VOV4.Jarai - Jơnum ngui sang ]ơ - Pơdă prưng kơ phê sa amăng hơdôm bruă mă [uh rơđah hloh mơng Jơnum ngui kơ {uôn Ama Thuo#t tal 7 thun 2019 phrâo pơ phun amăng rơwang hrơi tơjuh rơgao.

Jơnum ngui sang ]ơ [ơ [ia\ djơ\ hăng tơlơi kiăng nao hơduah e\p lăng, lăi pơthâo nao rai bôh thâo ngă đang hmua ăt kah hăng ano# akă [u rơđah phrâo hmâo lom pla pơkra rai gơnam tam mơng neh wa ngă đang hmua ăt kah hăng tơlơi ]ang rơmang mơng anom bơwih [ong kiăng lăi pơhư\] gơnam tam, anăn păn, tô nao rai pơhư prong anih anom s^ mdrô.

Anai le\ tal 4 ơi Chu Văn Mùi, [ơi tơring kual Ea Kar, tơring glông Ea Kar gum găn rơgao lăng hơdôm bruă mă [ơi Jơnum ngui sang ]ơ - Pơdă prưng kơ phê.

Glăk ngă 4 ektar đang kơ phê pla plah tal anai `u pơsit rơđah phun than hloh lom nao jơngui sang ]ơ, anun le\ gơgrong hlâo bưp, tô nao rai hăng [ing juăt bruă, hơdôm bôh anom s^ pơjeh pla, măi mok, gơnam mă yua ngă đang hmua hăng hrăm tui hơdôm bôh than dưi ngă mơng bôh thâo phrâo kiăng mă bruă amăng bruă bơwih [ong mơng pô.

{u djơ\ kơnong kơ hnun đo#] ôh, rơgao kơ jơnum ngui sang ]ơ, `u hăng djop mơnuih thâo hluh hloh kơ ano# klă hăng tơhnal lu mơta mơng kơ phê [ơi kual lo\n ]ư\ siăng bazan prong hloh Việt Nam, kiăng hmâo jơlan bơwih [ong huă s^ mdrô djơ\:

“Thun anai le\ kâo gir run kiăng e\p hmâo djuai kơ phê klă hiam. Yua kơ tui hluai kual, bơhmutu `u ăt do# [ơi Daklak mơn, samơ\ kơ phê [ơi Krông Năng pha ra, kơ phê [ơi Ea To\ pha ra, Krông Pa] dong ăt pha ra mơn. Kơnong kơ ataih nao rai mơng 10 truh kơ 15 km, ano# klă kơ phê pha ra laih”.

Bơhmu hăng hơdôm mơnuih ngă đang hmua, hơdôm bôh anom bơwih [ong amăng gơnong bruă jai ba tơbiă lu tơlơi ]ang rơmang kơ Jơnum ngui sang ]ơ lăi ha jăn hăng jơnum ngui kơ phê lăi hrom.

Ơi Cao Tiến Quốc, khoa pơ ala kơ Phun akha Sang bruă kơ phê dêh ]ar Việt Nam brơi thâo, gơnam mơng phun akha sang bruă hmâo s^ hyu laih rơbêh kơ 60 bôh dêh ]ar hăng kual lo\n, samơ\ sang bruă ăt lăng bruă jơnum ngui sang ]ơ le\ tal pioh lăi pơthâo kơ tuai hăng gơyut gơyâu jar kơmar thâo lu hloh kơ ano# klă hiam kơ phê Việt Nam, pơbư\p hơdôm bơnah gum hrom kiăng pơsit jơlan gah bơwih [ong s^ mdrô phrâo.

Yua anun, amăng 7 wo\t jơnum ngui, sang bruă ba nao hơdôm mơta gơnam lăng lăp djă pioh hloh, hăng hơdôm mơtam gơnam le\ ano# gal hloh mơng pô:

“Amăng mông jơnum ngui sang ]ơ tal 7, Phun akha sang bruă kơ phê Việt Nam ba rai laih 2 djuai pơjeh le\ kơ phê Đak Hà hăng kơ phê Biển Hồ Xanh.

Tơhnal pơkă ba truh kơ tuai djuai kơ phê hơnong mă mơng hơdôm kual, anih anom mơng hơdôm bôh anom gah phun akha sang bruă kiăng ngă rai hơdôm djuai kơ phê hơnong hơđăp `u.

Mơng anun mơnuih blơi amra thâo lu hloh kơ phun akha sang bruă [u djơ\ kơnong kơ sa bôh anom juăt pơdjuai s^ kơ dêh ]ar ta] rơngiao ôh mơ\ `u do# jing sa anom pơkra rai gơnam kơja\p dong s^ kơ phê hna mah hăng kơ phê kluk klai”.

Hrom hăng hơdôm anih pơdă kơ phê, Jơnum ngui sang ]ơ pơdă prưng amăng rơwang Jơnum ngui kơ phê {uôn Ama Thuo#t tal 7 do# pơdă hơdôm mơta gơnam tam mơng plơi pla pơ phun bruă mă.

Macca Daklak, kơ phê Macca, kơ phê klai jrao… hăng lu gơnam phrâo dưi hmâo hơdôm Startup mơng Daklak lăi pơthâo.

Ayong Nguyễn Bá Đạo, sa Startup [ơi tơring glông Krông Năng lăi le\, anai le\ tơring ]ar dưi jao laih tơhnal yôm, anun hơdôm Startup hmâo laih tơlơi prăp lui to\ng ten, lăi pơthâo hơdôm gơnam pha ra hloh mơng pô:

“Bruă anai yôm phăn biă yua kơ abih bang hơdôm ano# hơget klă hloh mơng }ư\ Siăng leng kơ dưi tum pơ[u\t [ơi anai.

Anai ăt le\ tal pioh hơdôm Startup lăi pơhư\] gru ru\p, gơnam mơng pô kơ abih bang tuai hyu ]uă lăng rai pơhmư\ mông jơnum ngui”.

Tui hăng Jơnum min m[s tơring ]ar Daklak, pơđ^ kyar bơwih [ong amăng rơnuk mut hrom pok tơbiă lu tơhnal gal ăt kah hăng ba tơbiă hơdôm tơlơi lông phrâo kơ gơnong bruă kơ phê, khom hmâo tơlơi gơgrong hlâo mơng anom bơwih [ong, mơnuih [ôn sang amăng bruă pơđ^ dlông pran đăo gơnang, anăn gơnam, ano# klă hiam hăng kơ phê.

Amăng mông jơnum ngui sang ]ơ tal anai, tơring ]ar Daklak hăng hơdôm tơring ]ar, [ôn prong hmâo gơgrong hlâo amăng bruă pơtrut s^ mdrô, pơhư prong ano# klă hăng mrô bôh `u, pơtrut gơnong bruă kơ phê pơđ^ kyar kơja\p, ngă brơi {uôn Ama Thuo#t jing “Anih anom nao hơduah e\p kơ phê ro\ng lo\n tơnah”.

Gah mơnuih pla kơ phê, rim ]ô mơnuih nao jơnum ngui sang ]ơ – jơnum ngui kơ phê {uôn Ama Thuo#t hăng pran pơmin pha ra.

Hmâo mơnuih nao kiăng hơduah tơhnal gum hrom bơwih [ong huă s^ mdrô, lăi pơhư\] gơnam tam.

Hmâo mơnuih đa yua kơ kiăng bưp bơnai dra hiam H’ Hen Niê, pô tơkeng rai mơng anih pla lu kơ phê. Hmâo mơnuih đa dôl hyol le\ kiăng pơđăm drơi amăng mông jơnum ngui.

Hăng jơnum ngui sang ]ơ lăng djơ\ laih pran jua ]ang rơmang mơng djop mơnuih, amăng mrô rơbêh 200.000 wot ]ô tuai amăng 5 hrơi jơnum ngui sang ]ơ. 800 mơta gơnam mơng 230 bôh anom bơwih [ong, hăng hơdôm mơta gơnam lu gru grua, hrom hăng tơlơi pơ phun to\ng ten mơng gru\p pơ phun jơnum ngui hăng hơdôm anom bơwih [ong hmâo djru laih kơ gơyut gơyâu amăng lo\n ia hăng dêh ]ar ta] rơngiao lăng [uh hơdôm bôh thâo mơng lu mơta./.

Siu H’ Prăk: Pô ]ih pơblang hăng pôr