VOV4.Jarai- 41 thun hlâo adih (1976), lơ\m mơnuih [on sang Hà Nội hro\m hăng mơnuih [on sang dêh ]ar ta, pơphun ngă lơphet hơdor glăi Hrơi pơklaih rơngai Plơi prong jưh jom (10/10), grup apăn bruă Hà Nội kret kroai nao pơ tơring ]ar Lâm Đồng c\oh amur sur hlang.

Rơgao sa thun, rơbêh 2000 c\ô mơnuih mơng plơi prong jưh jom Hà Nội juă tui kru, hăng pran jua kơtang, ba jơlan hlâo, hơmâo lu tơlơi tơnap tap, pơjing lo\n tơnah c\ư\ siăng kriăng pơtâo [ơi anai, jing anih pơdrong sah laih anun pơđ^ kyar – Anai le\, kual bơwih [ong huă phrâo kơ mơnuih [on sang Hà Nội, [ơi lo\n dro\t mriah [azan, gah tơring glông Lâm Hà, tơring ]ar Lâm Đồng ră anai.

Anai le\ sa amăng hơdôm rơbâo c\ô tơdăm dra hlăk ai đuăi h^ mơng plơi prong jưh jom Hà Nội nao pơ\ Lâm Đồng c\i c\ông jơnah jah glai phrâo tui hăng hră pơtrun mơng Ping gah, 40 thun laih, samơ\ yă Nguyễn Thị Nga, [ơi thôn 3, să Gia Lâm, tơring glông Lâm Hà (Lâm Đồng), ăt hơdor glăi na nao hrơi blung a juă rai [ơi lo\n glai anai.

Anun le\ hơdôm hrơi tơnap tap biă mă, kơ[ah asơi huă a`ăm [ong, [u hơmâo sum ao c\i buh, hơmâo lu ruai kơ`i\ djam, rơtah ke\, duăm pơgrun laih anun hơmâo [ing tơhan fulro…Tơnap tap tui anun, samơ\ [u ngă mơtah hơtai [ing djuai ania Plơi prong jưh jom ôh, amăng anun hơmâo yă Nga.

Yua tui anun, ră anai, hơmâo tơlơi mơ-ak mơ-ai biă mă lơ\m tơlơi hơdip mơda mơng mơnuih [on sang [ơi kual lo\n dro\t mriah [aza anai pơdrong sah laih. Yă Nguyễn Thị Nga ră ruai glăi:

‘’Lăi nao tơlơi bơwih [ong huă phrâo Hà Nội [ơi anai, hlơi đuăi rai pơ\ anai  thâo bơwih [ong, gir run găn rơgao tơlơi tơnap tap le\ lêng kơ hơmâo tơlơi hơdip mơda hơđong kjăp.

Ayuh hyiăng, lo\n tơnah [ơi anai amu` bơwih [ong hloh pơhmu hăng kual Pơ\ Ngo\ dêh ]ar ta, laih anun pơđ^ kyar klă hloh, hơđong kjăp hloh, kâo lăi sit tui anun mơtăm.

Kah hăng sang ano\ gah am^ kâo đuăi rai pơ anai truh 8 c\ô ayong adơi, [ing anong, [ing neh bơwih [ong lêng kơ đ^ amo\ go\, ană ba hrăm hră truh anih. Sang ano\ gơmơi anai hnun mơ\n, kâo tu\ ư pran jua laih, hơđong kjăp biă mă yơh. Anih anom pơko\n [u dưi pơhmu hăng [ơi anai ôh lah’’.

Rơgao 41 thun man ako\ pơjing kual bơwih [ong phrâo, 30 thun ako\ pơjing laih anu pơđ^ kyar, tơring glông Lâm Hà ră anai, hơmâo jơlan yak nao hơđong kjăp, jing kual bơwih [ong huă hmư\ hing hloh mơng tơring ]ar Lâm Đồng.

Rơngiao mơng 3 djuai phun pla phun kah hăng kơphê, c\e hăng phun kơbuă, a`ăm pơtăm- bơnga ngă tui boh thâo ia rơgơi ăt pok prong hloh đơ đăm lo\n pla laih anun pơđ^ kyar, pơđ^ nua prăk kăk lơ\m sa ektar lo\n pla rơbêh 200 klăk prăk/thun.

Tơdah thun 2007, prăk kăk him lăng hrim c\ô mơnuih [ơi tơring glông Lâm Hà hơmâo kưonong 10 klăk păk đôc\ le\, truh ră anai hơmâo giăm 50 klăk prăk/sa c\ô/thun. Tar [ar tơring glông do\ glăi 1,5% sang ano\ [un rin đôc\, hơdră gum djru mơng kơnuk kơna lêng ngă klă soh, tơlơi rơnuk rơnua kơđi ]ar, mơnuih mơnam hơđong kjăp na nao.

Tui hăng ơi Nguyễn Văn Hùng, [ơi [ut plơi Đông Anh 2, tơring kual Nam Ban, Lâm Hà lăi\ le\, hơmâo boh tu\ yua tui hăng ră anai le\ yua [ing apăn bruă hăng mơnuih [on sang [ơi anih bơwih [ong phrâo, thâo găn rơgao h^ tơlơi tơnap tap.

Amăng anun hơmâo tơlơi gum hơbitm jê| giăm nao rai tơdruă hăng pơlir hơbit tom djuai ania [iă kual C|ư\ Siăng. Anai le\ tơlơi rơđah rơđông, pơsit hră pơtrun djơ\ lăp mơng Ping gah amăng bruă ba mơnuih [on sang nao bơwih [ong [ơi kual lo\n dro\t mriah [azan anai. Ơi Nguyễn Văn Hùng pơsit:

‘’Lăi nao hră pơtrun mơng Ping gah kơnuk kơna ta, ba mơnuih [on sang nao ako\ pơjing anih bơwih [ong huă phrâo, [ơi kual Lâm Hà anai, kâo lăng djơ\ biă mă. Mơnuih [on sang rai pơ anai hok mơ-ak pran jua biă mă, hrim sang ano\ lêng kơ prong sah laih anun hơđong kjăp

Anun le\, yua mơnuih [on sang thâo đăo gơnang kơ Ping gah, hrư\n đ^ bơwih [ong kjăp [ơi Lâm Hà anai, c\i pơphun bruă mă hăng pơđ^ kyar bơwih [ong huă.

Kơplah wah mơnuih [on sang Hà Nội hăng mơnuih [on sang Lâm Đồng pơlir hơbit biă mă, gum djru nao rai amăng bruă pơplih phrâo phun pla, boh thâo rông hlô mơnong, pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong’’.

Bơ yă Nguyễn Thị Mão, Kơ-iăng khoa wai lăng khul tơdăm dra kual bơwih [ong phrâo Hà Nội, [ơi tơring ]ar Lâm Đồng amăng rơwang thun 1976 – 1978 lăi le\, kual bơwih [ong phrâo Hà Nội [ơi Lâm Đồng ră anai jing kual lo\n gêh gal, pơdrong sah laih anun pơđ^ kyar.

Lăng kah hăng plơi prong jưh jom [ơi kual c\ư\ siăng, yua dah hơmâo anăn anih anom kah hăng: Ba Đình, Đống Đa, Từ Liêm, Đông Thanh, Gia Lâm, Hoàn Kiếm…hơmâo arăng pơ anăn brơi plơi pla, pơ anăn brơi să. Anăn Lâm Hà anai, ăt jing tơlơi pơlir hơbit dua boh plơi pla Lâm Đồng hăng Hà Nội [ơi kual c\ư\ siăng lo\n dro\t mriah anai mơ\n. yă Nguyễn Thị Mão brơi thâo:

‘’Rơgao mơng 40 thun truh ră anai, kâo lăng hling hlang mơ\n, yua dah tơring glông Lâm Hà pơđ^ kyar ta` biă mă laih anun hơmâo gru plơi prong jưh jom Hà Nội, dong mơng anih anom truh kơ sang ano\, truh kơ mơnuih mơnam.

Kho\m lăi le\, kâo hơ-ơc\ bơni biă mă [ing do\ glăi man pơdong kual bơwih [ong phrâo anai. {ing ơi, yă, adơi ayong, laih anun khoa moa apăn bruă hơmâo pran jua gir ktir c\i man pơdong plơi pla phrâo Hà Nội, djơ\ lăp hăng tơlơi hmư\ hing mơng Plơi prong jưh jom [ơi Lâm Đồng – sa kual lo\n mơng đưm lêng kơmrong đôc\, ră anai sang ano\ man pơdong pơlir nao rai, pơdrong sah, hiam biă mă, [u phara hăng Hà Nội ôh’’.

Samơ\, tui hăng ơi Nguyễn Đức Tài, Khoa jơnum min mơnuih [on sang tơring ]ar Lâm Hà brơi thâo, tơlơi gêh gal mơng plơi pla ră anai do\ lu đôc\, tơdah hơmâo hơdră djơ\ lăp amăng bruă pơphun ngă hmua pla pơjing, pơđ^ kyar hloh dong tơlơi gêh gal anai le\ tơring glông Lâm Hà amra pơđ^ kyar hloh dong.

Ră anai tơring glông glăk pơtrut đ^ bruă man pơdong anih anom, jơlan glông, ngă pơhưc\ tuh pơ alin, ba jơlan hlâo le\ anom bruă măi mok boh thâo ia rơgơi, s^ mdrô hăng tuai c\uă ngui, kiăng tơring glông Lâm Hà pơđ^ kyar hơđong kjăp:

‘’Sit nik le\ tơlơi gêh gal, tơlơi hơmâo yôm mơng tơring glông Lâm Hà lu biă mă, samơ\ ră anai ăt aka [u mă yua abih ôh.

Amăng hrơi mông pơ anăp anai, [ing gơmơi pơ[ut bruă git gai ngă mơng bruă guang dar pơđ^ kyar truh bruă man pơdong anih anom bơwih [ong huă mơnuih mơnam, wơ\t tơdah bruă mă mơng [ing apăn bruă, ngă tơlơi gêh gal, tuh pơ alin, iâu pơthưr sang s^ mdrô, anom bruă, pô hlơi hơmâo prăk kăk, dưi tuh pơ alin ngă hmua pla pơjing, tơlơi hodip mơda [ơi tơring glông Lâm Hà.

Laih dong, ngă klă hloh tơlơi pơlir hơbit hăng kơnuk kơna, sang s^ mdrô hăng mơnuih [on sang [ơi anai, tui anun kah tơring glông Lâm Hà dưi pơđ^ kyar hloh dong’’.

Hrơi ngă lơphet hơdor glăi 72 thun Hrơi ako\ pơdong kơnuk kơna lo\n ia, 63 thun Hrơi pơklaih rơngai Plơi prong jưh jom (10/10/1954 – 10/10/2017), mơnuih [on sang Hà Nội [ơi kual lo\n dro\t mriah [azan Lâm Hà – Lâm Đồng glăk pơphun lu bruă bruă sit nik.

Dong mơng anun c\i pơtă pơtăn ană tơc\ô hơdor na nao pran jua, tơlơi yôm pơphăn laih anun tơlơi pơpu\ kơ mơng rơnuk ơi, yă đưm, kiăng gir ktir man pơdong plơi pla phrâo jai hrơi hiam klă hloh.

Siu H’ Mai - Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr