VOV4.Jarai - Kual }ư\ Siăng le\ sa amăng hơdôm anih anom gơgrong ba lu ano# bơdjơ\ nao amăng hơdôm bruă blah ngă pơgang Lon ia.

Tơdơi kơ lon ia pơlir hơbit, bruă pơdo\ng bơwih [ong, pơgang lon ia [ơi kual }ư\ Siăng dưi hmâo tơlơi lăng ba pha ra yua kơ anih anom yôm phăn mơng kual lon ia.

{ơi guai hơdôm bôh tơring ]ar, Ping gah Khul ling tơhan, Ding jum wai lăng khul ling tơhan dêh ]ar ta hmâo brơi pơdo\ng hơdôm gru\p bơwih [ong pơgang lon ia.

Găn rơgao rơbêh kơ 40 thun, hơdră pơtrun ba tơbiă ling tơhan nao pơ\ guai lon ia [ong huă, do# hrom, mă bruă hăng neh wa djop djuai ania [ơi kual }ư\ Siăng hmâo pơsit djơ\ laih tơhnal `u.

Tơdơi kơ tlaih rơngai lon ia, guai lon ia gah tơring glông }ư\ Prông, Đức Cơ, Ia Grai gah tơring ]ar Gialai le\ kual lon hong rai tơpluk yua kơ bôh [ôm bôh min.

{ing ling tơhan gah hơdôm gru\p bơwih [ong pơgang lon ia kah hăng 72; 732; 731;… hmâo ba jơlan hlâo nao pơ\ hơdôm kual lon anai pioh rơmet agaih rah bôh [ôm bôh min, bơwih [ong huă ngă đang hmua hăng pơgang rah guai lon ia.

Ơi Kpuih Mực, mơnuih mă bruă [ơi đang kơ su, mơnuih ping gah blung a mơng plơi Chan, să Ia Pnôn, tơring glông Đức Cơ, tơring ]ar Gialai, brơi thâo, hăng phiăn juăt ngă đang hmua pơ\ anai [ia\ pơ\ adih [ia\, tal hlâo, [ia\ mơnuih gum hrom hăng ling tơhan bơwih [ong huă.

Samơ\ dưi hmâo ling tơhan pơsur, [ing mơnuih hmâo ara\ng đăo gơnang gơgrong tơbiă pơsur, ană plơi [ơ [rư\ pơplih tui tơlơi pơmin.

Ră anai, sang ano# hơpă amăng plơi leng kơ hmâo mơnuih mă bruă kơ sang bruă kơ su 72, Binh đoàn 15.

Tơlơi hơd^p mơda mơng rơbêh kơ 200 bôh sang ano# plơi Chan pơplih laih. Sa plơi [ơi guai lon ia tơnap tap jing trơi pơđao:

“Kâo pơke\ na nao hăng mơnuih mă bruă, pơke\ hăng neh wa kiăng đ^ kyar bơwih [ong, pơdo\ng să, anom bruă đ^ kyar.

Mut mă bruă, lăi hrom neh wa hro\ trun laih tơlơi rin rơpa, tơlơi hơd^p mơda glăk đ^ kyar”.

Hluai tui hơdôm gru\p bơwih [ong pơgang lon ia dưi pơdo\ng tơdơi kơ tlaih rơngai lon ia, thun 1985, Ping gah Khul ling tơhan, Ding jum wai lăng Khul ling tơhan pơdo\ng laih Binh đoàn 15, sa anom bơwih [ong, pơgang lon ia phun [ơi guai lon ia gah pơngo\ kual }ư\ Siăng.

Rơgao kơ anun, pơtrut bruă đ^ kyar bơwih [ong huă pơgang lon ia sa hơdră kơja\p phik amăng kual.

Tui hăng ơi Dương Văn Trang, Khoa gum bruă Ping gah dêh ]ar ta, Khoa git gai Ping gah tơring ]ar Gialai, Binh đoàn 15 hmâo ngă tui klă biă bruă mă [ơi guai lon ia mơng tơring ]ar.

Binh đoàn hmâo djru pơsir laih bruă mă, hmâo prăk pơhrui glăi, djru neh wa djop djuai ania [ia\ [ơi guai lon ia đ^ kyar bơwih [ong huă, hơđong tơlơi hơd^p mơda, hrom hăng anun, pơjing rai sa ano# gal bruă pơgang lon ia kơja\p:

“Binh đoàn hmâo pơsir laih rơbêh kơ 7000 ]ô mơnuih djuai ania [ia\ [ơi glông guai lon ia gah tơring ]ar Gialai mut mă bruă mơng Binh đoàn. Binh đoàn pơ\ hơpă le\ anih anom mă yua [ơi anun đ^ kyar, [o# mơta plơi pla jai hrơi klă tui.

Gưl Ping gah mơng hơdôm tơring glông [ơi guai lon ia hăng Binh đoàn 15 gum hrom, pơdo\ng glông bruă kơđi ]ar jai hrơi jai dưi pơđ^ tui”.

Nao ]ua\  glăi kual }ư\ Siăng amăng hơdôm hrơi blan Pă gru grua, Trung tướng Nguyễn Thành Út, Khoa hơđăp git gai Ping gah, Kơ-iăng Khoa pơtrun bruă ping gah khul ling tơhan Quân khu 5 [u tlaih ôh mơ-ak pran jua yua kơ tơlơi đ^ kyar mơng kual lon anai.

Tui hăng `u, bôh nik ngă brơi ling tơhan nao pơ\ guai lon ia bơwih [ong huă gah kual }ư\ Siăng amăng hơdôm thun rơgao brơi [uh bôh tu\ yua sit nik.

Hơdôm gru\p ngă đang hmua, hơdôm plơi m[s mă bruă kơ sang bruă hăng pô le\ neh wa djop djuai ania [ơi guai lon ia le\ hơdôm mơnuih pơgang guai lon ia, Lon ia kơja\p hloh djop khul ling tơhan hơde] hmar hơpă:

“Tơlơi bơwih [ong pơgang lon ia anai le\ pơdo\ng pơgang hmâo plơi, hmâo să, hmâo m[s do#, sang hră.

Rơnuk anai, hơdôm rơnuk tơdơi, ană amôn, ană tơ]ô, ơi yă am^ ama pơjing [ơi anai, pơdo\ng sang do#, đang hmua hmâo prăk kak kông ngăn, [ing ană tơ]ô trơi pơđao le\, lom ayăt rai, akă lăi nao truh bruă pơgang lon ia ôh mơ\, gơ`u wai lăng sang do#, wai lăng kông ngăn, pơsat mơ\ ơi yă gơ`u pơgang bôh than mơng gơ`u ngă rai, sit yơh pô wai lăng pơgang bôh than pô dưi ngă, pơgang pơsat ơi yă gơ`u.

Tui anun tơlơi bơwih [ong pơgang lon ia [ơi guai lon ia hmâo pơjing pran gơgrong kơja\p, sa glông jơlan kơđi ]ar kơja\p phik [u hmâo klăk ]ô  ling tơhan hơpă mơ\ nao dưi wai lăng guai lon ia kah hăng pran jua m[s. Noa `u yôm phăn biă”.

Tơdơi kơ 43 thun tlaih rơngai lon ia, sa ruăi guai lon ia hơdôm rơtuh km [ơi dua bôh tơring ]ar Gialai hăng Kontum dưi pơdo\ng kơja\p laih, sa guai hăng tơlơi pơplih phrâo rơđah đông kơ bruă bơwih [ong mơnuih mơnam.

Tơlơi bơwih [ong đ^ kyar, tơlơi pơmin pơđ^ tui, djru rim ]ô mơnuih mă bruă, rim neh wa djuai ania [ơi kual guai lon ia anai leng kơ hmâo tơma mut tơlơi pơmin abih bang m[s pơgang lon ia, jing laih hơdôm mơnuih pơgang guai lon ia gơgrong mă pô.

Tui hăng Thiếu tướng Đặng Anh Dũng, Khoa pơtrun bruă Binh đoàn 15, anun le\ bôh than truh kih prong hloh hăng ăt le\ tơlơi ư-ang mơng hơdôm rơnuk mơnuih apăn bruă tơhan, ling tơhan, mơnuih mă bruă mơng Binh đoàn:

“Kual }ư\ Siăng tơdơi kơ blah ngă, lom anun le\ anih anom hơhuai, rai tơpluk  laih anun bă kơ bôh [ôm bôh min, jrao dioxin, laih dong tơlơi duam ruă ngă, m[s le\ rơmon rơpa. Ngă tui hơdră pơtrun mơng Ping gah hăng Kơnuk kơna le\ Binh đoàn 15 dưi pơdo\ng.

Mơng anun truh ră anai le\ hơdôm rơbăn ]ô m[s dưi pha rai do# [ơi kual }ư\ Siăng hăng gum hrom m[s djop djuai ania [ia\ [ơi kual }ư\ Siăng anai pơdo\ng kual jai hrơi jai pơdrong sah klă hiam hăng trơi pơđao.

Ră anai le\ mlar kơ đang kơ su, kơ phê [ơi kual }ư\ Siăng hăng kơnong kơ Binh đoàn 15 le\ hmâo rơbêh kơ 40.000 ektar đang kơ su hăng hơdôm rơtuh ektar đang kơ phê, ba glăi tơlơi hơd^p mơda trơi pơđao yâu mơ-ak kơ m[s [ơi kual }ư\ Siăng”.

Sa kual lon hmâo bôh [ôm bôh min ngă răm rai ră anai dưi pơplih hăng hơdôm đang kơ su, kơ phê, bă mơta lăng hăng hơdôm bôh plơi pla trơi pơđao hăng djop apui lơtr^k – jơlan nao rai – sang hră – sang ia jrao.

Sa ruăi glông guai lon ia kơja\p kah hăng dưi gôm hăng sa blah ao pơsơi đang hmua pơke\ hăng pơgang lon ia, hmâo laih hăng glăk hmâo Binh đoàn 15, Ding jum wai lăng Khul ling tơhan dêh ]ar ta ngă tui ba glăi bôh tu\ yua./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr