MSB, pơphun mơng 2012 truh ră anai, jơlan hơdră git gai mơng Ping gah, kơnuk kơna djơ\ biă.

Rơđah biă mă le\ [u gơ`ăm nao đơi ôh bruă pơđ^ rơnoh GDP aset thun mơ\ pơ[ut amăng bruă pơplih phrâo anim bơwih [ong, pơplih ming tơlơi bơ wih [ong…

Hro\m hăng anun le\ jơlan hơdră pơtrut đ^ kyar anom bơwih [ong mă pô, pơplih phrâo hơbô| bruă pơđ^ kyar. Ơi Hoàng Công Tuấn pơsit:

‘’Amăng thun 2019 [ing gơmơi hok mơ-ak biă hăng jơlan hơdră git gai djơ\ lăp mơng Ping gah, kơnuk kơna. Dong mơng anun [ing ta [uh laih, tơlơi bơwih [ong huă mơng lo\n ia ta kjăp, rơnoh đ^ kyar lu.

{ing gơmơi c\ang rơmang biă mă tơlơi pơplih phrâo mơng kual bơwih [ong mă pô amu` hloh amăng thun 2019 hăng 2020 ăt kah hăng hơdôm thun tơdơi kiăng tơlơi bơwih [ong Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> tu\ yua hloh hăng pơđ^ kyar klă hloh hăng hơđong kjăp.

Lu [ing kơhnâo bơwih [ong huă lăi le\ kiăng pơplih phrâo hơdră ngă bruă hăng anih anom bơwih [ong s^ mdrô kơtang hloh, kiăng hơmâo lu mơnuih bơwih [ong.

Hro\m hăng anun le\ bruă pơplih phrâo bơwih [ong kho\m ngă tui djơ\ lăp, abih bang, pơplih dlăm hăng rơđah rơđông hloh hơbô| bruă pơđ^ kyar, kiăng mă yua tơlơi gêh gal prong mơng jar kmar.

Anai le\ pơplih phrâo pơkra gơnam tam yua  tơlơi bơbec\ mơng bruă bơrơjah s^ mdrô; tơlơi gêh gal mơng hră pơkôl s^ mdrô amăng rơnuk phrâo kah hăng CPTPP, EVFTA hăng sa dua hră pơkôl FTAS pơko\n dong…

Pơđ^ nua gơnam c\a c\ot dưi wai lăng mơn hăng rơnoh 4% tơdah bruă pơplih nua prăk bơwih brơi bruă kơnuk kơna dưi wai lăng kjăp.

Ơi Trương Văn Phước, Khoa Jơnum min wai lăng prăk kăk dêh ]ar lăi le\, bruă pơkra măi mok hăng bơwih brơi bruă hro\ trun amăng thun rơgao samơ\ ăt jing tơlơi gêh gal pơtrut đ^ tơlơi bơwih [ong mơn.

Rơngiao kơ anun, hơdôm tơlơi pơplih phrâo kơ jơlan hơdră ăt kiăng ngă tui mơng [rư\ mơn kiăng thâo hluh hloh laih anun ba glăi  tu\ yua sit nik hloh. Ơi Trương Văn Phước pơsit:

‘’Thun 2019, [ing gơmơi him lăng GDP mơng Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> amra đ^ 7%, hluai tui tơlơi sem lăng hăng đao lăng hlâo tơlơi bơwih [ong huă [ơi rong lo\n tơnah hăng amăng dêh ]ar.

Tơlơi bơwih [ong huă rong lo\n tơnah rơngiao mơng tơlơi bơngơ\t bruă bơrơjah nao rai amăng bruă s^ mdrô ăt hơmâo mơn tơlơi gêh gal hăng tơnap tap.

Tơlơi bơwih [ong amăng dêh ]ar ta ăt hơmâo him lăng hlâo amra djru pơđ^ kyar GDP amăng thun 2019 anun le\: jơlan hơdră pơđ^ kyar bơwih [ong huă mă pô, pơplih phrâo hơbô| bruă pơđ^ kyar, anih anom bơwih [ong s^ mdrô pơplih phrâo…

Anun le\ tơhnal phun mơ\ [ing gơmơi lăi pơthâo c\i đao lăng hlâo tơlơi pơđ^ kyar bơwih [ong Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> amăng thun 2019 le\ 7%, djă hơnong mrô pơđ^ nua c\a c\ot yu\ 4%’’.

Khă mơng hok mơ-ak yua tơlơi pơđ^ kyar him lăng amăng thun 2019 năng ai `u 7%, samơ\ [ing apăn bruă bơwih [ong ăt lăi mơn, Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region> amra tơnap biă yua hơmâo lu tơlơi lông lăng prong mơng tơlơi bơwih [ong huă ro\ng lo\n tơnah mơ\ ta glăk bưp.

Rơđah biă mă `u le\ tơlơi [u mơ-ak kơplah wah Mi – Khac\ amra bơbec\ sat kơ bruă s^ mdrô, dong mơng anun ngă tơnap kơ bruă ba s^ gơnam mơng Việt <ns0:country-region>Nam</ns0:country-region>.

Kiăng ru\ đ^ tơlơi gêh gal bơwih [ong kho\m kiăng tơlơi git gai c\râo bruă hơdec\ hmar mơng Kơnuk kơna amăng bruă pơsit jơlan hơdră bơwih [ong prong, djơ\ hăng tơlơi hơmâo amăng ro\ng lo\n tơnah tui hăng ră anai.

                                                              Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr